De Javastraat is voor iedereen

Boodschappen doen bij de grote supermarkt is makkelijk. Je boodschappenlijst werk je efficiënt af en je kiept alles in je auto die gratis een uur in de parkeergarage staat. Shoppen in je de onvindbare ingrediënten uit de mediterrane en oosterse keuken: foul, zwarte boontjes, tahin of zaätar. Je komt gegarandeerd thuis met dingen die niet op je boodschappenlijstje staan. Sterker nog: je kan dat lijstje beter thuislaten.

Tekst Hannie Raaff | Foto’s Arjen Poortman | IJopener

Als bewoner van De Smaragd, op de hoek van Insulindeweg en Celebesstraat, koop ik zoveel mogelijk in mijn eigen buurt: het Javakwartier. De kleine middenstanders sappelen zich een slag in de rondte en verdienen trouwe klanten. Waar vind je nog een ijzerhandel die je twee passende schroefjes verkoopt en gratis advies geeft? Een taartenwinkel waar je verjaardagsgasten allemaal een eigen gebakje mogen uitzoeken? Waar ze je leren hoe je met kweeperen een verrukkelijke lamsschotel kan maken? Een boekhandel waar ze onthouden wat je kleinkinderen leuk
vinden?
En nóg zijn er spullen die ik mis. Een stralend witte bloemkool als ik er trek in heb. Zuurkool uit het vat. Scharrelvlees. Kleren maat 42. En waarom is het er altijd zo’n troep van matrassen, stapels sneu fruit en dubbel geparkeerde busjes?

Stadmaker
Najah Aouaki (39) is buurteconoom en ‘stadmaker’. Sinds 2015 wordt zij door de gemeente Amsterdam ingehuurd om de middenstand in het Javakwartier te ondersteunen. De Javastraat kent een lange en bewogen geschiedenis van 120 jaar. Bevolkingsgroepen kwamen en gingen, er was bloei en verval, criminalisering en wederopstanding. Sinds 2000, toen de wijk tot officiële achterstandswijk werd bestempeld, investeerde de overheid fors in huisvesting, onderwijs en handhaving. Er kwam een masterplan voor de Javastraat: meer diversiteit in het winkelaanbod, sluiting van zaken waar criminaliteit speelde, en meer horeca.

Gentrificatie is de laatste ontwikkeling: goed verdienende jonge mensen komen de buurt in. Zij hebben meer geld te besteden dan de oude bevolkingsgroepen en drijven de huizenprijzen op. De winkeliers in het Javakwartier staan allemaal voor dezelfde vraag: hoe houden we al die verschillende klanten tevreden? De yuppen, de arme bewoners, de ouders met kinderen, de allochtonen die halal eten, de veganistische hipsters, de studenten en de toeristen uit de Stayokay? Najah Aouaki combineert economisch inzicht met liefde voor de buurt waar ze zelf woont. Als iemand antwoord kan geven op de vragen van IJopener dan is zij het.

Hoe is de situatie nu, wat vind jij de sterke en zwakke kanten van winkels in het Javakwartier?
‘De Javastraat is uit een heel diep dal geklauterd. Nog steeds zijn er te veel telefoonzaken, te veel winkels met groente en vlees. Sinds 2014 zijn er veel horecavergunningen verstrekt, maar die hebben nu het maximum bereikt, anders wordt de overlast voor de bewoners te groot. En de sterke punten? De lekkere spullen, de grote diversiteit voor elke portemonnee en de sociale functie.’

Waarom staan de trottoirs altijd zo vol met matrassen, potten en pannen en vooral enorme hoeveelheden groente en fruit van matige kwaliteit?
‘Dat zijn ze zo gewend vanuit hun land van herkomst. Ik denk ook dat ze beter iets meer kunnen vragen voor een betere kwaliteit, maar het is moeilijk om oude gewoonten los te laten. Daarbij komt dat er nog veel arme mensen in de buurt wonen met grote gezinnen. Die nemen de tijd om uit die bakken nog de beste spullen te vissen en dan kunnen ze voor weinig geld een gezonde maaltijd bereiden. Maar als jij betere kwaliteit wil, moet je naar binnen.

‘De Javastraat is uit een diep dal geklauterd’, aldus buurteconoom Najah Aouaki

Waar ik naartoe werk, is dat de winkeliers op houden elkaar te beconcurreren op de laagste prijs. In plaats daarvan moeten ze zich van elkaar onderscheiden. De Pakistaan moet zich richten op curry’s, de Iraniër op falafels en verse hummus, en de Turkse winkelier legt zich helemaal toe op paddenstoelen en superfood. Die laatste weet ook heel goed de jonge klandizie aan zich te binden.’

Ik vroeg laatst in een eethuisje of ze een glas wijn voor me schenken als ik kom eten. ‘Als je het lief vraagt wel’, was het antwoord. Dan schaam ik me toch een beetje.
‘Daar heb je weer typisch zo’n dilemma! Aan de ene kant wil die uitbater jou te vriend houden, want je bent een leuke klant. Maar hij is ook bang dat zijn islamitische klantenkring zich onprettig bij hem voelt als hij wijn schenkt. Overigens: zijn Turkse buurman schenkt wel alcohol.’

En die Turkse buurman heeft geen vegetarische hoofdgerechten. Maar toen ik daar met een vegetarische vriendin kwam eten, rende hij meteen naar de groenteman en kwam terug met aubergines, oesterzwammen en kaas. En dat was heerlijk!
‘Daar zit ook de kracht van onze middenstanders, ze zijn zeer klantvriendelijk. Ze willen het je naar de zin maken, ze herkennen je als je een paar keer geweest bent. Als ik met mijn twee kinderen op de fiets haast heb, brengen ze een paar pakken sap naar buiten en mag ik die later afrekenen.’

Het is een komen en gaan van winkels en eethuisjes, er zijn er toch veel die het niet redden.
‘Het is ook niet makkelijk met al die verschillende bewonersgroepen in de buurt. En het vervelende is ook nog dat de huurprijzen stijgen. Dat is het resultaat van hun eigen succes!

De kleine middenstanders sappelen zich een slag in de rondte en verdienen trouwe klanten

De straat wordt populair en helaas leidt dat tot hogere huren, hetzelfde zie je bij de Negen Straatjes in het Centrum. Huren van drieduizend euro zijn alleen op te brengen door ketens en die verdrukken de kleine winkeliers.’

Waarom verkopen ze in het Javakwartier geen leuke kleding maat 42?
‘Bij de Marokkaanse zaken en Zeeman verkopen ze die wel.’

Ik had het over leuke kleren, in die hippe winkels!‘
Tja, voor jouw doelgroep, de middenklasse, is de markt nog te klein. Er zijn kledingzaken die zich richten op allochtonen met een smalle beurs, en er zijn hippe zaken die zich richten op jongeren met een dikke portemonnee. Dat is trouwens een groep die de buurt in- en uitvliegt, afhankelijk van waar ze werk vinden en een interessante omgeving. Moeilijke klanten voor de middenstand, ze koken ook niet. De delicatessenzaak in de buurt vertrok naar Ouderkerk aan de Amstel. Maar voor de horeca en duurdere modezaken zijn het goede klanten.’

Verschillende zaken in de Javastraat lijken mij eigenlijk te duur.

‘Dan heb je het over een meubelzaak, een bloemenzaak en een hippe kapper. Dat zijn echter buurtoverstijgende winkels en dat is ook belangrijk. Ze trekken mensen aan uit heel Amsterdam en daarbuiten, die blijven dan in de de winkels hangen, dat is dan weer goed voor de andere winkels.

Ik zou wel een buurtoverstijgende goede lingeriezaak in het Javakwartier willen hebben. Waar ze geduld hebben. Waar je na een borstamputatie naartoe gaat, of als je een grote maat hebt. Zo’n zaak trekt vrouwen aan van alle leeftijden en culturen.
‘Waarom begin je die zelf niet? Het is een goed idee, maar ik durf niet te zeggen of de markt voor zo’n zaak groot genoeg is.’

Hoe zie jij de toekomst van het Javakwartier?
‘Het blijft zoeken naar een balans. Dat is moeilijk voor heel Amsterdam, maar wij zitten in een buurt met een grote culturele diversiteit en grote economische verschillen. Het is juist de kleinschaligheid van de middenstand die voor verbinding zorgt en die moet nooit verloren gaan. Daarbij zijn een paar dingen van
belang.
Ten eerste moeten woningcorporaties het winkelbezit dat ze hebben in handen houden. Zo kunnen ze mede bepalen wie er in leegstaande winkels komen.
Ten tweede kan de gezamenlijkheid van de winkeliers versterkt worden. Denk aan een gezamenlijke ‘Javabox’ met lekkernijen uit de hele straat. Of aan een gezamenlijke bezorgdienst voor kant-en-klaar maaltijden. Jij had het over cateren: nou, ze kunnen echt heerlijk en goedkoop eten maken voor grote groepen, maar om dit goed uit te venten heb je wel vaardigheden nodig die geleerd moeten worden. De Javastraat is van ver gekomen, maar met
zijn huidige veelzijdigheid is het een prachtige winkelstraat. Komt dat zien!’

Najah Aouaki runt de site Javakwartier.nl met interviews en verhalen over de winkels.

Laat een reactie achter

Please enter your comment!
Please enter your name here