Home BoekvandeWeek ‘De Nijhoffs en ik – of de gevolgen van een genre’ van...

‘De Nijhoffs en ik – of de gevolgen van een genre’ van Marja Pruis

0

34 Ik typ dit op een vreemde laptop waarop de toetsen net allemaal een tikje naar links zitten (mijn handen ook naar links opschuiven is gek genoeg niet afdoende), in een mij onbekend computerprogramma, dus vergeeft u mij rariteiten en typeouten.

Eigenlijk heb ik nog vakantie. Ik hou niet zo van vakantie, maar deze keer zat ik er zowaar echt lekker in. Ik had traditiegetrouw tien boeken meegenomen, tegen beter weten in, maar ik lees nu boek 7 en boek 8 (ja, door elkaar, ik zeg niet welke, ik wilde geen beide auteurs voor het hoofd stoten) en mijn vakantie is nog niet om, ik lig dus een soort van op schema. In navolging van mijn weifelende aard zou het misschien moeite moeten kosten een Boek van de Week te kiezen uit de stapel zojuist uitgelezen boeken, maar nee, ik was er snel uit.

Ik kampeerde een paar dagen alleen en had daarvoor De Nijhoffs en ik van Marja Pruis bewaard. Het boek is alles wat ik doorgaans niet wil: het is een biografie, een heruitgave, het heeft een voorwoord, en een aanhangsel, met noten ook nog. En toch.

Voorwoorden en inleidingen sla ik graag over, nu was ik braaf. En het voegde ook echt iets toe. In 1999 debuteerde Marja Pruis met De Nijhoffs of de gevolgen van een huwelijk, een biografie van schrijfster A.H. Nijhoff, getrouwd met Martinus. Of nee, het was helemaal geen biografie, geen échte biografie, vond de biografiepolitie (die had je toen nog, ik denk te paard). Zonder zichzelf te sparen schrijft Pruis over de ontvangst van haar debuut, wat erover werd gezegd, hoe zij zich erbij voelde. En hulde, ja, hulde, ondanks alle onvriendelijkheden bleef Pruis haar debuut trouw, ze noemt het liefdevol ‘het meest kloppende’ dat ze heeft geschreven. Nu zou ik om meerdere redenen willen dat Marja Pruis mijn moeder was (kan niet­ – zus dan, buurvrouw, verre vriendin, iets), maar dit is er een van. Ik hou ervan als mensen trouw blijven aan zichzelf, hoe moeilijk dat soms ook is.

Na het voorwoord komt dan de heruitgave van die verfoeide eersteling, die lelijk gewaande baby, en och, wat een puntgaaf, oprecht, empathisch en ja, kloppend boek is het.

Pruis wordt tijdens haar studie Nederlands gewezen op het oeuvre van ene A.H. Nijhoff, ofwel Netty Nijhoff, vrouw van. Ze schreef niet veel en leek vergeten. Pruis’ nieuwsgierigheid is gewekt en ze gaat op onderzoek uit. Ze tast, zoekt, vraagt (te weinig), trekt zich terug, zet toch door. Een van de kritieken destijds was dat de biograaf een te grote rol had en ja, dat ze koket was. Koket! Tsss. Wie heeft toch bedacht dat als je iets van jezelf en je twijfels laat zien, dat je dan koketteert? Ik heb nu zin om lelijke dingen over mannen en vrouwen te zeggen, maar hou me in.

Terug naar de Nijhoffs. Ik las het boek achter elkaar uit. Het is een heerlijk boek, Netty leidde een spectaculair interessant leven, zeker voor die tijd, de zijdelingse blik op de grote dichter inspireert. Ook kreeg ik meteen zin om Twee meisjes en ik (ook net heruitgegeven) te gaan lezen. (Boeken die aanzetten tot het lezen van andere boeken hebben bij mij altijd een streepje voor.) En juist de inkijk in het hele schrijfproces, de worsteling, de inzichten die Pruis met de lezer deelt, durft te delen, maken het boek zoveel rijker dan een standaard biografie.

Achter in deze heruitgave is een biografische schets opgenomen, eentje zoals het hoort. Ik had er niet veel zin in. Liever keek ik door mijn treinraampje naar de glooiingen van Twente in de ondergaande zon. Ik las het pas toen het buiten helemaal donker was en ik alleen mezelf nog maar zag in de ruit. Dan toch liever een wat brave opsomming van biografische weetjes en feitjes. Het maakte des te duidelijker hoe goed dat debuut destijds was. De noten sloeg ik over. Mijn trein was op zijn eindstation.

_____

De Nijhoffs en ik – of de gevolgen van een genre
is geschreven door Marja Pruis
verschenen bij Nijgh en van Ditmar
Edith Vroon is boekverkoper bij Linnaeus Boekhandel, Middenweg 29