Home Nieuwsoverzicht Doorleven na een groot verlies

Doorleven na een groot verlies

2

Vrijdagavond 25 januari. Ondanks de regen stroomt de IJ-zaal van Pakhuis de Zwijger vol. Schrijfster, actrice, spreker en coach Geerteke van Lierop nam het initiatief tot een ‘lichte avond over het leven na een groot verlies’. Haar boek Een zee van glas is de verbindende draad tussen de sprekers. Allen pleiten voor een centralere plaats van de dood in ons leven. ‘De dood mag er zijn’, aldus Tim Overdiek.

Verslag Hester Aalberts | Foto Mathijs Jorritsma

Eind augustus 2016 komt de geliefde van Geerteke van Lierop niet thuis. Hij is verdronken. Een zee van glas beschrijft het jaar na zijn dood. Naar aanleiding van haar verhaal gaan we in gesprek met experts, ervaringsdeskundigen en creatieven over verlies, zingeving en levenslust. Want met verlies begint ook de zoektocht om het leven te herpakken.

‘Lichte avond over het leven na een groot verlies’

Geerteke neemt ons mee naar een periode die zij beschrijft als ‘de tussentijd’. Toen haar vriend overleed stond haar wereld stil, terwijl die van anderen doorging. Ze betrad een ruimte die er altijd al was, maar waarvan ze het bestaan niet wist. Een ruimte zonder handleiding.

Ze vluchtte naar Londen waar ze dagelijks uren wandelde tot het stil werd in haar hoofd. Ontmoetingen met onbekenden gaven haar verlies ruimte en tijd. In een kunstgalerie liep ze door een lange stalen tunnel. Deze ‘passage’ van kunstenaar Gormley zou het symbool worden van haar herstel. Aan het einde zag ze licht. Het was sprankelender dan voorheen, door de wetenschap dat tijd eindig is.

Tim Overdiek, nu therapeutisch coach, was voorheen sportjournalist, en adjunct-hoofdredacteur bij NOS Nieuws. In 2009 kwam zijn vrouw Jennifer door een verkeersongeval om het leven. Hun zoons waren toen 9 en 12 jaar. Tim hield het eerste jaar een dagboek bij, de basis van zijn latere boek Tranen van liefde. Uit angst te vergeten schreef hij alles op. Hij besefte dat er een tijd zou komen waarin ze stil wilden staan bij deze loodzware periode.

‘Het komt hoe dan ook goed.’

Als Tim een passage uit zijn boek voorleest wordt ons duidelijk dat hij met zijn zoons alle hoeken van het emotionele spectrum is doorgegaan. ‘Verdriet, wanhoop, maar ook onbedaarlijke ‘vrolijkheid. Echt alles kwam langs in dat rotjaar.’ Eén ding hield Tim zijn mannen steeds voor: ‘Het komt hoe dan ook goed.’

Geerteke voelde zich destijds besmet door haar verdriet. Mensen ontweken haar, terwijl ze het er zo graag over wilde hebben. Tim, die in zijn praktijk onder meer mensen met rouw begeleid, vult haar aan. ‘Veel mensen zeggen met niemand over hun verlies te kunnen praten. Wij hebben niet de gebruiken, de taal en de manieren om het bespreekbaar te maken.’ Geerteke beaamt: ‘We leren het niet. Ook als kind niet. De dood wordt weggehouden.’

Michael van Bergen is architect en ziet sterfelijkheid als een taboe van deze tijd. Hij herkent zich in de stelling dat de dood liefst op afstand wordt gehouden. En dat terwijl deze vroeger een integraal deel uitmaakte van het leven. De verbondenheid ermee lijkt verder weg dan ooit.

Voor zijn afstudeerproject ontwierp hij een gebouw met als doel de stad en het leven weer in verbinding te brengen met de dood. Michael is gefascineerd door de emoties die ruimtes bij ons opwekken. Die fascinatie gebruikte hij als vertrekpunt bij het ontwerpproces van het gebouw. Resultaat is het ontwerp ‘Nieuw Leven voor de Dood’.

Geert Broertjes is fotograaf en verloor in een jaar tijd drie dierbaren, waaronder zijn moeder. Het boek ‘One Year’ verbeeldt zijn gevoelens met rauwe analoge zwart wit beelden. De foto’s kwamen tot stand tijdens het lange ziekbed van zijn moeder. Geert was net begonnen op de fotoacademie. Regelmatig ontsnapte hij aan de thuissituatie door erop uit te trekken met zijn camera. Het was nooit zijn opzet om een fotoboek te maken. Pas toen hij de foto’s jaren later samenvoegde ontstond er als vanzelf een poëtisch beeldverhaal dat ruimte liet voor eenieders verbeelding.

‘Verdriet heeft ook iets moois, iets dubbels.’

Sinds zijn verlies gaat Geert anders met zijn naasten om. ‘Geen bullshit meer.’ Hij neemt meer de ruimte om te genieten van kleine dingen en staat meer stil bij net nu. Het boek sluit een betekenisvolle periode af. ‘Verdriet heeft ook iets moois, iets dubbels. Het bracht me dingen waar ik in eerste instantie niet aan had gedacht.’

Stine Jensen is filosoof, publicist en programmamaker. Ze neemt ons mee naar de filosofische wortels van verlies en haalt daarbij onder meer Engelse filosoof  Critchley aan. Hij adviseert ons om je af en toe onder te dompelen in de dood. Om deze onder ogen te zien. Onze collectieve angst voor de dood verklaart hij aan de hand van vier kenmerken: de dood is zeker, het is onzeker wanneer deze komt, de dood is onoverwinnelijk en we kunnen niet even proberen hoe het is om dood te gaan.

En dat is nu juist wat Stine wel tot tweemaal toe heeft geprobeerd: even proberen hoe het is om dood te gaan. In Korea volgde zij ‘coffin therapy’, een cursus in proefsterven. Het doel is om de prioriteiten van je leven opnieuw te bepalen. Wat is van waarde? Hoe wil ik leven?” Het tijdelijk toelaten van de dood geeft je inzicht in vergankelijkheid en veranderlijkheid. Het stelt je in staat bewuster en vollediger in het leven te staan.

Later zou Stine nog een keer proefsterven. Tijdens de yoga exercitie ‘Crossing the hour of death’ verzoende zij zich een uur lang met de eindigheid. De ervaring was meditatief en berustend, gericht op verdieping, verstilling en verzoening. Het inzicht dat wij slechts een nietig onderdeeltje zijn van het universum was troostend. ‘Wie de eeuwigheid aanroept in de meditatie kan het besef van het tijdelijke voor even verdragen.’

Stine raadt het iedereen aan: ‘Ga proefsterven. Doe het en doe het nu. In de volle bloei van uw leven.’

Geerteke van Lierop   Een zee van glas
Tim Overdiek              Tranen van liefde
Michael van Bergen    Nieuw leven voor de dood
Geert Broertjes            One year
Stine Jensen                Essay Maand van de Spiritualiteit 2019

 

2 REACTIES

  1. Wat prachtig beschreven dit hier even in het kort. Kon helaas deze avond er niet bij zijn…ja wat verlies met je doet heb ik diep ervaren toen ik in 2010 plotseling mijn partner verloor en daarmee ook mijn huis, financiën, mijn verslaafde oudste zoon…een tsunamie door mij leven. Nu 8 jaar geleden, maar nog steeds leef ik verder met dit grote verlies, met van binnen meer en meer kracht dit te kunnen dragen en inzichten in mezelf..die ik daarvoor niet had.Herkenbaar wat ik hier lees, maar zo moeilijk te verwoorden..het is zielepijn en vaak ook zo stil en venijnig aanwezig, maar ja ook dubbel…wat ben ik gegroeid diep van binnen met het vele verlies en daarmee tegelijk ook de verzoening.Heel herkenbaar: ‘Wie de eeuwigheid aanroept in de meditatie kan het besef van het tijdelijke voor even verdragen.’ Ik ben meer aanwezig dan ooit, maar in verstilling. Wat me mede zeer boeit is het proefsterven van Stine..lijkt wel alsof ik dat al gedaan heb…een heel nieuw leven en de oude is gestorven,maar piept af en toe nog even op. Ik heb wel belangstelling voor het proefsterven…doe het nu in de volle bloei van je leven!Kunnen jullie me meer info geven over bijvoorbeeld ‘coffin therapy’ of over de yoga exercitie ‘Crossing the hour of death’ …ik zou daar graag een keer aan mee willen doen( Stine?). Respect voor jullie allen! Ook wil ik een praktijk openen voor rouwbegeleiding…moet de eerste stap concreet nog gaan zetten…maar ik ga het doen. Zoek eigenlijk mede”genoten”, die daar al mee begonnen zijn om wat support te krijgen. Hoor het graag indien dat mogelijk is.

    Heel veel liefs van mij soul-mates en dank voor dit bericht!
    Mariejanne Gijben

    • Wauw Mariejanne, de tranen sprongen me in de ogen bij het lezen van je reactie. Allemachtig, dat is niet mis, wat jij hebt doorgemaakt. Aan het einde van het artikel vind je linkjes naar de sprekers. Ook vind je ze terug op LinkedIn. Meestal staat bij de info wel een e-mail adres. Sterkte met alles. Hester

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here