Home Overzicht ‘Hassan, ik doop u Leo’

‘Hassan, ik doop u Leo’

0

Leo Africanus is een muzikale voorstelling over de wereldreiziger Hassan El Wazzan. Gevlucht uit Granada, gedoopt in Rome, leverde de diplomaat een onderbelichte bijdrage aan Europese kennis over Afrika, het Midden Oosten en de oude Grieken. Het Amsterdams Andalusisch Orkest vertelt het verhaal op 26 januari in theater Oostblok.’

Tekst Anneke Hesp | Foto’s Frank Schoevaart | Dwars

De linkervoet kussen? Leo heeft zijn hele leven gehoord dat een voet met een schoen een vies ding is. Want eigenlijk heet hij Hassan en is opgegroeid als moslim. Hij moet kiezen. Niet kussen zou wel eens het eind van zijn leven kunnen betekenen. Wel kussen kan verraad zijn aan zijn eigen opvoeding. Hij moet dus wel en kust de linkervoet van de paus.

‘Of een propaganda-man worden, of mijn schepen achter me verbranden’

De rechtervoet kussen? Hij walgt nog meer; hij is al over zijn grenzen  heengegaan met die linkervoet. Dan grijpt hij gauw de vingers van Leo De Medici en kust de ring. Niet leuk vindt de paus, maar hij doopt de snelle denker toch en Hassan is ingeburgerd.

Status en dikke winst
Mohamed Aadroun is de bedenker van het theaterstuk Leo Africanus. Ook hij heeft keuzes moeten maken in het leven, die diep bepaald waren door zijn achtergrond.  Zijn ouders kwamen naar Nederland om hun kinderen een betere toekomst te geven.  De Amsterdamse jongen deed het goed op het Sweelinck en genoot daar vooral van het maken van cabaret en theater. Aadroun greep zijn kansen, ging naar de universiteit en studeerde bedrijfskunde. Toen merkte hij dat hij en zijn studiegenoten gewild waren in het bedrijfsleven; een garantie voor een goed salaris en een lease auto. Maar wilde hij inderdaad de betekenis van zijn bestaan vinden in de status en de dikke winst?

Loden schoenen
Na vier jaar in Den Haag als beleidsadviseur bij het Ministerie van Economische Zaken, merkte hij dat ook dit niet het ideale platform voor hem was om te werken aan sociale gerechtigheid en emancipatie. Aadroun: ‘Voor mij was de graadmeter de zondagavond. Ik zat met loden schoenen op de bank. Want op maandag zou weer besproken worden hoe het wieltje moest draaien, hoe de vergaderingen gepland moesten worden. Toen kwam de realisatie dat ik of een propagandaman zou worden, óf mijn schepen achter me moest verbranden.’

Zo werd hij leraar bedrijfskunde in de Wibautstraat aan de Hogeschool van Amsterdam in deeltijd en nam de stap om het verhaal van Leo Africanus op de planken te brengen. Aadroun: ‘Leo Africanus is geboren toen ik mijn eigen identiteit, in al haar facetten, een plek probeerde te geven in de huidige maatschappij. Leo Africanus is dan ook op de eerste plaats een verhaal over identiteit en minder over de historische figuur Leo/Hassan.’

Europees erfgoed
Leo Africanus is geboren als Hassan in 1494 in Granada, in het Andalusië dat de moslims niet veel later moesten opgeven. Achthonderd jaren waren zij daar in Europa geworteld geweest en ze lieten een rijke beschaving achter. Zijn ouders emigreerden naar Fez waar de jonge Hassan opgroeide, studeerde aan de universiteit en aan een loopbaan begon als diplomaat. Dat bracht hem van Timboektoe, Mekka en Egypte tot in Constantinopel. Hij werd bij Tunesië gevangen genomendoor zeerovers en aangeboden aan paus Leo de Tiende, die graag gebruik maakte van deze informatiebron over het leven in Afrika. Zijn geschreven werk bevat niet alleen een beschrijving van zijn reizen, maar ook een Arabisch-Hebreeuws-Latijns medisch woordenboek. Aadroun: ‘Het is in het Westen nauwelijks bekend dat de werken van Aristoteles en andere Griekse filosofen alleen hebben kunnen overleven dank zij de geleerden van de grote bibliotheken in Bagdad, Cordoba en Toledo. Zij vertaalden vanuit het Grieks naar Arabisch en Latijn.  De moslims hebben zo diepe sporen achtergelaten in het gezamenlijke Europees erfgoed.’

Geraakt door de maquamaat
Dwight Breinburg uit de Transvaalbuurt is een van de acteurs die het verhaal neerzetten. ‘Ik ben als Surinaamse Nederlander opgegroeid in Vlissingen, maar toen, zoals zoveel jongeren, naar Amsterdam gekomen. Ik studeerde sociale geografie en hield van rappen en beat.’

Zijn Marokkaanse vrienden kwamen bij hem ceedeetjes branden op zijn computer. ‘Die mooie Arabische toonladders, de maquamaat, dat raakte me, met al die halftonen en kwarttonen.’ Breinburg is nu een van de drijvende krachten achter het Amsterdams Andalusisch Orkest. Hij kwam in aanraking met Leo Africanus doordat een vriendin een boek van hem had opgeduikeld in een tweedehands boekenwinkel. Dat was vijf jaar geleden. Een buitenkansje voor een sociaal geograaf, maar zeker voor de getalenteerde muzikant/zanger/acteur.

Ontdekkingsreis
Moet iedereen Leo Africanus gaan zien? Wie nieuwsgierig is naar onbekend arabo-europees erfgoed zeker. De muziek van het Amsterdams Andalusisch Orkest is mooi en het verhaal wordt dichtbij huis verteld, in Oostblok. Misschien hadden meer concrete voorbeelden de voorstellingen beter gemaakt; van wat Leo Africanus bijvoorbeeld mee had gemaakt op zijn reizen, of wat er in dat woordenboek stond dat ongekend was in de westerse medische wereld van die tijd. Wat maakte hem precies zo’n waardevolle informant, zo’n interessante verteller?

Maar deze voorstelling kan zeker het begin zijn van een mooie wederzijdse ontdekkingsreis voor west en oost, oud en jong.

Leo Africanus is te zien op 26 januari in theater Oostblok, Sajetplein 39. Kaarten reserveren via www.oostblok.nl. Ook te boeken als schoolvoorstelling via robin@amsterdamsandalusischorkest.nl

Laat een reactie achter

Please enter your comment!
Please enter your name here