Home .Levensvisie Is er nog Jodendom in Oost?

Is er nog Jodendom in Oost?

0
Rabbijn Clary Rooda en de huidige bewoner van Linnaeusparkweg 18.

Veel joodse mensen kwamen vanaf het begin van de 20ste eeuw vanuit de bouwvallige woningen in de oude joodse wijk in het centrum naar nieuwe woningen in de Watergraafsmeer en de Indische buurt. In de Transvaalbuurt was er zelfs een joodse woningbouwvereniging. Wat is er nu nog over van deze grote gemeenschap?

Tekst Mirjam Ringer | Foto Gerard Valentijn

Levens-
beschouwingen
in Oost

Alle afleveringen

Ik spreek met rabbijn Clary Rooda en chazzan, of voorzanger, Helma Blankman, beiden woonachtig in Oost. Rooda: ‘Als rabbijn is er niet zoveel te doen in Oost, er is geen synagoge meer. Omdat het grootste gedeelte van het joodse leven zich thuis afspeelt, is daar geen rabbijn bij nodig. Van de joden die in Oost wonen is maar een klein gedeelte aangesloten bij een joods kerkgenootschap.’

Diversiteit
Maar joods leven is veel breder dan religie. Het sociale en culturele aspect is minstens zo belangrijk. ‘Joods zijn kun je niet in je eentje. De sjabbat en de feestdagen vier je niet alleen in de synagoge maar vooral ook met familie en vrienden, maar die vind je niet meer bij elkaar in een buurt. Als ik in Oost rondloop, voel ik me altijd lid van een minderheidsgroep. Dat had ik heel sterk toen ik nog rabbijn was van Beit Ha’Chiddush aan de Uilenburgerstraat. Als ik dan terug kwam van een dienst op Jom Kippoer (vastendag) en iedereen hier op terrasjes zag zitten eten en drinken, voelde ik dat sterk.’

Toch zeggen beiden dat ze de diversiteit in Oost zo waarderen. Diversiteit in afkomst van mensen en in sociale klasse. Ze kopen beiden graag in Turkse en Marokkaanse winkels, daar vinden ze vaak de ingrediënten van gerechten die ze ook uit Israël kennen. En ze genieten ook van al het groen in de buurt.

Onderduikers
‘Maar Oost heeft een heel pijnlijk verleden. Voor de tweede wereldoorlog woonde er een grote joodse gemeenschap in Oost. Maar die is vrijwel weggevaagd door de nazi’s. Veel huidige bewoners hebben daar geen idee van. Het is heel goed dat  in de Transvaalbuurt het museum zonder muren gezorgd heeft voor informatieborden en dat daar stadswandelingen zijn.’

‘Toch is er ook veel onbenoemd. Op de plaats van de grote synagoge op de hoek van de Polderweg en de Linnaeusstraat is er niets meer dat herinnert aan die bloeitijd van het Amsterdamse Jodendom.’ Rooda is een voorstander van Stolpersteine als herinnering aan de huizen waar de mensen woonden die zijn weggevoerd. Ze is blij met het bordje bij de schoorsteen in Frankendael waar wordt verteld dat daar onderduikers hebben gezeten.

Hier en nu
Blankman waardeert het Jodendom vooral omdat het zo praktisch is. ‘Het houdt je in het hier en nu,’ zegt ze. ‘Het is niet zo bezig met wat er na dit leven komt. Hoe kan ik hier de wereld verbeteren, dat is ook vervlochten met het werk dat je kiest.’

Helma Blankman is als vrijwilliger werkzaam bij de Liberaal Joodse Gemeente. Ze zingt diensten in verschillende gemeentes in het land. ‘Rituelen verbinden mensen en dat doet muziek ook,’ zegt ze. Ze houdt ook van de beperkingen die het Jodendom je soms oplegt, bijvoorbeeld op het gebied van voedsel. ‘In het zoeken naar beperkingen merk je dat mensen met veel minder toe kunnen.’

Is er misschien opnieuw ruimte voor een georganiseerd Jodendom in Oost? Beide vrouwen zouden dat wel fijn vinden: een kleine gemeenschap in je eigen buurt. Maar zij vinden het niet meer realistisch. Zelfs een kleine huissynagoge zoals er geweest is op Linnaeusparkweg 18 (foto), is niet meer bereikbaar.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here