In april kwam er een nieuw boek van Jan Rothuizen uit: Veranderstad Amsterdam. De voorganger van dit boek over Amsterdam was: De zachte atlas van Amsterdam. Jan Rothuizen heeft een heel eigen stijl om de bijzonderheden van een stad te laten zien.

Tekst Lida Geers | Tekening Jan Rothuizen | IJopener

De manier waarop je met Jan de stad verkent, is heel bijzonder. Soms kijk je in vogelvlucht over een wijk of straat, soms sta je er middenin en soms wordt één woning of winkel uitgelicht. Overal staan kleine tekstjes die toelichten wat er op die bepaalde plek gebeurt of welke winkel daar zijn domicilie heeft. Hierbij wordt meestal ook uitgelegd hoe lekker het eten er is of wat een winkel verkoopt. Het boek bevat alleen zwart-wittekeningen die allemaal handmatig met een kroontjespen zijn gemaakt. Daar komt geen computer aan te pas. Verwonderlijk in een tijd van technologie, waar de meeste tekenaars inmiddels de weg naar het grafisch tableau wel hebben gevonden.

Een hele procedure
Als je naar zo’n volgetekende pagina kijkt, vraag je je in gemoede af: ‘Hoe doet hij dat?’ Jan: ‘Het is eigenlijk een hele procedure. Ik ben nieuwsgierig en houd ervan om door de stad te dwalen en in mijn hoofd vast te leggen wat er allemaal om me heen gebeurt. Maar omdat het ondoenlijk is alles exact te onthouden, maak ik ook een heleboel zwart-witfoto’s. Alles bij elkaar zorgt het voor heel veel denkwerk om uiteindelijk tot de beslissing te komen hoe ik het in beeld ga brengen. Soms besluit ik een heel stadsdeel te laten zien. Sommige gebouwen zet ik rechtop en andere laat ik zien in vogelvlucht. Als je door zo’n wijk loopt ontmoet je altijd mensen met wie je een praatje maakt. Dat kunnen voorbijgangers of bewoners zijn, maar ook winkeliers. Ik vind het leuk om de informatie die ik door zo’n gesprek krijg in een klein tekstje bij de plek te schrijven waar het heeft plaatsgevonden. Niet alles is natuurlijk even interessant, daar moet ik dan weer keuzes uit maken. Helemaal omdat ik iedere keer weer ruimte te kort kom in mijn tekening. Er wordt dus nogal wat weggegooid voordat het eindresultaat er is.’

Het Javaplein is een mooi voorbeeld van de diversiteit in de Indische Buurt.

Het Javaplein schuurt
Op bladzijde 52 staat het Javaplein in zijn volle glorie. Jan is erg van deze plek gecharmeerd. ‘Het Javaplein is een mooi voorbeeld van de verandering in de stad. Je ziet nog wat er was, maar ook wat er is veranderd. Dat zijn niet alleen de gebouwen, maar ook de mensen. Het schuurt nog steeds een beetje. Naast de Turkse en Marokkaanse winkeltjes zijn er ook de nieuwe hippe restaurantjes en de vintagemeubelen. De diversiteit van Amsterdam is hier duidelijk te zien.’

Op de hoek Javaplein–Borneostraat staat naast twee kleine fonteinen de tekst: ‘Fonteinen van Europa gekregen.’ Deze tekstjes zijn niet alleen ter lering, maar maken volgens Jan ook essentieel deel uit van de tekening.

Tekenen is als muziek maken

Tekenen doet Jan al zijn hele leven en dit soort tekeningen maakt hij ook al heel lang. Het is voor hem hetzelfde als muziek maken. Inmiddels is hij bezig met een vergelijkbaar boek in het Spaans over Bogotá in Colombia. Hij moet erg lachen als Amsterdammers zeggen dat de stad te druk wordt. ‘Weet je waar het druk is? In Bogotá, dat is pas echt een drukke stad.’ Dit boek in het Spaans is zijn eerste buitenlandse boek. Wel zijn boeken van hem vertaald in het Engels en Chinees. Chinezen vinden De zachte atlas van Amsterdam fantastisch.

Andere projecten
Jan tekent ook iedere laatste donderdag van de maand voor de Volkskrant. Soms maakt hij een uitstapje, zoals in 2016. Jan werd toen vanwege het project Drawing Room genomineerd voor een Gouden Kalf. Hij vertelt waarom dat was. In het torentje bovenop het filiaal van de Bijenkorf had hij een atelier ingericht. Hier maakte hij een 360º virtual reality tekening van het uitzicht over het centrum. Met een VR-bril kunnen de bezoekers in de tekening van Jan ronddwalen. Deze ruimte is in de Bijenkorf nog steeds te bezoeken. Op dit moment is hij druk bezig – de deadline nadert – met het maken van een héél grote tekening voor in de entreehal van het Stedelijk Museum: Jan Rothuizen met andere ogen, museum lab 2017. De tekening is vanaf 8 oktober te zien.

www.janrothuizen.nl