Home Duurzaam Meer huizen, veel minder groen…

Meer huizen, veel minder groen…

0
Postzegelparkje in de Wibautstraat feestelijk geopend. Foto Hans Heitgeert.

Nederland staat voor de grootste bouwopgave sinds de wederopbouw. Volgens het Ministerie van Binnenlandse Zaken zijn er tot 2030 ruim een miljoen nieuwe woningen nodig. Om aan die vraag te voldoen worden er de komende jaren 75 duizend nieuwe woningen gebouwd en het merendeel daarvan wordt in de steden gerealiseerd. Door deze snelle groei dreigt het openbare groen echter in de verdrukking te raken.

Tekst Eelco Hiemstra

In Amsterdam is vorig jaar een bouwrecord gevestigd en zijn 8.639 nieuwe woningen in aanbouw genomen. Daarnaast is er gestart met de bouw van 1.256 tijdelijke en onzelfstandige woningen. Daarmee wordt de ambitie om jaarlijks 7.500 nieuwe woningen te bouwen, zoals opgenomen in het Woningbouwplan 2018-2025, ruimschoots waargemaakt

Uit onderzoek van de UvA blijkt dat tussen 2003 en 2016 binnen de ringweg A10 maar liefst drie vierkante kilometer groen is verdwenen. Deze oppervlakte komt grofweg overeen met die van 550 á 600 voetbalvelden en betekent dat de totale hoeveelheid groen binnen de ring met maar liefst 11 procent is afgenomen. Bij dit onderzoek werd gebruik gemaakt van satellietbeelden en door die met de computer met elkaar te vergelijken, kon heel precies in kaart gebracht worden waar het groen is verdwenen. Zo bleek dat veel van het verdwenen groen bestaat uit open terrein dat plaats heeft moeten maken voor nieuwbouw. Specifiek voor Oost gaat het daarbij om nieuwbouw op het Zeeburgereiland, Science Park en Amstelkwartier.

Groen is noodzaak
Wetenschappers, milieuorganisaties, projectontwikkelaars en beleidsmakers zijn het echter met elkaar eens over de noodzaak van groen in de woonomgeving. Robbert Snep, onderzoeker Groene Steden van de Wageningen Universiteit en Research (WUR) is een van hen. Hij denkt dat veel mensen liever de stad verlaten als het resterende groen verdwijnt door nieuwbouw. Meer bouwen moet daarom volgens hem gepaard gaan met meer groen, anders wordt er gebouwd voor leegstand.

Amstelkwartier zoals het volgens de plannen moet gaan worden.

Volgens Snep tonen onderzoeken aan dat meer groen in de stad tot aanzienlijke gezondheidsvoordelen leidt en belangrijk is voor de sociale cohesie. In Eigen Huis Magazine van december 2018 concludeert hij dat meer groen ertoe leidt dat mensen eerder naar buiten gaan, meer beweging krijgen en elkaar eerder tegenkomen. ‘Kinderen die opgroeien tussen beton en stenen blijven eerder binnen voor een tv- of computerscherm hangen, wat vervolgens leidt tot meer obesitas, psychische problemen en meer zorguitgaven.’

Klimaatverandering vergroot noodzaak tot vergroening

De gevolgen van de klimaatverandering vergroten ook de noodzaak tot vergroening. Felle hoosbuien leiden in een versteende omgeving al gauw tot overstromingen en ook extreme hitte blijft veel langer hangen. ‘Een volwassen boom voor je huis koelt je woning beter dan een energieverspillende airco en neemt bovendien CO2 op’, zegt landschapsarchitect Niek Roozen in Eigen Huis Magazine. Volgens Roozen zijn sommige gemeenten en projectontwikkelaars, omdat er nog zoveel gebouwd moet worden, toch nog vooral bezig hoe ze in zo weinig mogelijk tijd zoveel mogelijk woningen kunnen opleveren.

Investeren in de tuin van de Amsterdammer
De gemeente Amsterdam onderkent de waarde van groen in de stad. Amsterdam mag dan landelijk de lijst aanvoeren van minst groene steden, in vergelijking met andere wereldsteden is de leefbaarheid en het comfort goed te noemen. Om de stad zo aantrekkelijk mogelijk te houden voor haar bewoners investeert Amsterdam in groenvoozieningen en wil men het bestaande groen aanpassen aan de eisen van deze tijd. In de Agenda Groen 2015-2018 (investeren in de tuin van de Amsterdammer) is 20 miljoen euro begroot om in groenprojecten te investeren, het dubbele in vergelijking met voorgaande jaren.

Voor wat betreft het bestaande groen ligt de focus van de gemeente op de verbetering van de toegankelijkheid en de bruikbaarheid. Stadsparken worden aangepast aan het intensievere gebruik en bezoekers worden meer alternatieven geboden voor drukke stadsparken. Ook ander bestaand groen is toegankelijker geworden. Zo zijn bijvoorbeeld de tuinen van de Hermitage en het Rijksmuseum (semi-)openbaar gemaakt. Verder wil de gemeente voor omwonenden sportparken, volkstuinparken en begraafplaatsen meer openbaar toegankelijk maken. Op lange termijn worden de mogelijkheden voor nieuwe stadsparken verkend.

Naast regenwateropvang leveren groene daken ook een bijdrage aan het hittebestendig maken van de stad.

Postzegelparken, geveltuintjes en groene daken
Het vergroten van groene oppervlakten is ook een van de speerpunten van de Agenda Groen. Om Amsterdam rainproof te maken wordt geïnventariseerd welke locaties in aanmerking komen voor ontharding of vergroening. Veel verhardingen hebben geen duidelijke functie. Dat kan het geval zijn op bedrijventerreinen, bij parkeervakken en tram- en spoorbanen. Zo zijn de afgelopen jaren onder meer tientallen zogenaamde postzegelparkjes gerealiseerd. Daarnaast stimuleert de gemeente in verschillende stadsdelen de aanleg van geveltuintjes door de bewoners en zijn in de bomenverordening van 2014 duidelijke regels vastgelegd voor herplant of compensatie bij het kappen van bomen.

Veel zoden zet dat, omgerekend in vierkante meters, nog niet aan de dijk. De grootste bijdrage aan het vergroten van de groene oppervlakte van de stad moet komen van de vergroening van daken. Behalve regenwateropvang leveren groene daken ook een bijdrage aan het hittebestendig maken van de stad. Tussen 2010 en 2014 is in Amsterdam ongeveer 45.000 m2 dak vergroend. Daarmee kwam de totale oppervlakte aan groene daken op dat moment op 150.000 m2. De afgelopen twee jaar is daar nog een extra 50.000 m2 aan toegevoegd.

44 voetbalvelden aan groen verdwenen

Niet onder de indruk
Jaap de Jong, directeur van duurzaamheidsorganisatie De Gezonde Stad, is daarvan niet onder de indruk. In Het Parool van 11 oktober 2018 rekent hij voor dat er de afgelopen twee jaar 7 voetbalvelden aan groene daken bij zijn gekomen. Dat valt echter in het niet bij de 44 voetbalvelden aan groen die er sinds 2003 gemiddeld per jaar zijn verdwenen. Volgens De Jong noopt de voorgenomen bouw van 7.500 woningen per jaar om snel in te grijpen. ‘Zonder actie verliezen we jaarlijks een hoeveelheid groen die we nooit meer terugkrijgen.’ Hij wil dat het aantrekkelijker wordt gemaakt om te investeren in groen en zou graag zien dat op nieuwbouwdaken vergroening verplicht gesteld wordt. Ook denkt hij dat bij de uitgifte van bouwgrond groen een criterium moet worden.

Investeringen verdienen zichzelf terug
Uit onderzoek van de WUR uit 2004 blijkt dat investeringen in een groene woonomgeving zichzelf snel terugverdienen. De waarde van woningen in de nabijheid van een park of plantsoen liggen respectievelijk 6 en 4,5procent hoger dan de waarde van dezelfde typen in een dichtbebouwd gebied.

In artist impressions van nieuwe bouwprojecten is veel groen ingetekend…

Woningmarktdeskundige Paul de Vries van het Kadaster betwijfelt echter of veel huizenzoekers daarmee bezig zijn. Volgens hem speelt de nabijheid van groen pas een rol als kopers het voor het kiezen hebben. In Amsterdam zijn kopers al blij als ze een betaalbaar huis kunnen vinden. ‘Dat groen in de omgeving de woningwaarde bevordert is zeker. Kijk eens naar artist impressions van nieuwe bouwprojecten, dan zie je hoeveel groen is ingetekend’, zegt De Vries in Eigen Huis Magazine. ‘Hoeveel van dat ingetekende groen er daadwerkelijk komt is alleen altijd maar de vraag.’ Volgens hem willen veel kopers tegenwoordig wel in een zowel stedelijke als groene omgeving wonen, maar is dat onmogelijk omdat steden daar gewoon de ruimte niet voor hebben.

Over de stadsgrenzen heen kijken
Waar moeten die nieuwe huizen dan gebouwd worden als we het groen binnen de stadsgrenzen intact willen laten? Onderzoeker Snep pleit in Eigen Huis Magazine voor het bouwen buiten de bestaande stadsgrenzen. Hij ziet dat als de enige manier om te bouwen en tegelijkertijd het leefklimaat op peil te houden. ‘Na een kritische overweging zijn er best uitbreidingsmogelijkheden voor de grote steden te vinden.’

In datzelfde artikel lijkt landschapsarchitect Roozen het met hem eens. Gemeenten en provincies beschermen het open landschap buiten de steden goed maar Roozen vindt dat beleidsmakers anders naar steden en natuur moeten kijken. ‘Als we de hele Randstad nu eens zien als een grote stad met het Groene Hart als schitterend park middenin, dan heb je de groenste metropool ter wereld. We gaan eeuwenlang creatief met het landschap om, 95 procent van ons land hebben we met onze eigen handen ingericht. Waarom zouden we die creativiteit stoppen door de grenzen tussen stad en natuur voor altijd vast te leggen?’

 

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here