Home Lezen en schrijven ‘Of heb ik het verzonnen?’

‘Of heb ik het verzonnen?’

0

Of heb ik het verzonnen? Dat is de titel van het boek dat Wanda Reisel en Herman Koch samen hebben geschreven. In een goed gevulde Oba in de Linnaeusstraat ging het eind november over dat brievenboek tijdens een aflevering van Linnaeus Live.

Door Arie van Tol

‘Herkenbaar zijn is op zich geen kwaliteit’, zegt Herman Koch ergens tegen het einde van het vijf kwartier durende aangename gesprek dat geleid wordt door Maaike Bergstra. Maar de te verwachten herkenbaarheid is evengoed een belangrijke motivatie om het boek te kopen. Al helpt het ook om zowel Wanda Reisel als Herman Koch iets uit hun brieven te horen voorlezen. De stijl en de toon spreken me aan.

Klein vriendenclubje
Elkaar in brieven bevragen over het gedeelde verleden in de tienerjaren, aftasten of de herinneringen hetzelfde zijn, of ze kloppen. Wanda en Herman zaten in een klein vriendenclubje. Een keer of drie, vier zijn ze met dat clubje naar Zeeland geweest, op vakantie. Is het waar of hebben ze het verzonnen? Weken zonder seks, drank, drugs en rock & roll. Maar wel met eindeloze scherpzinnige conversaties. Herkenbaar? In ieder geval de twijfel over hoe het ook weer werkelijk was.

Niets geschrapt
In de brieven wordt het gedeelde persoonlijke verleden tegen het licht gehouden, maar ook de tijdgeest van met name de zeventiger en tachtiger jaren in herinnering geroepen. Er zijn drie periodes waarin Wanda en Herman elkaar schreven. Het boek begint met de reeks brieven uit de jaren 2011 tot 2013, aan publicatie werd toen voorzichtig gedacht. Van 1986 tot 1988 schreven ze elkaar zonder te denken aan andere lezers: die brieven zijn deel twee van het boek geworden. Herman woonde toen in Barcelona, Wanda in Amsterdam. In 2017 had het idee voor een boek serieuzere vormen aangenomen. Met een derde serie brieven, deel drie van het boek, werd Of heb ik het verzonnen? tot een afgerond geheel gemaakt.

Aan de oorspronkelijke briefwisseling, van alle drie periodes, is overigens niets gewijzigd. Anders dan in hun romans is niet gesleuteld aan vertelvolgorde, om eventueel meer spanning te creëren.

Beter leren kennen
Literaire boeken spelen een prominente rol. Wanda en Herman blijken het vaak met elkaar eens als het gaat over het beoordelen van romans. Hun beginnende schrijverschap is ook een onderwerp dat ruim aandacht krijgt in de brieven, met name die uit de jaren ’80.