Home Gemist Fatima Elatik: Stadsdeelsysteem is voor bewoners nepdemocratie

Fatima Elatik: Stadsdeelsysteem is voor bewoners nepdemocratie

3
Fatima Elatik, oud-stadsdeelvoorzitter van Zeeburg en Oost.

Vier jaar hebben we kunnen wennen aan stadsdelen die eigenlijk bestuurscommissies bleken te zijn. Maar nu zijn de gemeenteraad en het college van Amsterdam kennelijk alweer klaar met de bestuurscommissies. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart houden ze op te bestaan. Oud-stadsdeelvoorzitter Fatima Elatik vertelt wat Amsterdammers de komende jaren te wachten staat. En ze voorziet de lezers van advies om er het beste van te maken.

Tekst Lisa Scheerder | Foto Arjen Poortman | IJopener

‘Ik houd er niet van als er tegen mij als kiezer gelogen wordt.’ Fatima Elatik is aan het woord. We zitten aan het Javaplein, in het Badhuis. Een geliefde plek van Elatik. Ze komt rechtstreeks van een andere bijeenkomst en hoewel het al ruim voorbij theetijd is, heeft ze nog geen tijd gehad om te eten. Ze bestelt een tuna melt sandwich, de lekkerste van Amsterdam-Oost, zegt ze. Elatik grijnst. Ze is van 2002 tot 2014 stadsdeelbestuurder geweest, eerst in stadsdeel Zeeburg en vanaf 2010 in stadsdeel Oost. Nog steeds is ze bezig met Amsterdam en haar bewoners, al is ze niet meer politiek actief. Ze woont in de Indische Buurt. En wil daar nooit meer weg. Geboren is ze in de Dapperbuurt, maar de Indische Buurt, zegt ze, dat is echt haar plek.

Bestuurlijke spaghetti
Amsterdam en haar stadsdelen: het is geen rustig bezit. De laatste twee gemeenteraadsverkiezingen zijn aangegrepen om het stadsdeelsysteem zo te wijzigen dat Amsterdam effectiever wordt bestuurd. Elatik somt de veranderingen in hoog tempo op.

‘In 2010 ging het er nog om dat er wel erg veel stadsdelen waren. Dat leidde tot een onontwarbare knoop. Iedereen deed alles anders. In elk stadsdeel werd de boom anders gekapt. Bestuurlijke spaghetti noemden we dat. De teruggang van veertien naar zeven stadsdelen is een goed besluit geweest. Er ontstond de goede schaalgrootte, de stadsdelen hadden voldoende bevoegdheden, voldoende budget, we konden zaken echt aanpakken. Het opknappen van de Javastraat, dat kon toen nog. In Oost hadden we als enige stadsdeel buurtbegrotingen, zodat burgers precies konden volgen waar het geld aan werd uitgegeven. In Oost startten we ook met gebiedsgericht werken en keken op buurtniveau naar het stadsdeel, heel intensief.’

‘Jouw stem is minder waard omdat degene die gekozen wordt bijna geen bevoegdheden meer heeft’

‘Eén verkiezing later, in 2014, is er heel veel veranderd: het stadsdeel werd een bestuurscommissie, verloor bijna al zijn bevoegdheden, verloor zijn budget. Dat ging allemaal terug naar de centrale stad. Wel waren de vorige verkiezingen nog echt: je kon stemmen op de gemeenteraad en een stem uitbrengen op de bestuurscommissie. De bestuurscommissie bestond dus volledig uit door ons gekozen volksvertegenwoordigers. Met de bijbehorende bevoegdheden. Ze konden vragen stellen, moties indienen, initiatiefvoorstellen maken. Tegelijkertijd kreeg het dagelijks bestuur van de bestuurscommissie een tweede mandaat: zij werden geacht ook als verlengd bestuur van het college op te treden – het dubbelmandaat waar zoveel om te doen is geweest. Dit dubbelmandaat is een belangrijke reden geweest dat bij de komende verkiezingen de bestuurscommissie wordt afgeschaft.’

Wat was er zo erg aan dit dubbelmandaat?
‘Er zijn rapporten over geschreven en daaruit blijkt dat bestuurscommissies, de gemeenteraad en het college langs elkaar heen werken, dat ze niet weten wat elkaars bevoegdheden zijn, dat er geen beslissingen worden genomen.’

Komt dat door het dubbelmandaat?
‘Mijn ervaring is dat samenwerken moeilijk is, terwijl dat de enige oplossing is. Als een stadsdeel het moeilijk heeft, zou het college of een ander stadsdeel het normaal moeten vinden om bij te springen. Maar dat is het niet. Ook de ambtelijke cultuur op het stadhuis speelt een rol. De belangen van de bewoners van de stadsdelen worden lang niet altijd vooropgesteld. Bestuurlijk Amsterdam is veel met zichzelf en met elkaar bezig.’ Elatik vervolgt: ‘Bij de komende verkiezingen is weer gesleuteld aan het bestuurlijk stelsel. Ja, we brengen twee stemmen uit, een op de gemeenteraad en een op de stadsdeelcommissie zoals die gaat heten. Maar die tweede stem, die is bijna niks meer waard.’

Dus we gaan waardeloze stemmen uitbrengen?
‘Jouw stem is minder waard omdat degene die gekozen wordt bijna geen bevoegdheden meer heeft. De leden van de stadsdeelcommissie hebben geen controlerende functie meer, ze kunnen alleen nog gevraagd en ongevraagd adviseren, niks afdwingen. Moties, amendementen, initiatiefvoorstellen, het stellen van een eenvoudige vraag – het kan niet meer. Ja, de stadsdeelcommissies kunnen zwaarwegende adviezen uitbrengen, maar essentieel is: zij zijn niet degene die erover kunnen besluiten, dat doen anderen.’

Wie besluiten er dan, het dagelijks bestuur van de stadsdeelcommissie?
‘Nee, want het dagelijks bestuur wordt niet meer gekozen, maar benoemd. Door het college. Het dagelijks bestuur is het verlengde bestuur geworden van de centrale stad en heeft geen rechtstreekse relatie meer met de stadsdeelcommissie. Ze worden uit elkaar getrokken.’

Dus we hebben straks stadsdeelbestuurders die we niet zelf gekozen hebben?
‘Inderdaad. De verwachting is dat het dagelijks bestuur een afspiegeling zal zijn van de coalitie in het college: de samenstelling van het college bepaalt dus de samenstelling van het dagelijks bestuur in de stadsdelen. Het is een vorm van verlengd bestuur zonder het vermaledijde dubbelmandaat. Het college vindt dat het recht doet aan het uitgangspunt dat het dagelijks bestuur vooral collegebevoegdheden uitoefent. De helderheid is gediend volgens het college.’

Ik vind het nogal ingewikkeld…
‘Het is ingewikkeld, maar wat nog veel erger is, het is liegen tegen de kiezer. Met dit systeem suggereer je invloed van de burger, maar die is er niet. Zwaarwegend advies is het enige wat de burger nog heeft. Ik voorspel dat deze zwaarwegende adviezen van de stadsdeelcommissie makkelijk door het college terzijde zullen worden geschoven. Dit nieuwe systeem is kiezersbedrog en zadelt ons in de stad op met een nepdemocratie. Dat is funest voor het vertrouwen van de burger in de politiek, of wat er nog van over is.’

De huidige stadsdeelbestuurders zijn in grote meerderheid tegen het nieuwe systeem. Terwijl de gemeenteraad ervoor heeft gestemd. Wat zegt dat?
‘Dat partijpolitieke belangen belangrijker zijn dan een goed bestuur van deze stad. Er zijn heel veel rapporten geschreven over het bestuurlijk stelsel van Amsterdam, maar iedereen is het erover eens dat Amsterdam zo groot is dat de centrale gemeenteraad en het college niet in staat zijn om zich op straatniveau te bemoeien met de stad. De afstand is gewoon te groot. Voor het oplossen van problemen in de stad is lokaal bestuur dicht bij de burger, met eigen bevoegdheden en budget, noodzakelijk. Het tegenstrijdige is ook dat er in het nieuwe systeem veel meer overleg met de centrale stad nodig zal zijn. De eigen bevoegdheden zijn weg en de dagelijks bestuurders moeten zich op het college richten om te weten wat de opdracht is. De opdrachten komen straks van het college, terwijl het om problemen gaat die op stadsdeelniveau spelen. En ze moeten gaan vechten om budget: hoe krijgen ze het voor elkaar dat het benodigde geld naar hun stadsdeel gaat? De dagelijks bestuurders zullen naar verwachting dus ook onderling strijd moeten leveren. Ik denk niet dat de onderlinge sfeer tussen de bestuurders en de stadsdelen hiervan opknapt.’

Welke problemen in Oost zouden moeten worden aangepakt?
‘Ik maak mij zorgen over de veiligheid in de Transvaalbuurt en de Dapperbuurt. Het is niet gelukt om die op een goed niveau te krijgen. Er zijn een lange adem, aandacht en geld nodig om dit wel op orde te krijgen. Daarnaast maak ik me er echt zorgen om dat in het nieuwe systeem minder geïnvesteerd wordt in plekken waar de mensen wonen. Er zit nu één grote pot met geld in de Stopera, hoe zorg je ervoor dat niet alleen grote en meeslepende projecten worden gefinancierd, maar dat er ook aandacht is voor pleinen waar kinderen veilig kunnen spelen? Ik hoop van harte dat het huidige niveau dat Oost bereikt heeft, gehandhaafd kan blijven, maar ik ben er niet bij voorbaat gerust op.’

Wat zouden we moeten doen?
‘Bekvechten over het systeem breekt je op. We moeten er het beste van maken. Als je straks gekozen bent in de stadsdeelcommissie of benoemd bent als dagelijks bestuurder, realiseer je dan altijd dat je het volk vertegenwoordigt. Investeer in alle lagen van de bevolking. Voor sommige groepen zul je extra moeite moeten doen, die doen niet mee met alles wat er georganiseerd wordt of die verstaan je niet. Democratie is ook dat je de minderheid beschermt. Je moet op zoek gaan naar de mensen. Mensen met wie het niet goed gaat hoor je meestal niet, daar moet je echt zelf naar op zoek. Leden van de stadsdeelcommissie moeten onderling samenwerken. Maak een gezamenlijk verhaal voor Oost, eigenlijk een eigen bestuurlijk programma, en hou daaraan vast. Zo ben je het krachtigst en kun je je invloed vergroten. En de Amsterdammers moeten hun mond open blijven doen. Als er straks een probleem is in je stadsdeel, moet je inspreken bij de gemeenteraad. Doe dat ook, zorg dat de gemeenteraad dan hoort wat er in jouw buurt speelt. Spreek in of stalk ze met mails, brieven of raadsadressen.’

3 REACTIES

  1. Goed inzicht, dank ervoor. Dus bewoner stem op een onpolitieke kandidaat. Waarin jij vertrouwen heb die goed kan samenwerken. Dus kies in N/W op sportpartij voor gezond beleven, zodat eenzaamheid en armoede verdwijnt en gezamenlijkheid versterkt. Stem niet op politieke partijen in de bestuurscommissies. Speel dit door. Speel dit door.

  2. Het beste er van maken….dat is de politiek voor bewoners geworden. Het is toch te erg voor woorden. Welke Amsterdammer neemt diezelfde politiek nog serieus?? We kregen net een brief van diezelfde politiek in de bus dat als je je fiets 6 weken niet gebruikt deze weg wordt geknipt……Mijn familie en ik zijn al 7 generaties Amsterdammer maar ik overweeg echt om te vluchten…

  3. is dit dezelfde mevrouw die in oost er nogal wat miljoenen doorheen heeft gejaagd, en inmiddels op non actief staat? Sorry hoor, maar als ze nu met een vinger gaat wijzen naar anderen, dan kun je nog beter Gonnie van Oudenallen vragen. Die heeft ook zo’n fantastisch track record.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here