Home Gemist Strand in zicht

Strand in zicht

Save the best for last lijkt niet op te gaan voor de aanleg van Strandeiland. Het eerste zichtbare stukje land is namelijk het strand dat aanstaande zomer in gebruik wordt genomen. Toch spelen de meest spannende dingen zich de komende tijd nog voornamelijk onder water af. IJopener duikt in de techniek van land maken.

Tekst Yvonne Schreuder | Foto Arjen Poortman | IJopener

Of ik nu in alle vroegte een rondje ga hardlopen of ’s avonds naar huis fiets na een etentje met een vriendin, er is altijd iets te doen op het stukje IJ ten noordoosten van Haveneiland. Om de vraag of ze ook wel eens vrij zijn, moet Marcel ter Wengel, projectleider bij de Combinatie IJburg, even lachen. ‘Jawel hoor, maar het zijn lange dagen. Van zes uur ’s ochtends tot tien uur ’s avonds, vijf dagen per week.’

Slib bepalend voor techniek
Alles begint op de bodem van het IJ. Bij een waterdiepte van gemiddeld drie meter en land dat ongeveer drie meter boven water uitkomt, moet in totaal zo’n tien meter zand worden opgespoten. Het zakt namelijk flink tijdens het proces van land maken en de zettingsperiode waarin de grond door het gewicht van het zand verder wordt samengedrukt. Een vast gegeven bij het bouwen op slappe grond.

Land maken in cijfers
  • 82 hectare land in Strandeiland fase 1
  • 150 hectare land in totaal 16.000.000 kuub zand
  • 100 schepen met zand per week
  • 16 uur per dag
  • 5 dagen per week
  • 50 centimeter per laag onder water
  • 100 centimeter per laag boven water
  • 30 tot 45 dagen wachttijd per laag
  • 4.000 kilometer verticale drains
  • 32.000 ton stortsteen ter bescherming van de randen

De bodem van het IJ is bedekt met slib die de grond slap maakt en dit is bepalend voor de toegepaste techniek, legt Hans Monen van het Ingenieursbureau Amsterdam uit. ‘Voordat we begonnen met IJburg fase 1 hebben we een proefeiland gemaakt (het huidige park op Steigereiland noord met de voetbalkooi en pluktuin), waar we verschillende methodes hebben getest. Hieruit kwam de pannenkoekmethode voort.’

Land maken op slappe grond
Bij deze methode wordt het zand in lagen aangebracht, legt Ter Wengel uit. ‘We geven de ondergrond vervolgens de tijd zich aan te passen aan die belasting. Dit monitoren we door de waterspanning te meten. In de regel duurt het dertig dagen voordat we verder kunnen. Onder water is dit telkens een laag zand van vijftig centimeter. De lagen die boven water worden opgespoten zijn een meter dik.’ Land maken op slappe grond heeft risico’s.

‘We treffen hiervoor twee maatregelen: meer zand opspuiten om extra gewicht te creëren en verticale drainage’, vertelt Herman Groot, projectmanager Land maken Strandeiland bij de Gemeente Amsterdam. Bij dat laatste worden verticale drains op regelmatige afstand van elkaar in de bodem aangebracht. Hierdoor kan het water in horizontale richting naar de dichtstbijzijnde drain stromen, waarna het sneller weg kan stromen en de benodigde stevigheid ontstaat.

Respect voor de natuur loopt als een rode draad door het verhaal van IJburg

Er speelt nog iets waarom verticale drainage zo belangrijk is: de zogenaamde IJ oergeul die door het gebied loopt. Deze natuurlijke geul is ongeveer tienduizend jaar geleden ontstaan. Doordat de tweede en derde zandlaag er ontbreken, is het vrijwel onmogelijk om hier land te maken. ‘Met IJburg 1 konden we eromheen, maar dat lukt nu niet meer. Hoewel de oergeul in het plan gewoon water blijft, heeft het wel consequenties in termen van stabiliteit aan de randen’, legt Monen uit.

Aan de rand van de natuur
Respect voor de natuur loopt als een rode draad door het verhaal van IJburg. ‘Belangrijk is dat we aan de rand van een beschermd natuurgebied zitten. Zo hebben we tijdens IJburg fase 1 twee mosselbanken van vierentwintig hectare aangelegd die we nu willen beschermen tegen de slibopwoeling die optreedt bij het maken van land’, aldus Groot. Ter Wengel vult aan: ‘We hebben hiervoor een slibscherm aangelegd waarmee we de mosselbanken schoonhouden. Je herkent het aan een geel lint van circa zeshonderd meter waaraan een scherm is bevestigd dat helemaal tot de bodem loopt.’ Groot beschrijft het mooi: ‘Strandeiland zal de stad afsluiten met een stuk natuur, in de vorm van een klein eiland met ruimte voor groen en nog een mosselbank. Duurzaamheid gaat bovendien verder dan aandacht voor de natuur. Door de jaren heen zijn er ook dingen veranderd in termen van regelgeving en eisen die we aan onze aannemers stellen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het terugdringen van de uitstoot van stikstof en het gebruik van biobrandstof.’

Groots en bijzonder
Naast de aandacht voor duurzaamheid zijn er nog andere facetten die zorgen voor aantrekkingskracht. Ter Wengel: ‘De locatie spreekt aan en gebrek aan land is overal een actueel vraagstuk. Wat echt leuk is aan IJburg is dat je alle verschillende fases kunt zien: een stedenbouwkundige praktijkcase, leeg land dat nog bebouwd gaat worden en plekken waar nog land moet komen.’ ‘Binnenkort opent een informatiecentrum mét uitkijktoren in het gebouw van het voormalige Blijburg. Daarnaast maken we een serie Strandeiland-journaals met IJburg TV en Company Power met onder andere aandacht voor veiligheid. Mensen leken zich bijvoorbeeld deze zomer onvoldoende bewust van het potentiële gevaar van de leidingen en werkzaamheden onder water. We zijn bezig met iets groots en bijzonders en dat doen we heel dicht bij de bebouwde omgeving. Educatie en informatie zijn daarom ook zo belangrijk’, benadrukt Groot.

1 REACTIE

Laat een reactie achter

Please enter your comment!
Please enter your name here