Home IJburg Veel nieuwe huizen, weinig openbaar vervoer

Veel nieuwe huizen, weinig openbaar vervoer

Nieuwbouw op Cruquiuseiland, eerste fase.

Hele nieuwe buurten worden er de komende jaren in Amsterdam-Oost bijgebouwd. Duizenden mensen zullen daarheen trekken. Prima initiatieven om de grootstedelijke woningnood te bestrijden. Maar goed openbaar vervoer lijkt voorlopig achter te blijven bij     deze bouwdynamiek. Zo zijn er zorgen bij de bewoners over tramlijn 26 en het gebrek aan nieuwe busverbindingen. ‘Ik vind dat het openbaar vervoer hier stukken beter kan.’

Tekst en foto’s Joost van der Vaart

Amsterdam beleeft een bouwhausse. Die opleving is in grote delen van de wijken waarin de IJopener verschijnt goed waarneembaar. Op veel plekken in het Oostelijk Havengebied, op Zeeburgereiland en IJburg en zelfs in een oude en allang voltooide wijk als de Indische Buurt hoor je heimachines en andere bouwgeluiden, hijsen kranen lasten omhoog en rijden betonwagens af en aan.

Opgespoten zand in de Sluisbuurt in wording

Jarenlang, grofweg tussen 2008 en 2013, lag de bouw praktisch stil door een wereldwijde financieel-economische crisis. Nu is er een inhaalslag gaande, met grote renovaties, sloop van oude panden waar nieuwe voor in de plaats komen (Indische Buurt), en nieuwbouw of uitbreiding op grote schaal: in de Cruquiusbuurt, op Zeeburgereiland en IJburg en in het Oostelijk Havengebied. Maar houden deze uitbreiding van het woningarsenaal en de komst van veel nieuwe bewoners gelijke tred met goede bereikbaarheid per openbaar vervoer en met de komst van publieke voorzieningen als tunnels, ponten en bruggen? De IJopener doet een poging tot inventarisatie.

Cruquiuseiland
Vanaf Borneo-eiland gaan we fietsend op weg. We beginnen bij Cruquiuseiland, het laatste deel van het Oostelijk Havengebied dat als bedrijfsterrein in gebruik was en nu, sinds ruim twee jaar, volop in ontwikkeling is voor wonen en werken. Het is de bedoeling dat zich hier veel nieuwe bewoners zullen vestigen. Eerder dit jaar verhuisden de eerste mensen naar nieuwbouwappartementen aan de Mortel- en Bottelarijstraat en de Zeeburgerkade. Per 1 mei is vastgoedbedrijf Amvest van de Bijlmer naar Cruquiuseiland verhuisd, waar het naar eigen zeggen circa 1.500 woningen en 14.000 vierkante meter commercieel vastgoed ontwikkelt.

Nieuwbouw aan de Van Lohuizenlaan, Cruquiuseiland.

Amvest heeft z’n intrek genomen in een kantoorpand van staal en glas dat deels over het water van de Entrepothaven hangt. Een stukje verderop, aan de Van Lohuizenlaan, zijn onlangs nieuwe containerwoningen voor jongeren en ‘statushouders’ opgeleverd. Daar weer vlakbij, op de hoek van de Zeeburgerkade en de Cruquiusweg, bouwt het Duitse bedrijf Novum Group het Amsterdam City Harbour Hotel, een viersterrenhotel met 245 kamers. Samen met de opgeleverde Cruquius-woningen zal het hotel nieuw verkeer en een sterk stijgende vraag naar openbaar vervoer genereren, zo is de verwachting.

Maar het gemeentelijk vervoerbedrijf (GVB) heeft enkele jaren geleden buslijn 22, die op de Van Lohuizenlaan zijn eindpunt had, naar elders verplaatst. ‘Ik vind dat het openbaar vervoer hier stukken beter kan’, zegt een Cruquiusbewoonster desgevraagd. ‘Er moet een directe verbinding komen met Amsterdam CS.’ Wie daar nu heen wil, moet naar een verderop gelegen halte lopen van de buslijnen 22 (Veelaan) of 48 (Borneolaan) of naar de halte van tram 7 aan de Insulindeweg. ‘De ambities die ze op Cruquius met wonen hebben, staan in geen enkele verhouding tot het povere openbaar vervoer hier. Laat de gemeente daar alsjeblieft iets aan doen’, zegt de eerder aangehaalde bewoonster. En ze geeft er een ‘gratis advies’ bij: ‘Bouw zo snel mogelijk een voetgangers- en fietsbrug vanaf het nieuwe hotel op Cruquius naar Borneo-eiland. Eentje zoals de lage rode brug, die de Stuurmankade met de Panamakade verbindt. Dan ben je sneller in winkelcentrum Brazilië.’

Appartementenbouw op Zeeburgereiland ter hoogte van de Kea Boumanstraat.

Sluisbuurt in wording
We fietsen verder: naar de desolate vlakte waarop over een paar jaar de eerste delen van de gloednieuwe Sluisbuurt moeten verrijzen. Opgespoten zand ligt in te klinken, grondverzetmachines van diverse aannemers zijn er aan het werk. Pijpen en kabels liggen klaar om ondergronds te gaan. ‘Pas op, drijfzand’, meldt een geel bord. Hier komt het veelbesproken en ook fel bekritiseerde Manhattan aan het IJ. De stad gaat de hoogte in. Wel iets minder hoog dan gepland, na kritiek, maar in ieder geval veel hoger dan het aanpalende Oostelijk Havengebied.

Volgens de gemeente moeten hier uiteindelijk 5.500 woningen komen. Je zou zeggen: reden genoeg om nu alvast voor adequate OV-verbindingen te gaan zorgen. Maar het enige waarover echt gediscussieerd wordt, is een fietsbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal naar een van de eilanden van het Oostelijk Havengebied. Terwijl er een tunnel ligt – de Piet Heintunnel waarvan veel bewoners zich afvragen waarom die geen ‘fietspijp’ heeft – en terwijl inmiddels is aangetoond dat fietsen via de Amsterdamsebrug over het kanaal richting Centraal Station een vrijwel net zo snelle verbinding oplevert als dadelijk de eventuele fietsbrug.

Eerder is al door diverse experts gesuggereerd dat Amsterdam zich op deze plek van z’n innovatiefste kant zou moeten laten zien. Watertaxi’s, snelle pontverbindingen, een tramshuttle met fietscompartiment en – daar is-ie weer – een tunnelbuis voor fietsers in de Piet Heintunnel als moderne variant van de Rotterdamse Maastunnel. Die heeft al sinds de aanleg in 1937 een veelgebruikte ‘fietspijp’. Helaas, we horen van de gemeente weinig over zulke initiatieven.

Lijn 26 bij het beginpunt op de Pampuslaan.

Probleemlijn 26
Na de zandvlakte van de Sluisbuurt fietsen we onder de oprit van de Schellingwouderbrug het Zeeburgereiland op. In de Sportheldenbuurt en elders op het eiland worden in totaal ongeveer 2.500 nieuwe woningen gebouwd. Veel ervan zijn al opgeleverd. Over Zeeburgereiland heeft toenmalig stadsdeelbestuurder Thijs Reuten (PvdA) zich zorgelijk uitgelaten. ‘Er is een breder probleem in Oost, onder andere op Zeeburgereiland. Ik maak me zorgen over het openbaar vervoer’, zo citeerde wijkblad De Brug hem.

Wie het OV ter plekke inspecteert, ziet dat er inderdaad ‘een breder probleem’ is. De door drukte en storingen geplaagde tramlijn 26 van Amsterdam CS naar IJburg vice versa kan het vervoer bijna niet meer aan. Het is de enige OV-verbinding tussen IJburg en het stadscentrum. Tram 26 is met gemiddeld 23.000 reizigers per dag een drukbezette lijn; mogelijk zelfs een van de drukste van Amsterdam. IJburg heeft weliswaar nog een busverbinding – lijn 66 naar de Bijlmer vice versa – maar die biedt nauwelijks soelaas. Het regent klachten over tram 26, tot aan de redactie van de IJopener toe.

‘Deze week is het al de vijfde keer (!) dat de tram niet rijdt’

Lezeres Marijke Burlage mailde ons laatst: ‘Beste redactie. Kunnen jullie niet eens aandacht besteden aan het disfunctioneren van tramlijn 26? Deze week is het al de vijfde keer (!) dat de tram niet rijdt. Gisterochtend stond de tram halverwege de rit om 6.15 uur al stil, gisteravond om 18 uur heeft mijn zoon vanaf het Centraal Station een taxi moeten nemen (40 euro!) om thuis te komen. (…) Met het groeiende aantal bewoners wordt dit probleem steeds groter. Ik vind dat de bewoners aangespoord moeten worden om massaal in actie te komen, om dit probleem voor eens en altijd opgelost te krijgen, omdat het GVB deze situatie blijkbaar niet urgent genoeg vindt om er iets aan te doen.’

Boze reacties op het slecht functioneren van lijn 26, in de lokale pers en op sociale media, spreken boekdelen. De bewoners zijn er klaar mee en vinden dat IJburg een extra tram, snelbus of metro nodig heeft. Het GVB liet laatst weten op korte termijn met een ‘verscherpt aanvalsplan’ te zullen komen. Volgens het openbaar vervoerbedrijf zijn de problemen met lijn 26 deels te wijten aan het verouderde beveiligingssysteem. Vorig jaar zei wethouder Pieter Litjens (Verkeer, VVD) dat de tramverbinding met IJburg pas eind 2019 structureel zal verbeteren. Dan is het mogelijk om op de route met twee gekoppelde tramstellen te rijden. Dat levert een verdubbeling van de capaciteit op – maar pas over anderhalf jaar en de grote vraag is: is het afdoende?

Appartementenbouw aan de Bert Haanstrakade, IJburg

45.000 inwoners
Om die vraag te kunnen beantwoorden fietsen we naar Centrumeiland, de tweede en net begonnen afbouwfase van IJburg. De hele wijk zal, als Centrum- en Strandeiland klaar zijn en de rest van de schaarser wordende vrije kavels ook is bebouwd, zo’n 18.000 woningen tellen voor in totaal 45.000 bewoners, aldus de website Amsterdamwoont.nl. Dat is de omvang van een stad als Harderwijk, die behalve veel busverbindingen ook een eigen treinstation heeft.

De eerste fase van IJburg bestond uit de aanleg van Steiger- en Haveneiland. Voor het ‘landmaken’ van Centrumeiland, aan de noordzijde van IJburg, was 800.000 kubieke meter zand nodig. Intussen wordt op het nieuwe eiland hard gewerkt. Over een paar jaar zullen er duizenden mensen binnentrekken. Moeten die nieuwkomers, als ze niet in de file willen staan, allemaal met lijn 26 mee, net als veel huidige IJburgers? De vraag stellen is hem beantwoorden: dat kan de tram niet aan.

Grondverzet op Centrumeiland, tweede bouwfase IJburg.

We gingen op de fiets van Borneo-eiland in het Oostelijk Havengebied naar Centrumeiland op IJburg. We maakten diverse tussenstops en zagen een indrukwekkende hoeveelheid bouwkranen, bouwputten, gebouwen in de steigers en appartementen in de afbouwfase. We zagen timmerlieden, metselaars, loodgieters en bouwlui die beton stortten. Ook zagen we schier onmetelijke zandvlaktes waarop duizenden woningen komen: hele nieuwe buurten in wording. Petje-af voor al die Amsterdamse bouwdynamiek.

Maar wat we niet zagen, was een zich navenant uitbreidend en goed functionerend openbaar vervoer. Toegegeven, er zijn plannen voor nieuwe tram- en buslijnen naar Zeeburgereiland en IJburg. Maar, en datzijn veelgehoorde klachten, waarom gaat het allemaal zo langzaam? En waarom worden eerst nieuwe wijken aangelegd en pas als de beperkte infrastructuur daar vastloopt, betere verbindingen? Wat dat betreft is de inhaalslag die het stadsbestuur en het GVB moeten maken nog niet eens begonnen.

Buslijn 66 tussen IJburg en Bijlmer.

Laat een reactie achter

Please enter your comment!
Please enter your name here