Home Gemist Zes vragen over geluk

Zes vragen over geluk

0

Filosofisch consulent Anne De Smet wil lezers helpen bij hun vragen. Zij vindt dat de puurst mogelijke  filosofie te vinden is bij mensen die vragen stellen over dagelijkse situaties. In het tweede artikel van deze filosofische reeks zes vragen over geluk.

Tekst en illustratie Anne De Smet

 Wat is geluk?
Een eerste gedachte: geluk is een glinstermoment, een toestand waarin ik me heel kort heel goed voel. Ik word bijvoorbeeld gelukkig door een bevestiging, een ontmoeting, mijn kind dat iets geks zegt, of de schoonheid van de natuur.

We streven naar geluk omdat we ernaar verlangen. Maar iets nastreven is vaak aangenamer dan de vervulling ervan. En ik betwijfel of ik geluk kan ervaren als ik niets moeilijks of angstigs moet overwinnen. Ik denk aan mijn bevalling. Veel vrouwen willen pijnloos bevallen en kiezen voor een ruggenprik of keizersnede. Volgens mij hebben de zwaarte van mijn weeën bijgedragen aan de intensiteit van het geluk van de geboorte. Ik denk dat momenten van geluk en ongeluk hand in hand gaan.

Wanneer een object licht vangt zie ik schaduw. Zonder schaduw heb ik geen aangrijpingspunten meer. Japanners brengen imperfectie aan in hun creaties. Door de spanning van het object verscherpt de aandacht van de kijker. In een ceremonieel theekommetje zit een blutsje, een geschilderde bloemtak is asymmetrisch.

Wanneer een situatie mij niet bevalt let ik vooral op wat me stoort, zoals bijvoorbeeld het geluid van heipalen. Fijn als dat stopt.

Geluid, imperfectie, schaduw, mijn associaties verwijzen naar de gedachte dat geluk goed gedijt dankzij het contrast.

Kan ik me gelukkig voelen zonder dat ik het weet?
Op minder prettige momenten besef ik dat ik ‘toen’ wel gelukkig was, maar me dat niet heb gerealiseerd. Geluk typeert zich soms in piekmomenten die voorbij zijn voor ik het weet. Niets wijst me er dan op dat ik op dat moment gelukkig ben.

Geluk komt soms spontaan en onverwacht binnen waaien.

Ik besef dat niet uitsluitend bewuste geluks-ervaringen de waarde van mijn bestaan bepalen.

En ze leefden lang en gelukkig?
Stel, je hebt een jaar lang geen verdriet of ellende. Je voelt je goed. Deze stationaire toestand van zijn is vanzelfsprekend geworden en noem ik geen geluk. Op die golven van welbevinden zit mogelijk een uitschieter van geluk, een glinstermoment. Een prettig of rustig gevoel, een continue tevredenheid verschilt van geluk, het is als het verschil tussen houden van en de roes van verliefd zijn.

Is geluk maakbaar?
Voor de meeste mensen is het niet meer vanzelfsprekend om te wachten tot na de dood om gelukkig te zijn in een of ander paradijs. Ze willen het eerder voor elkaar krijgen. Maar geluk, wel denkbaar en nastrevenswaardig, is niet maakbaar. De antieke filosofen wisten dat al. Geluk was iets wat de goden je gaven of onthielden. In andere woorden: de omstandigheden moesten mee zitten.

Een gelukkig of geslaagd leven hangt niet louter af van ons eigen streven of van onze eigen keuzes. Het meeste overkomt ons, behalve in ons denken. Ons verstand is het aspect waarin we het meest op een god lijken.

Kan ik het geluk een handje helpen door de manier waarop ik denk?
Ik heb geleerd om dingen waar ik de hele dag over zou kunnen over piekeren, te zien zoals ze zijn. De tegenslag verliest aan stuurkracht door mijn denkkracht. Toen mijn zoon heel klein was voelde ik me een periode zwaar en gestrest. Iemand merkte op na mijn verhaal ‘dat is rot’. Punt. Ik was verbaasd en vond dat ik uitleg moest geven, desnoods een oplossing verzinnen om uit de situatie te geraken. Intussen negeerde ik wel mijn rotgevoel door een stap over te slaan om me weer fijn te voelen. Dit inzicht betekende een geestelijke omwenteling. Het probleem is dat wie per se de emotionele dieptepunten wil vermijden ook de hoogtepunten gaat afvlakken.

Een gebrek aan geluk is een probleem waar ik iets aan wil doen. Mijn onbehagen en gepieker dat me ’s nachts uit de slaap houdt komt door mijn onvrede over de werkelijkheid. Sommige mensen vinden dat een auto of een huis bezitten de rechte weg is naar geluk. Maar instant plezier verzwakt met de tijd. Een project waar ik me aan wil wijden omdat ik het interessant vind, kent een tegenovergesteld tijdspatroon. Het is een investering, ondanks mijn kronkelweg en het begaan van stommiteiten, die op termijn hoe dan ook wordt beloond.

Geluk is niet louter een gevoel, veeleer een activiteit. Het geluk van de verzamelaar hangt immers samen met de moeite die hij doet om zijn verzameling samen te stellen, de meevallers, de verrassingen, de fouten die hij maakt en hoe hij die recht zet.

Ik denk dat ik meer kans heb om gelukkig te zijn wanneer ik me niet zozeer focus op materiële zaken maar op fijne dingen. Fijne dingen die me nooit vervelen zitten in de relationele hoek zoals vriendschap en liefde.  Want naast de geluksmomenten die ik in mijn eentje ervaar, vind ik gedeeld geluk van toegevoegde waarde. Ik denk dat het geluksgevoel voornamelijk uit mezelf komt, maar niet zonder het contact met de wereld buiten mezelf. Wanneer ik iets regel of een fijn gesprek voer kan ik daar blij tot gelukkig van worden. Objectieve factoren die bijdragen aan mijn geluk zijn hoe ik in het leven sta, de erkenning van de ander en enkele mensen die me waarderen.

Welke geluksmomenten herinner ik me?
Als ik mijn leven naga dan schiet er mij eerst niets te binnen. Nu wel: een bloesemtuin in Japan. Die totaal nieuwe wereld heeft op mij een behoorlijke indruk gemaakt.

Door het geluk van een ander kan ik ook gelukkig worden. Ik herinner mij mijn vader die hersenletsel en afasie had. Ik zie zijn geluk van die dag toen ik hem vroeg wat hij het liefste wou. ‘Een pils’ zei hij stralend. Van zijn geluk werd ik gelukkig en nog steeds word ik blij en ontroerd als ik eraan denk. Geluk kaatst terug. Ik herinner me het moment waarop het meisje met de moeilijke heup megatrots de catwalk liep. Ik herkende haar geluk.

Ben ik op zoek naar het geluk?
Geluk is een sprankelmoment. Het kan zomaar rechtstreeks bij me binnenkomen en voelt als iets groots in mijn borst. Maar geluk laat zich niet zomaar vangen. Wat ik wel doe is, zo goed als ik kan, mijn gevoel te respecteren. Misschien is het laten binnenkomen van moeilijke gevoelens waarvan je liever weg zou lopen wel de sleutel die ook het deurtje naar het gevoel voor geluk open zet.

De mens is gelukkig als hij zelf oordeelt dat hij dat is.

Maar zijn geluk is breekbaar. Hij kan waarachtig leven met geluksmomenten als bijverschijnsel. Het valt hem toe, of niet. Het al of niet slagen van leven hangt af van een reeks van toevalligheden die buiten ieders controle vallen. Iedereen wordt geconfronteerd met sterfelijkheid, kwetsbaarheid, vrienden die wegvallen of verlies van mogelijkheden. Met de gedachte aan fragiel geluk waarbij houvast ons ontbreekt, kunnen we enige moed best gebruiken.

Zit u met een vraag of kwestie die u verder zou willen onderzoeken? Formuleer in een tiental zinnen wat u zich afvraagt en waarom u wilt dat ik meedenk. Het zijn voornamelijk uw antwoorden die gepubliceerd worden. In een eerste gesprek luister ik naar u, in een tweede stel ik u gerichte vragen, voor het gezamenlijke artikel.

Stuur uw mail naar dwarskrant@gmail.com onder vermelding van – Vragen aan Anne De Smet.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here