In de Dapperstraat, op de hoek van de Reinwardtstraat, zit het Afvalpaleis. Omdat de pui net nieuw is, is het vanaf buiten niet echt te zien. Hoewel er veel spullen op de stoep staan die meegenomen mogen worden. En natuurlijk kunnen dagelijks de kramen van de Dappermarkt het zicht op de zaak belemmeren. Het Afvalpaleis is de vierde in een zomerserie over winkels.
Anne-Mariken Raukema
We spraken met Sven Bergé, een van de drie coördinatoren van de doorgeefwinkel. Voor de een zijn dit soort zaken een noodzakelijke voorwaarde en (enkele) anderen halen er hun neus nog wel voor op. Maar in een tijd waar het niet meer dan gewoon is om eerst te kijken of je iets kunt vinden wat al eens gebruikt is – of niet meer verkrijgbaar – is ook in Amsterdam-Oost het aanbod van kringloopwinkels behoorlijk.
Waar komt de naam Afvalpaleis vandaan?
‘Een beetje tegenstrijdig, hè, dat ‘paleis’ en ‘afval’. De naam doet in elk geval wenkbrauwen fronsen en geeft stof tot nadenken. En dat is precies wat we willen, dat is ons doel. De doorgeefwinkel is het vehikel om dat te bereiken. Weet je dat als we nu wereldwijd zouden stoppen met het maken van kleding, we nog voor twintig jaar voldoende nieuwe hebben? Zoiets moet ook voor meubels gelden, die steeds goedkoper zijn geworden. Een bank van een goedkope zaak zakt na een jaar of vijf wel door. Ook veel witgoed wordt gemaakt voor een beperkte gebruiksperiode, jammer!
Je zou kunnen zeggen dat wij in ons paleis het afval vieren. Zo halen we van onbruikbare spullen nog details af, waar we weer andere producten van maken, zoals die bos bloemen daar of de rand van de spiegel. Van een stapel encyclopedieën maken we een bijzettafeltje en van een berg mondkapjes een rokje. Dat is echt gedragen naar een feestje. We zijn dus geen traditionele kringloopwinkel, maar een doorgeefwinkel. We zijn daarnaast een creatieve plek waar we samenwerken met scholen of kunstenaars om van ‘waardeloze spullen’ allerhande nieuwe dingen te maken in workshops.’ Onder meer met Nynke Koopmans van initiatief Pluk-me-niet of Jeroen Teunissen van MK.Ateliers.
Sinds wanneer zitten jullie hier?
‘Vijf jaar nu, we bestaan ook zo lang. Mede-coördinator Breg Stomph is hier bijna vanaf het begin, ik sinds vorig jaar. Milou Heijmerink is onze beleidscollega die fondsen en subsidies zoekt en werft. We hebben echt een flinke schare vaste klanten, een mooie basis. Tot vijf jaar geleden zat hier een Blokkerwinkel. Sindsdien zitten we hier anti-kraak, dat betekent geringe zekerheid en toch ook een maandelijkse huur van 800 euro. Het pand is van de gemeente. Daarvan krijgen we geen structurele subsidie, wel incidentele steun van enkele fondsen, zoals het Oranjefonds. Jungle Amsterdam, onze moederorganisatie, helpt ons hierbij. Trouwens, in Jungle staan onze circa achtduizend boeken; die kunnen we hier niet kwijt.’
Met hoeveel mensen werken jullie hier?
‘We zijn met drie betaalde krachten, alle drie kleine parttimebanen, en daarnaast met zestig vrijwilligers. Daartoe rekenen we ook de mensen die de repaircafés doen, van elektra (op woensdag) en textiel (op donderdag). We onderscheiden ons van de andere repaircafés door mensen zelf mee te laten doen. Kom je met een kapotte broek, dan word je achter de naaimachine gezet.’
Wat verkopen jullie zoal?
‘Tja, kleding, kinderkleren die we meteen op de stoep zetten, doe-het-zelfproducten, fournituren, kleingoed, huisraad, boeken dus en cd’s, lp’s en dvd’s. Elektrische apparaten, die we vooraf controleren en waar mogelijk repareren, schoenen, lappen en kleine meubels. Binnenkort starten we met een tafel met daarop grondstoffen. Denk aan kaarsvet, kleine lapjes, kroonkurkjes of lege, schone conservenblikken, allerlei spullen die heel handig kunnen zijn voor wie wil gaan upcyclen.’
Wat is jullie specialisme?
‘Dat is het feit dat we geen kringloop-, maar een doorgeefwinkel zijn. Je kan elke dag tot 5 stuks meenemen voor wat kleingeld. En natuurlijk de combinatie met de twee repaircafés. Daarom kunnen we spullen die een beetje stuk zijn hier in huis repareren. Zoals laatst een loopkarretje voor peuters met maar één wiel. Daar kunnen we een nieuw wiel op maken.’
Hoe komen jullie aan de spullen?
‘Er wordt hier heel veel ingebracht, vooral na Koningsdag of het begin van de vakanties. Als mensen met te veel in één keer komen, moeten we weleens ‘nee’ zeggen. Wat moeten we met acht bananendozen met allerlei poppen? Dat is gewoon te veel van hetzelfde en te veel voor hier. We hebben geen opslagruimte en zijn niet supergroot.’
Wat nemen jullie niet in?
‘Vuile spullen nemen we niet aan. Geen voedsel, hoewel we dat ene dichte pak rijst nog wel kwijtraken. Grote meubels kunnen we ook niet kwijt. Eén sok nemen we wel weer in, omdat de mensen van MK-ateliers, met wie we samenwerken, deze altijd kunnen gebruiken. Net als een kapotte spijkerbroek. We hebben niet voor niks buiten ook een poetsdoekenmandje staan. We zijn sterk gericht op hergebruik en gooien bijna niks weg.’
Hebben jullie ooit een bijzonder of kostbaar object binnen gekregen?
‘Dat is een lastige. Breg! Weet jij iets? Oh ja, die drie originele, oude buisstoelen van Gispen. Ja, ze moesten wel opnieuw bekleed worden, maar ze waren verder nog prima. En een tijdje terug kwam een vrouw met een gebruikte dildo binnen, onder het mom van ‘Iedereen heeft recht op genot’. Maar zoiets komt niet vaak voor…’
Heb je een – al dan niet – geheime tip?
‘Geluk kun je afdwingen. Dat lijkt een tegeltjeswijsheid, maar we hadden laatst een klant die stralend naar buiten liep met een rol behangpapier die we echt al lang hadden liggen en daarom naar buiten was verplaatst. Daar komen de dingen die moeilijk gaan. Ze had een wandje thuis dat ze retro wilde oppimpen en dit was het ultieme design. Mooi toch? We zeggen ook vaak: ‘Ga niet meteen naar de Action of het Kruidvat, maar kom eerst eens bij ons langs.’
Waarin onderscheidt het Afvalpaleis zich van andere?
‘Nou, we zijn dus geen traditionele kringloopwinkel, dus alleen dat al onderscheidt ons. Afvalvrij zijn is ons primaire doel. Het gaat ons om bewustwording en dat duurt bij de een langer dan bij de ander. Maar we kunnen na vijf jaar wel zeggen dat het zaadje bij een aantal Amsterdammers is geplant en aangeslagen. En die vertellen het weer rond, dat is heel fijn.’
Kringloop het Afvalpaleis,
Dapperstraat 76-82
Open woensdag tot en met zaterdag van 12.00 tot 17.00 uur.
