De gemeente wil de IJburglaan opnieuw inrichten en daarmee voorkomen dat de groei van IJburg en Zeeburgereiland leidt tot ernstige verkeersproblemen op de IJburglaan, de A10 en rond de Piet Heintunnel. Het traject, van wat wordt genoemd de Cruciale Mijl, is ongeveer 2 kilometer lang. Het gaat vanaf de Piet Heintunnel via onder meer de Zuiderzeeweg, de Bob Haarmslaan en de aansluiting op de A10 tot en met Steigereiland. De uitvoering begint volgens de huidige planning niet vóór 2033.
Groei zet bereikbaarheid onder druk
De herinrichting van de IJburglaan is nodig vanwege de verdere groei van IJburg en Zeeburgereiland. Tot in de jaren 40 komen er woningen bij en dat vraagt aandacht voor voorzieningen en bijbehorende verkeersstromen. Uiteindelijk moet het aantal woningen op IJburg uitkomen op ongeveer 30.000. Daarmee neemt de druk toe op de IJburglaan, een van de belangrijkste verbindingen tussen de oostelijke stadswijken, de A10 en de rest van Amsterdam. Op de Cruciale Mijl komen verschillende vervoersstromen samen. Auto’s, trams, bussen, fietsers en voetgangers maken er gebruik van en daardoor wordt ruimte steeds intensiever belast.
Zonder aanvullende maatregelen dreigt de IJburglaan vast te lopen. De gevolgen zouden zich niet beperken tot IJburg en Zeeburgereiland. Verkeersopstoppingen kunnen ook terugslaan op de A10 en zich via de Piet Heintunnel verplaatsen richting het centrum van Amsterdam. Het draait daarom niet alleen om de capaciteit van de IJburglaan. De gemeente wil tegelijk de bereikbaarheid van de groeiende woongebieden beschermen, ruimte maken voor fietsers en voetgangers, het openbaar vervoer verbeteren en de wijken rond de verkeersroute beter met elkaar verbinden.
Auto’s deels onder de grond
Een van de opvallendste onderdelen van het plan is een nieuwe onderdoorgang bij de Piet Heintunnel. Een deel van het autoverkeer moet daardoor ondergronds gaan rijden. Bovengronds ontstaat zo ruimte om verkeersstromen anders te organiseren en de omgeving opnieuw in te richten. Daarnaast komt er volgens de plannen een afzonderlijke brug voor fietsers en voetgangers. Ook voorzien de plannen in een nieuw Zeeburgerplein, een aangepaste aansluiting op de A10 en een herinrichting van de IJburglaan.
De IJ-tram, die het centrum met IJburg verbindt, moet op een deel van het traject worden verlegd. Welke gevolgen dat tijdens de bouw heeft voor reizigers, is nu nog niet bekend. Bij een project van deze omvang zijn tijdelijke omleidingen en beperkingen waarschijnlijk, maar de fasering moet nog verder worden uitgewerkt.
Ingewikkelde operatie onder de grond
Onder de grond wacht eveneens een ingewikkelde operatie. Voor de nieuwe inrichting moeten op grote schaal kabels en leidingen worden aangepast of verplaatst. Nog niet dat alle onderdelen definitief vaststaan. Ontwerpen moeten technisch worden uitgewerkt en worden getoetst op onder meer ruimtegebruik, verkeersveiligheid, kosten, milieueffecten en uitvoerbaarheid. Ook de aansluiting tussen de verschillende ingrepen vraagt nadere studie.
Het traject ligt in een dichtbebouwde en intensief gebruikte omgeving. De IJburglaan moet tijdens de werkzaamheden bovendien zo veel mogelijk blijven functioneren als verkeers- en openbaarvervoersverbinding. Dat maakt de bouwfasering tot een belangrijk onderdeel van de komende ontwerpperiode.
Participatieprocedure
Bewoners, ondernemers en belangenorganisaties krijgen de komende jaren gelegenheid om op de uitwerking te reageren. Hoe groot hun invloed op afzonderlijke ontwerpkeuzes wordt, zal afhangen van de participatieprocedure en van de ruimte die na eerdere politieke besluiten nog beschikbaar is. Volgens de huidige planning volgt in 2028 een definitief besluit. Daarmee moet duidelijker worden welke oplossing de gemeente precies wil uitvoeren. Rond dat moment begint ook de ontwerpfase.
In 2029 zal de politiek zich uit moeten spreken over de realisatie en de daarvoor benodigde middelen. Pas daarna kan de voorbereiding van de bouw verder worden afgerond. De werkzaamheden buiten beginnen op zijn vroegst in 2033. De planning loopt door tot na 2036. Daarmee zit er een lange periode tussen de huidige opdrachtverlening en de zichtbare uitvoering. In die tijd kunnen omstandigheden veranderen, waaronder bouwprijzen, mobiliteitspatronen, woningbouwplannen en gemeentelijke financiële prioriteiten.
Kan het plan verwachtingen waarmaken?
Of de Cruciale Mijl die verwachtingen kan waarmaken, hangt af van keuzes die de komende jaren nog moeten worden gemaakt. Pas na de verdere uitwerking wordt duidelijk hoeveel ruimte iedere vervoerswijze krijgt, wat het totale project gaat kosten en welke hinder de uitvoering met zich meebrengt.
Arcadis en Witteveen+Bos worden ingezet voor uiteenlopende werkzaamheden. De ingenieursorganisaties gaan ontwerpen uitwerken, onderzoeken uitvoeren, kosten ramen en adviseren over technische systemen, de omgeving en toekomstige contracten. Ook kunnen zij de gemeente ondersteunen tijdens de daadwerkelijke uitvoering.
De maximale opdrachtsom is 15 miljoen euro, maar dat betekent niet automatisch dat dit bedrag volledig wordt uitgegeven. Hoeveel werk de gemeente uiteindelijk bij de bureaus neerlegt, hangt af van de verdere ontwikkeling van het project en de opdrachten die gedurende de looptijd worden verstrekt.
