Boek van Week 40
In tijden waarin de Murdoku’s niet zijn aan te slepen en menige uitgever heeft besloten mee te doen met de hype, komt De Bezige Bij met een heerlijke vertaling van een klassiek Japans detectiveverhaal. Geen puzzelboek en tóch een puzzelboek.
Een detective begint bij de wetenschap dat iemand liegt. Soms wordt er collectief gelogen en dekken verscheidene verdachte personages elkaar. De kunst van de schrijver bestaat er vervolgens in de lezer ervan te overtuigen dat hij de leugens kan herkennen. Als Hans en Grietje in het bos strooit de auteur met kleine stukjes brood. In Moord aan de voet van Mount Fuji van de Japanse Shizuko Natsuki wordt het analytische puzzelspel met verve gespeeld.
De setting lijkt vertrouwd voor een detectiveroman: een geïsoleerd landhuis aan de voet van de majestueuze Mount Fuji, dwarrelende sneeuwvlokken, knapperend haardvuur, copieuze diners, een welgestelde familie van harde werkers en nietsnutten, onderlinge spanningen en een moord. Harumi Ichijo, die als privélerares Engels in het landhuis is uitgenodigd om de jongste van de familie nog wat extra te helpen met haar scriptie, bevindt zich plotseling middenin een familiedrama waarin vrijwel iedereen iets te verbergen lijkt te hebben.
Natsuki’s belangrijkste instrument is niet de actie, maar de dosering van informatie. De roman beweegt zich behoedzaam langs de familielijnen. Hoe verhouden ze zich tot elkaar? Houden de beleefdheden stand als de druk toeneemt? In de traditie van de ‘whodunit’ volg je als lezer sporen en dwaalsporen. Hoe interpreteer je de ontdekkingen die de politie doet? Trekken zij (al) tussentijds de juiste conclusies? Om als meekijkende lezer volledig te kunnen meedoen in het vinden en ontmaskeren van de dader(s), kom je vanzelf tot rust. Wat zei hij ook alweer over de voetstappen in de sneeuw? Na de ontdekking van de moord was zij veel spraakzamer dan ervoor, toch? Betekent dat iets? Langzaam wordt de familie gefileerd.
Als lezer word je extra alert en je weegt de gedragingen en ogenschijnlijk terloopse bijzonderheden. Soms is nog eens terugbladeren noodzakelijk; de stamboom aan het begin van het boek hielp mij om met de Japanse namen om te gaan. Daar moest ik even inkomen, maar na verloop van tijd raak je gewend aan de posities die personages in de familie innemen. Dat verklaart vaak het getoonde voorspelbare én onvoorspelbare gedrag, totdat de spanning zo hoog oploopt… Gedurende het hele verhaal is de Mount Fuji als stille getuige op de achtergrond aanwezig. Een prachtig beeld.
De spanning in de opbouw gaat minder over de vraag wat er nu weer zal gebeuren. Nee, het is de vraag hoe je, wat al is gebeurd, interpreteert. Hier komt de andere kant van het perspectief op de zaak: die van de rechercheur en zijn collega’s. Hoe plakt hij de ontdekkingen en gebeurtenissen aan elkaar? Hoe werkt tunnelvisie eigenlijk, ook toen al? De ambitieuze medior ten opzichte van de ervaren inspecteur aan de vooravond van zijn pensioen. Je bent er getuige van hoe de verhaallijnen van de familie en de speurders zich naar elkaar toe bewegen op weg naar het onvermijdelijke plot.
Dit is een heerlijke Murdoku in romanvorm, zeer gelaagd, dus eenvoudig wegstrepen van de mogelijke dader(s) is onmogelijk. In de traditie van de schrijvende neven Ellery Queen (google die naam maar eens) is dit een bijzonder vermakelijke en ontspannende pageturner, zonder de snelheid en dynamiek van een hedendaagse thriller. Geen kettingzagen, afgehakte armen of seriemoordenaar. Moord aan de voet van Mount Fuji is een subtiele, literaire detectiveroman. Uitermate goed geschikt voor leden van de “Offline Club” en deze club groeit snel!
Shizuko Natsuki (1938-2016) is een van de bestverkopende misdaadauteurs van Japan. Daarnaast schreef ze meer dan tachtig romans en ruim vijftig verhalenbundels. Moord aan de voet van Mount Fuji verscheen oorspronkelijk in 1982 en is nu (pas) in Nederlandse vertaling verschenen.
_____
