Amsterdam: City of Bikes verscheen kortgeleden met zo’n 150 foto’s die Eddy Posthuma de Boer maakte tussen 1954 en 2021. Het is een uitgave van de Amsterdamse afdeling van de Fietsersbond. Oost-online ging erin op zoek naar foto’s die de bekende fotograaf in Oost nam, maar die zijn er niet of nauwelijks. Al woonde hij vele jaren in dit deel van de stad.
Anne-Mariken Raukema | Foto’s Posthuma de Boer
Het boek is veel meer dan een aardige geste voor Amsterdam en de vele fietsers. Posthuma de Boer (1931-2021) was 23 toen hij begon foto’s te maken van fietsers in Amsterdam. Dat deed hij tussen de vele reizen over de hele wereld door. Opvallen voor wie naar beelden zoekt buiten het centrum: het lijkt alsof Amsterdam alleen uit centrum bestaat. Geen Noord, geen Zuid, geen West. En geen Oost. Dat Eddy Posthuma de Boer zelf ook fietste, opent het boek. Op een racefiets, zoals toen gebruikelijk onder mannen van zijn generatie.
Voer voor logen
Het tweetalige boek is voer voor logen: sociologen, planologen, sociaalgeografen, politicologen en nog veel meer wetenschappers. Je ziet gaandeweg het straatbeeld, de tijd, de kapsels en kleding, gewoontes veranderen. Van weinig auto’s in de jaren 50 tot veel te veel in de jaren 70 en de revival van de fiets is gelukkig ook terug te zien. In het boek en in het dagelijks leven. De fietsbinnenring van Oost naar West, waar de auto te gast is, is hiervan een mooi en tastbaar toonbeeld en gegeven.
Posthuma de Boer toont als geen ander aan dat de fiets onlosmakelijk met de stad is verbonden. De tweewieler bepaalt al anderhalve eeuw het straatbeeld. Niet alleen fietsen met een berijder erop, ook stilstaande en geparkeerde exemplaren. Aandoenlijk is de foto waarop een vader zijn zoontje stevig in de nek vasthoudt terwijl deze naast hem rijdt.
In- en uitgeleid
Pete Jordan, geboren Amerikaan en al decennia Amsterdammer en auteur van De fietsrepubliek (2014) is hier ooit begonnen als man van een fietsenmaker (v) in Noord. Hij introduceert in zijn inleiding de term ‘Homo cyclistus amstelodamersis’, de fietsende Amsterdammer. En die in relatie tot het werk dat de afdeling Amsterdam van de Fietsersbond de afgelopen decennia heeft verricht om – mede – Amsterdam te maken tot de fijne fietsstad die zij is. Henriette Posthuma de Boer, Eddy’s weduwe, leidt het boek met een persoonlijk woord uit.
Maar het gaat om de foto’s: gaandeweg veranderen ze van zwart-wit in kleur. Het straatbeeld wordt meer en meer gedomineerd door auto’s, met de jaren 70 tot absoluut dieptepunt. Verkrotting maakt plaats voor gerenoveerde straten, maar de fiets blijft fiets. Ja, banden worden zwart, de bakfiets als verhuizer verdwijnt uit het straatbeeld. En de krat voorop doet zijn intrede. Maar de fiets blijft fiets en de Amsterdammer blijft een Homo cyclistus.
Een prachtig boek (120 pagina’s) voor iedereen die de stad en de fiets omarmt.
Amsterdam: City of Bikes,
Eddy Posthuma de Boer,
ISBN 9789083710235
