Boek van Week 24
Als het laatste hoofdstuk aan haar einde komt en je het boek dichtslaat, is er een gerede kans dat somberheid je overvalt. Is dat erg? Misschien. Tegelijkertijd hoop je dat literaire verhalen je raken, je laten voelen, dat het de verbeelding tart, dat je erom lacht, huilt, je uit het veld slaat, je doet verbazen over zoveel creativiteit.
Veel daarvan overkwam mij bij het lezen van ‘De bijrijder’, het stilistisch verfijnde en meeslepende romandebuut van de Australische auteur Vijay Khurana. Dirk-Jan Arensman levert vakwerk af met zijn vertaling. Dat het somberheid oproept, is niet erg, het past juist heel goed.
“Een landweg, een stalen vakwerkbrug, de zon die pijlers en asfalt verhit, rivier en aarde, en de huid van twee bijna naakte jongens, of mannen. Op droge lucht wordt een vleugje meegevoerd van iets wat brandt in de verte; elzen en populieren, net over hun groenste punt heen, steken levendig af tegen het grijze water. De jongens-of-mannen zijn vrienden, ze balanceren blootsvoets op de veiligheidsreling, ze wachten even af, kijken elkaar aan en dan: naar beneden.”
Zo begint het verhaal van Adam, samenwonend met zijn ‘mislukte’ vader (moeder is al lang uit beeld), en Teddy, zoon van een ogenschijnlijk functionerende welgestelde familie. Bijna terloops worden de jongens naar elkaar toegetrokken. Ze ondernemen activiteiten met elkaar, trekken zich terug om te gamen, fantaseren op hun kamer over meisjes en jonge vrouwen, ruziën wat en maken het weer goed. Doodnormale jongens op weg naar volwassenheid. Maar toch, de eenzaamheid en verlorenheid, het gebrek aan geborgenheid of je alleen voelen met z’n tweeën komt je op elke bladzijde tegemoet. In deze poel van nutteloosheid en verveling besluiten de jongens-of-mannen een roadtrip te maken door de wildernis van Noord-Amerika. Slecht voorbereid met wat drank en versleten spullen starten ze de oude truck van Adam en gaan op weg. Onderweg besluiten ze, zonder aanleiding of duidelijke reden, een geweer aan te schaffen.
Zodra ze dieper en dieper in de wildernis geraken en de bewoonde en vertrouwde wereld achter zich laten, sluipt er iets onvoorspelbaars in de jongens-of-mannen. We duiken in hun brein en ontwikkelen mee in hun diepere lagen en steeds fatalistischer gedachtengoed. Als ze onderweg een met pech gestrand stel tegenkomen, besluit één van de twee ze lastig te vallen en uit te dagen. De gevolgen ervan blijken onomkeerbaar.
In deze schrijnende roman schrik je van de vorm die de diep gelaagde gevoelswereld van de jongens-of-mannen in de loop van het verhaal aanneemt. Het voelt hier en daar zeer ongemakkelijk. Vijay Khurana gunt Teddy en Adam wel hun menselijkheid, maar geen verlossing, zo is te lezen op de achterflap. De vertelling over ontluikende mannelijkheid in een verkilde wereld, opgekropte frustraties en je niet gezien voelen, heeft mij dagenlang beziggehouden.
Voor liefhebbers van Willy Vlautin, voor iedereen die meer hoopt te begrijpen van de hedendaagse ontwikkeling van (sommige) jongens-of-mannen en voor wie ooit de film ‘Deliverance’ heeft gezien, een klassieker uit 1972 met Jon Voight en Burt Reynolds. Een mokerslag, dit debuut.
Vijay Khurana (1984, Sydney) is schrijver van fictie en vertaler uit het Duits. Naast dit debuut schreef hij korte verhalen die met talrijke prijzen zijn bekroond. Khurana woont in Berlijn.
_____
De bijrijder is geschreven door Vijay Khurana
Vertaald door Dirk-Jan Arensman
Verschenen bij Meridiaan Uitgevers
Mark Vermeer is boekenadviseur bij IJburg Boeken, IJburglaan 561
