Boek van Week 11
Een paar straten van ons verwijderd, aan de andere zijde van het Oosterpark, staat op het ’s Gravesandeplein een monument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de SLM-ramp. Bij het neerstorten van vlucht PY764 van Amsterdam naar Zanderij kwamen 176 inzittenden om het leven, toen het toestel neerkwam in de savanne naast de luchthaven van Zanderij. Auteur Iraida Martha Ooft publiceerde in december haar roman Toen de val, waarin zij de slachtoffers en nabestaanden van de neergestorte vlucht in kaart brengt. Aan Het Parool vertelde Ooft dat zij met nabestaanden gesproken heeft en met haar boek de vaak ongedeelde en onvertelde pijn hoopt te erkennen.
Toen de val begint nadrukkelijk niet met gruwelijkheden van het moment van verongelukking, maar met een wandeling. Albertus, pyjaiman en geestelijk leider binnen de Kali’na-gemeenschap is al dagen op weg naar de plaats van het ongeluk om een boodschap door te geven en te zorgen dat een profetie in vervulling gaat. De Werkgroep Caraïbische Letteren schreef over het boek van Ooft: ‘de crash wordt niet alleen als technisch falen of menselijk drama beschreven, maar ook als een verstoring van de kosmische orde’. De savanne waarop het vliegtuig neerstort behoorde ooit tot de Kali’na-gemeenschap. Het vliegtuig stort neer op het moment dat het een tonkaboom raakt, die deel is van een groter ecosysteem. Ooft laat zien hoe het ongeluk van het ene op het andere moment talloze mensenlevens abrupt tot een einde brengt, maar hoe de ramp ook een breuk betekent in andere systemen en geschiedenissen.
Zo heb ik Toen de val ook gelezen en ervaren: als een collectie van getuigenissen, ervaringen en trauma’s die tot in het kosmische reikt. Ooft heeft een zintuiglijke stijl waarin ze ruimte schept voor verschillende perspectieven. Haar lang nagalmende boek las voor mij als een enorm eervolle poging om rouw en verlies in ruimte te duiden, omdat Ooft het ‘beginpunt’ van de ramp zo ver voor dat ene moment van verongelukking legt, en ze deze zo ver en lang laat meanderen.
_____
Toen de val is geschreven door Iraida Martha Ooft
Verschenen bij Uitgeverij Van Oorschot
Margot Baar is boekverkoper bij Java Bookshop, Javastraat 145
