De loting voor de BOSA-subsidie zorgt voor nieuwe onrust bij sportverenigingen in Oost. De regeling, bedoeld voor investeringen in sportaccommodaties en verduurzaming, liep op 5 januari vast door grote drukte bij het digitale loket. Maanden later koos de landelijke overheid voor een loting. Voor clubs die op tijd klaarzaten en maandenlang werk staken in een complete aanvraag, voelt dat als een wijziging van de spelregels achteraf.

Arie Martijn Schenk

Volgens subsidieadviseurs zit de pijn niet alleen in de storing zelf, maar vooral in de communicatie daarna. Subsidieadviseur Ben Moonen van Sportsubsidie.nl stelt dat vanaf ongeveer kwart over tien alweer aanvragen binnenkwamen, terwijl DUS-I pas rond half twaalf meldde dat het loket weer toegankelijk was. ‘De tweede BOSA-alert is gewoon veel te laat verstuurd. Toen DUS-I om half twaalf meldde dat het loket weer toegankelijk was, waren er al zoveel aanvragen ingediend dat het budget feitelijk al op was.’

Door de loting die begin mei is verricht, schoven sommige clubs ver terug op de lijst. Andere verenigingen, die volgens de oorspronkelijke volgorde weinig kans maakten, krijgen alsnog zicht op subsidie. Sportrechtadvocaat Lars Westhoff ziet volgens betrokkenen juridische aanknopingspunten voor bezwaar, al geeft gelijk krijgen geen zekerheid op subsidie. De regeling kent immers een beperkt budget.

In Oost speelt die onzekerheid bij meerdere verenigingen. ‘Het gaat niet alleen om geld, maar ook om het ontbreken van een betrouwbare regeling waarop clubs hun plannen kunnen baseren’, zegt Hans Hoppenbrouwers voorzitter van TOS-Actief. ‘Clubs maken bouwplannen, stellen budgetten voor onderhoud, en duurzaamheidsplannen vaak maanden van tevoren’, zegt voorzitter Ronald Nijsen van WV HEDW ‘Daarbij rekenen wij op duidelijke procedures van de landelijke overheid.’

Watersportvereniging IJburg zakte ver terug
Ook Watersportvereniging IJburg schoof door de loting ver terug. Secretaris Sebastiaan Raaphorst vertelt dat de vereniging op 5 januari op plek 458 stond. Na de loting staat de club op plek 1833. ‘Het is wel een tegenvaller, maar we gaan er niet aan onderdoor,’ zegt Raaphorst. Volgens hem riep ook het oude systeem vragen op. ‘Volgens mij was het voorheen gewoon: wie eerst komt, wie het eerst maalt. Misschien zijn het ook altijd dezelfde clubs die de subsidies opstrijken. Dat kun je aan de buitenkant niet zien.’

Raaphorst wijst erop dat commerciële bureaus clubs helpen bij aanvragen. Watersportvereniging IJburg maakt zelf ook gebruik van een bemiddelaar. De vereniging gebruikte BOSA in het verleden onder meer voor zonnepanelen en het clubhuis. Ook voor de roeiafdeling speelt de regeling een rol. ‘Als we nieuwe boten kopen, kunnen we de btw terugvragen.’

Jaap Eden schuift terug na goede start
Ook Stichting IJsbaan Jaap Eden kreeg te maken met een minder gunstige plek na de loting. Volgens Martijn Brat ging het om een aanzienlijke aanvraag. ‘Mijn collega zat er bovenop waardoor we op een goede plek stonden. Na de loting staan we op een minder gunstige plek helaas. We balen, net als alle anderen, van het verloop van het proces.’

Zeeburgia: voor ons beperkt, voor anderen groter
Bij voetbalvereniging Zeeburgia klinkt een gematigder geluid. Voorzitter André Bonvavie noemt de aanvraag belangrijk, maar niet direct bepalend voor de begroting. De club staat volgens hem op plek 1083 op de lotingslijst. ‘De status op een loterijlijstje zegt helaas niet zoveel, omdat het willekeurig is’, zegt Bonvavie. ‘Geen BOSA krijgen raakt onze begroting niet enorm dit jaar, maar andere verenigingen zullen daar veel meer last van ondervinden.’

Zeeburgia beschikt over een relatief nieuw clubhuis van ongeveer tien jaar oud, met zonnepanelen. Toch blijft verduurzaming op de agenda. ‘We willen het uiteindelijk nog duurzamer maken. Daar vragen we BOSA voor aan.’

WV-HEDW rekende op een grote aanvraag
Voor WV-HEDW komt de loting extra ongelukkig uit. De club zit midden in een periode met uitbreidingsplannen. Voorzitter Ronald Nijsen vertelt dat vooral de penningmeester veel tijd stak in een aanvraag volgens de geldende afspraken en protocollen. ‘Wij deden vreselijk ons best om conform de afspraak en het protocol alles op tijd klaar te zetten’, zegt Nijsen. ‘Juist dit jaar dienden wij een flinke aanvraag in, omdat we uitbreiden.’

Volgens Nijsen rekende de club op een reële kans, omdat de aanvraag aanvankelijk gunstig in de rij stond. Na de loting schoof WV-HEDW naar plek 2317. ‘Wij hielden ons aan de spelregels en deden daar grote moeite voor. De overheid maakt er vervolgens een puinhoop van doordat zij zich niet goed voorbereidt. De prijs komt bij onschuldige clubs en vrijwilligers terecht.’

Nijsen wijst ook op het kleinere budget. ‘Afgelopen jaar ging de pot van ruim 100 miljoen naar 42,5 miljoen. Er zit al minder dan de helft in. Vervolgens duikt iedereen erop en dan lukt het niet om er een eerlijk spel van te maken. Daarentegen is de gemeente Amsterdam wel een gewaardeerde en betrouwbare partner qua subsidiëring met onder andere de een-derde-regeling.’

TOS-Actief: respectloos richting vrijwilligers
Daar is TOS-Actief voorzitter Hans Hoppenbrouwers het mee eens: 42,5 miljoen (voor alle verenigingen in Nederland) is een belachelijk laag bedrag, dan neem je al die clubs en hun leden gewoon niet serieus.  Bij TOS-Actief klinkt ook frustratie over de manier waarop de landelijke overheid met vrijwillige bestuurders omgaat. De BOSA is belangrijk bij plannen voor verbouwing en verduurzaming. De club draait voor een groot deel op vrijwilligers. ‘Dat is een grote ergernis. We werken hard om met vrijwilligers de club te runnen. Bij aanschaf van materialen, maar ook bij grote verbouwingen en verduurzaming gebruikten we altijd ook de BOSA.’

‘Weet ook dat we als verenigingen btw-plichtig zijn, voor een voetbalclub is alles 21 procent duurder dan bv voor een sportschool, de 20 procent bijdrage uit de BOSA compenseerde dat’, voegt de voorzitter van TOS-Actief toe.

Volgens Hoppenbrouwers voelt het proces waardeloos. ‘Maandag 5 januari zit je klaar, je blijft verversen, je voelt je een treurige bedelaar, en dan komt er later ook nog een loterij. Dit is toch geen manier om beleid te maken en het geld te verdelen, dit is platte willekeur, alsof je een handje snoep tussen een groepje kinderen gooit. Ga als overheid alsjeblieft beleefd om met de vrijwilligers van sportverenigingen?’

Net als voorzitter Ronald Nijsen ziet hij een groot verschil met de lokale ondersteuning. ‘De gemeente helpt ons juist ontzettend, bijvoorbeeld met een energiecoach en de een-derde-regeling. Onder wethouder Mbarki voelen de clubs zich gesteund, hij realiseert zich hoe belangrijk de verenigingen zijn voor de stad.

De pot is te klein en de verdeling volkomen willekeurig
Voor Hoppenbrouwers raakt de kwestie aan een bredere vraag: sportverenigingen zijn volgens hem heel waardevol voor de samenleving, en zouden daarvoor gewaardeerd moeten worden. Als de overheid zelf zou moeten organiseren wat wij met een groep enthousiaste mensen voor niets doen zou dat alleen in Amsterdam al tientallen miljoenen kosten. ‘Laten we normaal tegen elkaar doen, afspraken nakomen en niet achteraf de spelregels wijzigen. De pot is veel te klein en de verdeling nu ook nog eens volkomen willekeurig. Stel dat je de komende vijftien jaar mee zou loten en je valt toevallig vijftien keer buiten de boot, terwijl de club naast je vijftien keer succes heeft, dat is toch gewoon wanbeleid?’

Onzekerheid blijft
De loting moest na de problemen bij het subsidieloket duidelijkheid geven. Voor veel clubs in Oost zorgt de nieuwe lijst juist voor extra onzekerheid. Verenigingen die al maanden rekenden op subsidie, kijken nu opnieuw naar hun plannen. Daarmee verschuift de discussie van één technische storing naar een bredere vraag: hoe betrouwbaar is een subsidiestelsel waarop vrijwillige sportbestuurders grote investeringsbesluiten baseren?