Deze zomer opent in De Nieuwe Kerk de tentoonstelling Queer Amsterdam, de roze stad. De grote overzichtstentoonstelling vertelt vier eeuwen queergeschiedenis aan de hand van persoonlijke, ontroerende, dappere en soms ook humorvolle verhalen. De tentoonstelling kun je bezoeken van donderdag 9 juli tot en met zondag 4 april volgend jaar.
Arie Martijn Schenk
Met de tentoonstelling krijgt het cultuurhistorische verhaal van de regenbooggemeenschap een nationaal podium. Niet alleen als terugblik op strijd en verworvenheden, maar ook als actuele oproep. Wereldwijd staat de vrijheid van lhbtiqa+’ers onder druk. Ook in Nederland nemen zorgen over acceptatie en veiligheid toe.
Amsterdam als roze stad
Amsterdam zou Amsterdam niet zijn zonder de regenbooggemeenschap. Van nachtleven tot activisme, van vrijplaatsen tot podia voor tegencultuur: generaties lhbtiqa+’ers vonden in de stad ruimte om zichzelf te zijn, elkaar te ontmoeten en nieuwe vormen van liefde, identiteit en samenleven zichtbaar te maken.
De tentoonstelling begint in 1632, lang voordat het woord queer in gebruik raakte. In dat jaar trouwden Hilletje Jans en Willem Adriaensz, geboren als Barbara Adriaensz, met elkaar in De Nieuwe Kerk. Vanuit dat historische begin ontvouwt zich een chronologisch verhaal langs tien thema’s, waaronder verborgen liefde, strijd voor gelijkwaardigheid, de verloren generatie, Gay Capital, ontmoeten en vieren, gender, lichamelijke autonomie en queer zijn in deze tijd.
Meer dan zestig verhalen en objecten
Queer Amsterdam brengt meer dan zestig verborgen, persoonlijke en iconische verhalen samen. Te zien zijn onder meer het seksuele avonturendagboek van een van de oprichters van het COC, een portret van koning Willem II, die gechanteerd werd vanwege vermeende relaties met mannen, en de high heels van draglegende Vera Springveer.
Ook werk van Erwin Olaf, de deurbel van de legendarische RoXY en een verzameling rouwkaarten van iemand die meer dan 25 vrienden verloor aan de gevolgen van aids maken deel uit van de tentoonstelling. Het Allard Pierson leent voor de gelegenheid de klassieke Hermafroditus uit, die in De Nieuwe Kerk samenkomt met hedendaagse verhalen over intersekse.
Daarnaast toont de tentoonstelling de fotoserie van Prins de Vos over de lange wachtlijsten in de genderzorg en een persoonlijk schilderij van Thomas Dun over leven met hiv.
Ook gericht op jongeren
De Nieuwe Kerk kiest voor een langere looptijd dan gebruikelijk. Daarmee richt de tentoonstelling zich niet alleen op internationale bezoekers tijdens WorldPride 2026, maar nadrukkelijk ook op een breed Nederlands publiek. Vanaf het nieuwe school- en studiejaar krijgen ook scholieren en studenten de kans om de tentoonstelling te bezoeken.
Dat jongeren een belangrijke doelgroep vormen, is volgens de organisatie niet toevallig. Uit recent onderzoek van de UvA blijkt dat een groot deel van de jongeren vindt dat je niet op iedereen verliefd mag worden. Juist daarom wil de tentoonstelling laten zien hoe actueel de geschiedenis van liefde, identiteit en jezelf kunnen zijn nog altijd is.
Samenwerking met erfgoedinstellingen
De tentoonstelling komt tot stand in samenwerking met een groot aantal organisaties, musea en experts. IHLIA LGBTI Heritage, het lhbtqia+-archief van Nederland, is hoofdbruikleengever en partner. De collectie van IHLIA vormt een belangrijke basis voor de verhalen en objecten in De Nieuwe Kerk.
Queer Amsterdam, de roze stad is van donderdag 9 juli 2026 tot en met zondag 4 april 2027 te zien in De Nieuwe Kerk. Tickets zijn online verkrijgbaar via nieuwekerk.nl.
