Waren er vorig jaar motmuggen die mij een tijdje bezighielden, bij de laatste editie van de Dwars diende een ongewone hoeveelheid koortsvliegen zich aan. Wederom aan voordeuren, vaak ergens rond de brievenbus waar het krantje in terecht moest komen.
Tekst: Ton Zijp l Foto Wikipedia
Misschien maakten de geuren die daar door de gleuf van binnen naar buiten stroomden het tot een aantrekkelijke plek voor de beestjes. Ik trof ze ook wel vlak naast de deur aan, op de deurposten. Op witte posten vooral, voor mij handig; het kostte me zodoende minder moeite een scherpe foto te maken, zodat de identiteit gemakkelijker achterhaald zou kunnen worden. Dan is zo’n achtergrond goed voor de herkenning via de app ObsIdentify.
Kamikaze
Ik dacht te maken te hebben met minstens twee verschillende vliegensoorten, maar steeds weer gaf de app ‘Koortsvlieg’ als resultaat: 100 procent zeker. Met zoveel pertinente zekerheid van zo’n ‘expert’-app (Naturalis Biodiversity Center in Leiden zit er onder andere achter) moet je je er wel bij neerleggen.
Bij de pogingen ze goed in beeld te krijgen, kon het voorkomen dat de vliegen zich plots als een kamikazepiloot lieten vallen, een kleine meter later snel omkeerden en zichzelf weer vastplakten aan de voordeur van het huis. Opnieuw een poging wagen een foto te maken had dan weinig zin: ze leken ondertussen van adrenaline vervuld. Als dat enigszins van toepassing is bij vliegen, maar dankzij die koortsachtig snelle bewegingen kan je de naamgeving van dit insect wel enigszins begrijpen.
Halfslachtig
De vraag bleef echter staan waarom ik in Betondorp minstens twee verschillende vliegsoorten op deuren aantrof, maar de app op mijn telefoon aangaf dat er slechts sprake was van één. Dus online alle natuurtijdschriften die Naturalis online heeft gezet geraadpleegd met de zoekterm ‘koortsvlieg’. Mijn kennis der Nederlandse taal werd daardoor verrijkt met een nieuw woord: gynandromorfie!
Google dat woord in het Engels, ‘gynandromorph’, en je krijgt een bonte verzameling dieren voorgeschoteld als je alleen op ‘Afbeeldingen’ selecteert. Dieren die gynandromorfe verschijnselen vertonen, zijn zowel mannelijk als vrouwelijk: van elk geslacht vertonen ze de helft van de geslachtelijke kenmerken. Vlinders die van boven mannelijke kleuren van de betreffende soort vertonen en vrouwelijk van onder. Of juist een geslachtelijk verschil tussen links en rechts. Vogels kennen dergelijke verschijnselen ook, kreeften en kevers evenzo.
Bijvangst
In 1976 heeft iemand 40.000 Koortsvliegen mogen onderzoeken op gynandromorfie en daarover was een artikel verschenen. De vliegen waren bijvangst van een val die onderzoek moest helpen over virusziekten bij in pootaardappelen. Tussen die duizenden exemplaren Koortsvlieg zaten er twee tussen met dat verschijnsel. De linkerhelft (van bovenaf gezien) was vrouwelijk, de rechter mannelijk. Links een klein oog, rechts groot. Een grote vleugel met een zwarte vlek tegenover een kleine vleugel zonder vlek.
Dankzij het feit dat iemand ooit 40.000 Koortsvliegen heeft onderzocht op geslacht(on)zuiverheid kan ik vanaf heden het mannetje van het vrouwtje Koortsvlieg onderscheiden. Een leesbril is dan wel noodzakelijk om bij de hand te hebben.
