Buurthub ‘Lokaal 432’ op IJburg in voortbestaan bedreigd

Vorig jaar in september opende Lokaal 432 haar deuren in de voormalige Olympusschool op IJburg. In minder dan een jaar tijd is het uitgestorven schoolgebouw veranderd in een bruisende community. De ‘buurthub’ moet echter vrezen voor zijn voortbestaan, omdat een andere onderwijsinstelling interesse heeft getoond in het gebouw.

Han Gaaikema

Als ik aan kom lopen, wacht een breedlachende René me in de deuropening al op. Na zijn inspreekmoment bij de stadsdeelcommissie heb ik contact gezocht met René Cakir om Lokaal 432 te mogen bezoeken. Cakir begeleidt me naar een ruimte die vermoedelijk de kamer is geweest van de conciërge van het voormalige schoolgebouw. Tot 2021 was deze locatie de Olympusschool die de kinderen van de buurt in basisonderwijs voorzag. Door demografische ontwikkelingen zag de school zich genoodzaakt om de deuren te sluiten.

Het is een van de verhalen van IJburg. Begin deze eeuw startten daar veel jonge gezinnen, met gelijke behoefte aan onderwijs. De destijds jonge kinderen zijn inmiddels jongvolwassenen geworden. De behoefte aan basisonderwijs op IJburg is belangrijk verminderd. De Olympusschool is hiervan slachtoffer geworden.

Na de Olympusschool nam SBO Het Spectrum een deel van het gebouw in gebruik, tot ook deze bijzondere onderwijsinstelling eind 2024 het pand aan de Erich Salomonstraat verliet. De Stichting LOLA (Leegstand Oplossers Amsterdam) kreeg het leegstaande gebouw in het vizier. Na wat ‘duwen en trekken’ bereikte LOLA met de gemeente een overeenkomst en in september 2025 verrees de hybride buurthub ‘Lokaal 432’ op IJburg. De gemeente benadrukte de tijdelijkheid van het gebruik van het gebouw: de bestemming van het pand bleef ‘schoolgebouw’. Als een onderwijsinstelling interesse had om het pand opnieuw te exploiteren, dan moest de buurthub daarvoor wijken.

Kwartiermakers en deelnemers
Een groep van vier kwartiermakers, onder wie Cakir, ging enthousiast aan de slag om deelnemers te vinden voor Lokaal 432. Gemikt werd op buurtbewoners die met elkaar een gemeenschap konden vormen door elkaar aan te vullen. De kwartiermakers beoogden daarbij een gemêleerde groep samen te stellen. Er bleek veel interesse te zijn voor een plek in de nieuwe buurthub. De kwartiermakers ontvingen 130 aanmeldingen, veel meer dan de 32 ruimtes die Lokaal 432 rijk is. Om toch zoveel mogelijk deelnemers te kunnen huisvesten, werd creatief gekeken op welke manier de deelnemers de ruimtes konden delen. Op die manier is het gelukt om uiteindelijk 65 buurtbewoners en ondernemers van een plek in Lokaal 432 te voorzien.

De deelnemers van Lokaal 432 zijn zeer divers. Zo is er plek voor kunstenaars, start-uupondernemers, sociale organisaties, een kringloopwinkel, een oudercafé voor mensen met thuiszitters, een muziekschool, taalles en sportbeoefening. Wat hen bindt is de lokale betrokkenheid. ‘De deelnemers zijn vooral geselecteerd op hun bijdrage voor IJburg’, aldus Cakir. ‘We wilden een gemengde groep IJburgers die betekenisvol kan zijn voor de buurt.’

Naast de deelnemers, die zich ontfermd hebben over de klaslokalen, organiseert Lokaal 432 activiteiten voor de buurt, zoals film- en muziekavonden. Daarnaast geeft de buurthub aandacht aan jaarlijks terugkerende evenementen zoals Keti Koti en Bevrijdingsdag.

De deelnemers zorgen met elkaar voor het gebouw. Bij ingebruikname hebben ze het pand samen opnieuw geschilderd en ingericht. Ook nemen ze verantwoordelijkheid voor het onderhoud, wat onder andere blijkt uit de wekelijkse schoonmaak die de deelnemers gezamenlijk uitvoeren. ‘Nergens anders op IJburg vind je een dergelijk concept’, legt Cakir uit. ‘Terwijl er juist wel grote behoefte aan is.’

Tal van activiteiten
Cakir leidt me rond door het pand. We bezoeken de kringloopwinkel en de daarnaast gelegen kinderkringloopwinkel, waar boeken, kleding en speelgoed de boventoon voeren. Ik zie tot mijn vreugde Koning van Katoren in de schappen staan en kan het niet laten er even in te bladeren.

Nadat we een bokszaal en een muziekleslokaal gepasseerd zijn, komen we aan bij de kantine waar het ‘One day choir’ zich klaarmaakt voor een uitvoering. Voor dit bijzondere koor, bestaande uit een combinatie van buurtbewoners en personen met een verstandelijke of lichamelijke beperking van de Marius Meijboom, hebben zich zo’n dertig zangers verzameld die weldra de gangen van Lokaal 432 zullen vullen met hun liederen.

We gaan met de trap omhoog. Op de eerste en tweede verdieping valt op dat vooral start-upondernemers en kunstenaars van de ruimtes gebruikmaken. Sommige ruimtes worden gedeeld door meerdere bedrijven. Er zijn schilders en filmmakers, maar ook een AI softwareontwikkelaar en een Foodlab. Bij een als atelier gebruikt lokaal zijn de doeken van de kunstenaar te bewonderen. De bijzondere schildertechniek, die afgeleid lijkt te zijn van Van Gogh, valt direct op. ‘Zonder ons zouden deze mensen geen plek hebben om zich te kunnen uiten in hun werk’, legt Cakir uit.

Onzekerheid voortbestaan
Het is echter de vraag of Lokaal 432 in zijn huidige vorm nog lang kan blijven bestaan. Een onderwijsinstelling heeft inmiddels belangstelling getoond ivoorhet voormalige schoolgebouw. ‘We dachten hier tenminste tot medio 2027 te kunnen blijven. We hadden helemaal niet verwacht dat er nu al geïnteresseerden zouden zijn.’

Voor Cakir was dit de reden om de hulp in te roepen van de stadsdeelcommissie. Op 23 juni maakte hij gebruik van het inspreekmoment tijdens de commissievergadering en deed hij een beroep op de volksvertegenwoordigers. Het leverde hem een toezegging op van Zeeger Ernsting dat het stadsdeelbestuur zich zal inspannen om voor Lokaal 432 een alternatieve locatie te vinden als een onderwijsinstelling het schoolgebouw wil gaan gebruiken.

‘Deze toezegging klinkt natuurlijk sympathiek, maar we hebben er nu weinig aan’, vervolgt Cakir. ‘De onzekerheid over onze toekomst blijft bestaan.’ Ondanks de onzekerheid blijft Cakir positief. ‘We hebben aangetoond te voorzien in een behoefte op IJburg. Natuurlijk begrijp ik dat een schoolgebouw er primair is voor onderwijsinstellingen. Maar ik heb ook ervaren dat de mensen op IJburg je niet laten vallen.’