Van de bekende vier bomenpleinen in de Oosterparkbuurt is het Kastanjeplein wat Fokko Kuik betreft met afstand het mooist. Bij nader inzien blijkt er echter een treurig verhaal achter een deel van de mooie gevels schuil te gaan.
Fokko Kuik
Het Iepenplein, met inderdaad echte iepen erop, is recent een stuk mooier ingericht, maar oogt altijd wat leeg. Op het Beukenplein is het wel gezellig, maar veel bomen, laat staan beukenbomen, vind je er niet, want terrassen gaan nu eenmaal voor bij de horeca. Het Eikenplein, waar gek genoeg geen eiken maar acht flinke iepen staan, heeft met het mooie gebouw van de Elisabeth Knollstichting wel allure. Maar het oude schoolgebouw aan de overkant, waar de Sint Barbaraschool gevestigd was, staat al een paar jaar leeg, waarmee de dagelijkse levendigheid op het plein verdwenen is.
Een verzorgingshuis in plaats van een kerk
Ook op het Kastanjeplein is de stedelijke vernieuwing niet ongemerkt voorbijgegaan. Begin jaren 80 is de Sint-Bonifatiuskerk daar met de grond gelijkgemaakt om plaats te maken voor Verzorgingshuis Kastanjehof. Desondanks redden de fraaie kastanjes daar de sfeer op het plein. Als je er op een zomeravond weleens loopt, moet je bijna een zaklantaarn meenemen, zo donker is het onder die bomen. Misschien een tip voor de volgende hittegolf.
De voormalige kerk met de bijnaam De Grote Bon – er waren maar liefst 1850 zitplaatsen! – werd precies honderd jaar na de start van de bouw afgebroken. Ik ben er nooit binnen geweest, maar ik herinner me de sloop nog wel vaag. Van het gebouw zijn alleen de oude wijzerplaten van de toren bewaard gebleven. Deze zijn gemonteerd op een moderne mast van stalen buizen. Het uurwerk lijkt het niet meer te doen, want het is al een tijdje tien voor twaalf.
Een kunstwerk waar je op kunt spelen
Tegenover de ingang van het moderne Kastanjehof op nummer 3-15 bevindt zich een gaaf gebleven rijtje woningen uit 1891. Hier waren van oudsher woningen met winkels gevestigd. Tegenwoordig zit er in het midden een verre-reizenspecialist. Midden op het plein, onder de kastanjebomen, is een kunstwerk te vinden, gemaakt door Alice Helenklaken. Het bestaat uit vier bronzen kastanjeschillen rondom een grote bronzen kastanje. Onze kleinkinderen mogen er altijd graag even op spelen: daar kan dit kunstwerk goed tegen.
Het plein heeft vele functies gehad. Vanaf 1906 was het een tijdje een keerpunt voor tramlijn negen. Het is jaren een speelplein geweest, maar ooit stonden er ook auto’s en autobussen geparkeerd, zoals op zoveel pleinen in Amsterdam, toen de opkomst van de auto niet meer te stuiten leek.
Een plechtige herdenkingsplek, maar ook plaats delict van een moord
Tegenwoordig wordt het plein jaarlijks gebruikt voor 4 mei-herdenkingen. Ook zie ik er regelmatig bewoners van het Kastanjehof gym-oefeningen doen. Duiven hebben er een vaste ontmoetingsplek, wat de vredigheid van het plein nog eens benadrukt.
Terug naar huis lopend herinner ik mij ineens dat er ooit een moord gepleegd was op het Kastanjeplein. Op internet vond ik al snel veel artikelen daarover. Er was zelfs een podcastaflevering aan gewijd onder de titel ‘De hertogin van het Kastanjeplein’. Een intrigerend, maar vooral ook treurig verhaal over een familietragedie die zich tien jaar geleden heeft afgespeeld op het mooie Kastanjeplein. Aangezien het plein er zelfs niks aan kan doen, heb ik besloten mijn voorkeur daar niet door te laten beïnvloeden en Kastanjeplein het mooiste plein van de Oosterparkbuurt te blijven vinden.
