De in Oost woonachtige kunstenaar Berndnaut Smilde verwierf wereldfaam met het creëren van echte wolken (‘Nimbus’) in markante interieurs. Eerder al liet modekoning Karl Lagerfeld zich ermee vereeuwigen; nu siert een van Berndnauts wolken de hoes van de nieuwe single van de Britse zanger Peter Gabriel.
Tekst: John Prop | foto: Cassander Eeftinck Schattenkerk
Middels een zelfbedachte methode maakt Berndnaut heuse wolken in binnenruimtes. Die wolken houdenzo’n tien seconden stand, net lang genoeg om ze te fotograferen. Op de foto’s wordt weliswaar wat apparatuur digitaal weggepoetst, maar de wolken zijn net zo echt als de omgeving. De resultaten ogen surrealistisch als een schilderij van René Magritte. In 2012 brak Berndnaut er internationaal mee door; Time Magazine noemde zijn wolken-procedé een van de beste tien uitvindingen van dat jaar.
Berndnaut, het Nimbus-project is al vele jaren een ‘hit’. Hoe is het ontstaan?
‘Begin 2012 werkte ik aan een tentoonstelling voor een Arnhemse miniatuurgalerie, een ruimte van nog geen zes kubieke meter. Ik wilde daarin vluchtigheid vastleggen, maar wist nog niet hoe. Het ene idee na het andere viel af, en uiteindelijk bleef het
beeld over van een zo vluchtig mogelijke sculptuur: een wolk. Maar dan dus binnen.’
‘Na een hoop gepiel met waterdamp en een rookmachine lukte het me om een echt wolkje te laten ontstaan. Nu ik wist hoe het moest, maakte ik een wolk op ware grootte in een kunstenaarsruimte in Haarlem. De foto daarvan ging in no time op het internet rond en voor ik het wist had ik iemand van de Saatchi galerie aan de lijn: of de wolk meekon in een grote fototentoonstelling in Londen. Vanaf dat moment ging het snel.’
Je hebt inmiddels wolken gemaakt op tientallen plekken over de hele wereld. Los van de fraaie locaties, hoe hou je het spannend voor jezelf?
‘Het blijft iedere keer weer een uitdaging. Het kan lang duren eer ik tevreden ben; dan is de vorm of de positie van de wolk nog niet goed of valt er plots een lichtstraal binnen die ik wil meenemen. Ik merk dat ik steeds preciezer wordt: een wolk is pas goed als hij de juiste ‘relatie’ met de ruimte heeft. Onlangs kon ik aan de slag in een Portugees paleis met van die suikerzoete geschilderde engeltjes en wolkjes op het plafond. Dan vind ik het zaak om het zuurstokgehalte te versterken. Zo ontstaat steeds een wat ander verhaal.’
‘Elke ruimte is anders, er is vaak veel voorbereiding nodig. Rookmelders moeten worden uitgezet, beveiliging op de hoogte gebracht. Ik werk met vocht, dus in musea moeten schilderijen worden afgeplakt of weggehaald. In Amerika ging een stokoude houten vloer krom staan; toen kneep ik ‘m wel even. Gelukkig was de vloer de volgende dag weer rechtgetrokken.’
En nu staat een van je wolken op de nieuwe platenhoes van Peter Gabriel. Een geslaagde combinatie, want zijn werk kent net als dat van jou een experimentele kant zonder aan toegankelijkheid te verliezen. Hoe kwam dit contact tot stand?
En nu staat een van je wolken op de nieuwe platenhoes van Peter Gabriel. Een geslaagde combinatie, want zijn werk kent net als dat van jou een experimentele kant zonder aan toegankelijkheid te verliezen. Hoe kwam dit contact tot stand?
Peter Gabriel vindt het visuele aspect van zijn muziek van groot belang; hij werkt voor elke hoes met een andere kunstenaar. In april kreeg ik een bericht van zijn management: Gabriel had zelf de foto uitgekozen en vroeg of hij hem mocht gebruiken voor het nummer I Belong To The Sky. De song mocht ik toen nog niet horen, maar uiteraard zei ik ja; het is immers een hele eer.’
