De Oosterparkkerk werd in 1904 gebouwd voor de Doopsgezinde Gemeente, maar wordt al ruim 50 jaar gebruikt door de Nederlandse Gereformeerde Kerken. Fokko Kuik was nieuwsgierig naar de plaats die zo’n klassieke Nederlandse kerk inneemt in de Amsterdamse samenleving van nu. Hij gaat op bezoek bij de dominee.
Fokko Kuik
Zelf kwam ik tot voor kort in deze kerk als hij weer eens functioneerde als stembureau. Verder zag ik op zondagen regelmatig mooi uitgedoste gelovigen de kerk in- of uitlopen. Maar onlangs maakte ik er een bijeenkomst mee over de problematiek van daklozen en drugsverslaafden rond het Oosterpark, georganiseerd door Dialoog in Actie, De Regenboog en de Oosterparkkerk. Die avond maakte ik kennis met Koos Tamminga (Zwolle, 1991), die hier nu ruim een jaar de dominee is. We maakten een afspraak voor een interview.
Vrije inloop op woensdag- en vrijdagochtend
Op woensdag- en vrijdagochtend staat de kerkdeur altijd open voor een bezoekje aan het sfeervolle gebouw op de hoek van Oosterpark en de Tweede Boerhavestraat. ‘We beginnen altijd met een kort ochtendgebed’, had Koos aangekondigd. ‘Daarna is er koffie en een broodje voor wie dat wil en is er gelegenheid om met elkaar te praten’. Als ik de kerk binnenkom, zijn twee vrijwilligers in een zijzaal al bezig met de voorbereidingen van een ontbijt en druppelen er wat mensen binnen om deel te nemen aan het gebed. ‘Er zijn een paar vaste bezoekers die, hoewel ze geen deel uitmaken van de gemeente, hier wel graag komen om aan het gebed deel te nemen’, vertelt Koos.
Ervaring in de VS gaf de doorslag
Als we later in zijn werkkamer in de voormalige woning van de koster zitten, vertelt Koos wat meer over hoe hij als jongen uit het Drentse Assen als dominee terechtgekomen is in het wereldse Amsterdam. Hoewel naar de kerk gaan in zijn jonge jaren al een vast onderdeel van zijn leven was, gaf een verblijf tussen zijn zestiende en achttiende in Kansas City in de VS de doorslag in zijn studie- en beroepskeuze. ‘Hoewel we als gezin terechtkwamen in een vreemd land en ons echt ‘buitenlanders’ voelden, voelde de kerkgemeenschap waar we toe behoorden als familie’, legt Koos uit. ‘Dat voelde heel goed. Zelf dominee te worden had al wel eens door mijn hoofd gespeeld, maar op basis van deze goede ervaring nam ik het besluit om terug te gaan naar Nederland en in Kampen theologie te gaan studeren. Als ik eraan zou kunnen bijdragen dat de kerk een plek kan zijn waar mensen zich thuis voelen, dan wilde ik dat graag doen.’
Veelzijdig beroep
‘De existentiële vragen waarmee je tijdens die studie vrijwel voortdurend geconfronteerd wordt, hebben in die jaren weleens tot twijfels over het geloof geleid’, vertelt Koos, ‘maar steeds meer voelde het toch als een roeping om voor dit vak te kiezen.’ Wel vond hij het fijn om na die theologieopleiding vijf jaar een wetenschappelijk promotieonderzoek te kunnen doen naar een bijzonder project in Amersfoort. In die tijd was hij overigens al regelmatig gastpredikant. Na de promotie voelde het goed om echt te kiezen voor het vak van dominee.
In een relatief grote gemeente in Meppel leerde hij het vak, met behulp van een oudere collega. Hoewel het in het begin best wennen was aan de ‘rol’ van dominee, groeide hij er toch relatief snel in. ‘In een pastoraal gesprek met oudere gelovigen ben je uiteraard niet degene die antwoorden weet op alle geloofsvragen. Je hebt vooral een luisterende rol, waarin je ruimte maakt voor hoe iemand zelf met levensvragen omgaat. Heel belangrijk is dat dat in vrede gebeurt’, legt Koos uit.
Op mijn vraag wat hij het leukste vindt aan zijn vak, geeft hij aan dat het vooral de diversiteit aan activiteiten is. ‘De ene dag zit je aan een sterfbed, de andere dag zegen je een huwelijk in. Er wordt creativiteit van je gevraagd als je een preek schrijft, maar je moet ook veel organiseren. Je staat aan de leiding van een kerkgemeenschap met zo’n 160 leden, waarvan ongeveer de helft ook als vrijwilliger actief is. Al die verschillende taken maken dat het geen negen- tot vijfbaan is, want veel activiteiten zoals huisbezoeken en praatgroepen vinden ook ’s avonds en in weekenden plaats.’
Meer belangstelling voor religie
Als we weer beneden komen, zit er een groepje bezoekers gezellig te praten aan een grote tafel. De buurtfunctie die de kerk tegenwoordig heeft, vindt Koos belangrijk. Heel anders dan vroeger staan kerken als deze meer in de maatschappij. De vergrijzing en de ontkerkelijking van de laatste decennia maken dat ook noodzakelijk, ook financieel. Om een eigen oud gebouw als de Oosterparkkerk in stand te houden, wordt deze ook gebruikt door twee andere kerkgenootschappen, de Spaanstalige Rios de Vida-gemeenten en de Portugeessprekende gemeente Lagoinha. En worden de verschillende ruimtes ook commercieel verhuurd.
Hoewel het levend houden van een kleine kerkgemeenschap als deze best een uitdaging is, ziet Koos ook wel lichtpuntjes. ‘Veel mensen missen toch vastigheid in deze onzekere wereld’, vertelt hij. ‘Als je geworteld bent in een traditie, zoals een religie, geeft je dat toch meer veerkracht en stevigheid bij veranderingen.’ Dat er de laatste tijd vooral vanuit de GenZ-generatie meer belangstelling is voor spiritualiteit en religie, ziet Koos dan ook als positief. Ook mooi vindt hij dat ook Amsterdammers uit andere culturen zich aangetrokken voelen tot deze geloofsgemeenschap. Zo zijn er ook leden met een Syrische, Arabische en Iraanse achtergrond. ‘Soms zingen we tijdens de samenzang ook liederen uit hun eigen taal, zoals het Farsi’, vertelt hij trots.
Pleidooi voor openheid
Het openhartige gesprek met Koos maakt me duidelijk dat deze gereformeerde kerk nog maar weinig lijkt op de kerk waar ik vroeger mee naartoe genomen werd door mijn ouders. Het contrast tussen de stijve, oude dominee van toen en de vrolijke en jeugdige Koos van nu kan bijna niet groter zijn. Als ik vraag naar zijn levensmotto, antwoordt hij bijna direct met: ‘Leef met open ogen en open oren’. Vanuit dat pleidooi voor openheid is het best aan te raden om eens binnen te lopen in dit sfeervolle kerkgebouw en een gesprekje aan te knopen met de mensen die er werken. Op de website vind je meer over de kerkgemeenschap, de activiteiten en het gebouw, waaronder een interessante audiotour.
