Wat hoor je als je niet alleen luistert naar het leven boven de grond, maar ook naar wat zich daaronder afspeelt? De Australisch-Nederlandse componist Kate Moore ging op onderzoek uit in de kijktuin van het Van der Pek-blok in de Indische Buurt. Ze ontdekte een wereld van geluiden die normaal gesproken nauwelijks worden opgemerkt. Haar bevindingen vormen de basis voor de bijzondere geluidsinstallatie Searching for the Underground, die tot en met 29 november te beleven is in de Poorthuisjes aan de Molukkenstraat.
Redactie
Middenin de drukke Indische Buurt ligt een plek die voor voorbijgangers grotendeels verborgen blijft: de kijktuin van het Van der Pek-blok. De tuin is omringd door woningen en vormt een groene binnenwereld waar bewoners op uitkijken, maar die zij zelf niet kunnen betreden. Juist die bijzondere situatie trok de aandacht van componist Kate Moore.
Tijdens haar kunstenaarsresidentie bij Ode aan de gemeenschap onderzocht Moore de geluiden van deze besloten stadsoase. Met speciale opnameapparatuur richtte ze haar aandacht op wat zich onder de grond afspeelt, maar luisterde ze ook naar de geluiden die vanuit de omliggende woningen in de tuin samenkomen. Zo ontstond een bijzonder geluidsportret van een plek waar het dagelijkse leven van verschillende bewoners elkaar raakt, zonder dat zij elkaar noodzakelijkerwijs ontmoeten.
Luisteren naar wat verborgen blijft
Voor Moore is geluid veel meer dan iets wat je hoort. Geluid vertelt iets over een omgeving, over beweging en over de mensen die er leven. Het kan bovendien verbindingen zichtbaar – of beter gezegd hoorbaar – maken die anders onopgemerkt blijven. De kijktuin bood haar een ongebruikelijke positie. Terwijl de bewoners de tuin alleen vanuit hun woningen kunnen bekijken, kon Moore er tijdens haar onderzoek zelf aanwezig zijn. Ze luisterde naar de geluiden die vanuit de appartementen samenkomen en naar de minder zichtbare wereld onder haar voeten.
Daarmee kreeg haar onderzoek ook een sociale betekenis. Een woonblok bestaat niet alleen uit afzonderlijke woningen, maar ook uit gedeelde ruimtes, geluiden en ervaringen. Zelfs zonder direct contact maken bewoners deel uit van dezelfde leefomgeving.
Een componist die geluid tastbaar maakt
Kate Moore is een Australisch-Nederlandse componist die zich niet beperkt tot traditionele concertmuziek. Ze maakt composities voor musici en ensembles, maar ook installaties waarin geluid, ruimte en de omgeving een belangrijke rol spelen.
Kenmerkend voor haar werk zijn herhaling en geleidelijke verandering. Een klank kan langzaam van karakter veranderen, een ritme kan zich ontwikkelen en geluiden kunnen door hun omgeving een andere betekenis krijgen. Daarbij speelt de manier waarop mensen luisteren een belangrijke rol. Wie de tijd neemt om aandachtig te luisteren, ontdekt vaak veel meer dan op het eerste gehoor lijkt.
Die benadering past goed bij de Poorthuisjes, waar kunst niet losstaat van de omgeving, maar juist een verbinding aangaat met de geschiedenis, architectuur en het dagelijks leven van de buurt.
Van de Indische Buurt naar Friesland
De installatie in de Poorthuisjes is niet het eindpunt van Moores onderzoek. Haar ervaringen in de kijktuin vormen de aanzet voor een groter kunstproject: The Underground: An Unseen Opera. Dit werk wordt in mei gepresenteerd tijdens het Oranjewoud Festival in Friesland, een festival waar hedendaagse muziek en bijzondere locaties samenkomen.
Daarmee krijgt het onderzoek dat begon in een besloten binnentuin in Oost een vervolg buiten de stad. De geluiden en ervaringen uit het Van der Pek-blok vormen de inspiratie voor een nieuwe muzikale vertelling.
Kunst op een bijzondere plek
De Poorthuisjes aan de Molukkenstraat bieden een kleinschalige tentoonstellingsruimte waar bezoekers dicht bij het werk van kunstenaars kunnen komen. Met Searching for the Underground wordt het publiek uitgenodigd om anders naar de vertrouwde stedelijke omgeving te kijken – en vooral te luisteren.
Searching for the Underground – Kate Moore
Tot en met zondag 29 november te bezoeken
in de Poorthuisjes, Molukkenstraat 68–70.
Open van donderdag tot en met zondag
van 14.00 tot 17.00 uur.
De toegang is gratis.
