Op de grens van Amsterdam en Diemen komt een bijzonder kunstwerk waarin de verhalen en woorden van buurtbewoners een hoofdrol spelen. Het ontwerp Er is altijd wel iemand van kunstenaars Boris Acket en Elsemarijn Bruys is gekozen voor de omgeving van de Hartveldseweg en Middenweg.

Redactie

Bij de keuze speelden inwoners van Diemen, Betondorp en Park de Meer een belangrijke rol. Het kunstwerk moet niet alleen de openbare ruimte aantrekkelijker maken, maar ook bijdragen aan ontmoeting, verbondenheid en een prettiger gevoel van veiligheid.

De Hartveldseweg en Middenweg vormen de verbinding tussen Diemen en Oost. Dagelijks passeren hier bewoners, fietsers, voetgangers en automobilisten de gemeentegrens. Het is een plek waar twee gemeenten en verschillende buurten samenkomen. Juist op deze overgang moet het nieuwe kunstwerk een herkenbaar element in de openbare ruimte worden.

De gemeenten Amsterdam en Diemen werken samen aan het project. Daarbij gaat het om meer dan alleen het plaatsen van een kunstobject. Het werk moet ook iets betekenen voor de mensen die in de omgeving wonen en er dagelijks langskomen.

Bewoners praten mee over kunst

Bijzonder aan de keuze voor het ontwerp is de manier waarop bewoners erbij zijn betrokken. Niet alleen deskundigen en vertegenwoordigers van de gemeenten mochten hun mening geven. Ook inwoners uit de omliggende buurten kregen nadrukkelijk een stem.

Daarvoor werd een zogenoemde Kunsttribune samengesteld. Dit is een tijdelijke adviesgroep waarin bewoners met uiteenlopende achtergronden gezamenlijk naar kunstontwerpen kijken. Via een openbare oproep konden inwoners van Diemen, Betondorp en Park de Meer zich aanmelden.

Uiteindelijk namen zesentwintig bewoners deel aan een bijeenkomst over de toekomst van de plek. Het gezelschap was divers samengesteld, met deelnemers van verschillende leeftijden, culturele achtergronden en beroepen. Ook verschillen in levenservaring en fysieke mogelijkheden speelden een rol bij de samenstelling.

Die verscheidenheid was belangrijk. Een kunstwerk in de openbare ruimte is immers voor iedereen zichtbaar. Wat de een mooi of uitnodigend vindt, kan een ander heel anders ervaren. Door bewoners met verschillende perspectieven samen te brengen, wilden de gemeenten tot een afgewogen keuze komen.

Eerst leren kijken, daarna oordelen

De deelnemers kregen twee ontwerpen voorgelegd. Voordat zij daarover in gesprek gingen, volgden zij een korte workshop over het beoordelen van kunst. Daarbij ging het niet alleen om de vraag of een ontwerp mooi is, maar ook om de betekenis ervan, de relatie met de omgeving en de manier waarop verschillende mensen het kunnen ervaren.

De kunstenaars presenteerden hun plannen vervolgens via videoboodschappen. Daarin vertelden zij over hun ideeën, de achterliggende gedachten en de manier waarop zij hun ontwerpen tot stand hadden gebracht. Daarna gingen de bewoners met elkaar in gesprek. Zij bespraken de sterke en minder sterke kanten van beide voorstellen en bekeken wat de ontwerpen voor de omgeving zouden kunnen betekenen.

De selectiecommissie spreekt van een waardevolle vorm van bewonersparticipatie. Volgens de commissie leverde de Kunsttribune een zorgvuldig en inhoudelijk advies op, waarin rekening werd gehouden met uiteenlopende belangen en opvattingen.

Woorden van bewoners worden onderdeel van kunstwerk

Uiteindelijk viel de keuze op Er is altijd wel iemand, een gezamenlijk ontwerp van Boris Acket en Elsemarijn Bruys. Het verbindende karakter van hun voorstel sprak de bewoners aan. In het ontwerp worden zinnen van buurtbewoners verwerkt. Daarmee krijgt het kunstwerk een persoonlijke laag: niet alleen de kunstenaars, maar ook mensen uit de omgeving leveren een bijdrage aan wat straks op de gemeentegrens te zien zal zijn.

Ook het gebruik van innovatieve technieken in het ontwerp werd positief ontvangen. Hoe deze technieken precies worden toegepast en welke zinnen uiteindelijk een plek krijgen, moet bij de verdere uitwerking duidelijk worden.

Het idee om woorden van bewoners onderdeel te maken van een kunstwerk past bij de wens om de plek meer betekenis te geven. De grens tussen Amsterdam en Diemen wordt daarmee niet alleen een geografische overgang, maar ook een plek waar verhalen uit verschillende buurten samenkomen. De kunstenaars nemen de opmerkingen en suggesties uit de Kunsttribune mee bij het uitwerken van hun definitieve ontwerp.

Kunst als bijdrage aan een prettige omgeving

Met het nieuwe kunstwerk willen Amsterdam en Diemen ook de kwaliteit van de openbare ruimte verbeteren. Daarbij speelt de beleving van veiligheid een rol. Kunst kan een plek herkenbaarder en aantrekkelijker maken. Een omgeving die aandacht krijgt en waar iets bijzonders te ontdekken valt, kan uitnodigen om er bewuster naar te kijken of even stil te staan. Dat betekent niet automatisch dat een kunstwerk een plek veiliger maakt, maar het kan wel bijdragen aan de manier waarop bewoners en voorbijgangers de omgeving ervaren.

Voor Betondorp en Park de Meer is het project bovendien een voorbeeld van samenwerking over de gemeentegrens heen. De buurten liggen dicht bij Diemen en zijn via de Middenweg en Hartveldseweg met elkaar verbonden. Het nieuwe kunstwerk moet die samenhang ook zichtbaar maken.

Met de keuze voor Er is altijd wel iemand is een belangrijke stap gezet, maar het kunstwerk is nog niet klaar voor uitvoering. De gemeente Diemen verstrekt de opdracht voor het definitieve ontwerp. Boris Acket en Elsemarijn Bruys gaan hun voorstel verder uitwerken en verwerken daarbij de reacties van de bewoners. Vervolgens moet het ontwerp worden getoetst aan de technische voorwaarden en richtlijnen van beide gemeenten. Pas daarna kan de daadwerkelijke realisatie beginnen.

Een datum voor de plaatsing is nog niet bekendgemaakt. Ook over de uiteindelijke uitvoering zullen de gemeenten later meer duidelijkheid moeten geven. Wat nu al vaststaat, is dat bewoners uit Diemen en Amsterdam-Oost niet alleen hebben mogen meepraten over de kunst in hun omgeving. Hun eigen woorden worden straks ook daadwerkelijk onderdeel van het werk. Daarmee krijgt de verbinding tussen beide gemeenten een nieuwe, artistieke betekenis.

Bij de foto: Ontwerp Er is altijd wel iemand van Boris Acket en Elsemarijn Bruys, gekozen voor de omgeving van de Hartveldseweg en Middenweg op de grens van Amsterdam en Diemen. Foto Gerrit Alink

 

Vorig artikelDe films van Studio/K in week 47
Volgend artikelKunstenaars werken in Rembrandt Open Studio