‘Dr Sequah, ontvang mijnen hartelyken dank voor oogenblikkelijke verlichtingen, die ik door uwe geneesmiddelen bekomen heb; na vier-en-twintig jaren tevergeefs onder behaneling van doctoren geweest te zijn. Sequah’s Olie heeft mij genezen.’ Was getekend: de heer Koppel, Dapperstraat 21.
Melissa Plomp | Illustratie: Ruud Meijer
Duizenden mensen volgen een vergulde praalwagen met houtsnijwerk en flonkerende spiegels, getrokken door vier gepluimde paarden. Een muziekkapel met Mexicaanse cowboys, die verdacht Vlaams klinken, zweept de menigte op. In extase spannen de mensen de paarden uit en slepen de man die zij allen aanbidden, de Engelsman Charles ldersey Davenport, beter bekend als Doctor Sequah, zelf door de straten. Ze zingen hem toe:
Heb je zere beenen
Heb je rheumatiek?
Ga naar Sequah henen.
Hij geneest je met muziek.
De stoet eindigt bij de Parkzaal in de Plantage, waar Sequah al twee weken zijn ‘séances’ houdt. Hoewel Sequah’s medicijnen zenuwpijnen, kiespijn, oorpijn, keelpijn, zomersproeten, lendepijn, insectenbeten, doofheid en longontsteking zouden kunnen genezen, heeft hij nooit een medische studie gedaan. Hij komt uit een familie van goochelaars en acrobaten. Elke avond en twee middagen per week treedt hij op en behandelt hij vooral reumapatiënten.
Onder trompetgeschal komt Sequah het podium op. Hij spreekt de mensen in het Engels toe: ‘Ik ben hier niet om jullie het geld uit de zakken te kloppen. Ik kom jullie verlossen van jullie kwalen. Als u armlastig bent, zal ik u gratis behandelen.’ Zijn publiek reageert hysterisch. Iemand die eerder deze week riep dat de medicijnen ‘prullen’ waren, werd door de menigte afgetuigd.
Maar deze zaterdag 19 september 1891 lijkt het tij te keren voor Sequah. Een handelaar genaamd Dantzig wordt kreunend het podium op gedragen, stijf van de de reumatiek. ‘Kent iemand deze man?’ vraagt Sequah. Helaas voor hem, twee aanwezige heren klimmen het podium op. ‘Jawel, vandaag hebben wij meneer Dantzig nog begroet toen hij gezond en wel op de Beurs was.’ Geschrokken staat Dantzig op en loopt snel de trap van het podium af. ‘Ik haal bij mijn dokter een bewijs dat ik aan reuma lijd!’ Hij wordt met gelach en gefluit de zaal uit gejaagd.
Dit verhaal doet snel de ronde. ’s Avonds is de Parkzaal tot de nok gevuld met voor- en tegenstanders van Sequah. Er wordt geschreeuwd , gefloten en gescholden. De heer Plomp uit Amstelveen wordt het podium op gedragen. Er klimt nog een andere man het podium die de zaal toespreekt: ‘Ik ben dokter Eijkman, al jaren de arts van meneer Plomp. Deze man is inderdaad reumapatiënt. Ik eis dat ik hem na behandeling nogmaals mag onderzoeken.’
Sequah gaat schoorvoetend akkoord. Plomp wordt op een ligbank gelegd en krijgt een drankje toegedient. Een zwaar gordijn onttrekt de ligbank aan het zicht. Dokter Eijkman, een aantal studenten geneeskunde en een handvol journalisten kijkt achter het gordijn toe hoe Plomp gemasserd wordt. ‘Terpentijn!’ momelt Eijkman verbaasd. Plomp gilt het af en toe uit van de pijn, maar de ‘Mexicaanse’ kapel speelt daar hard overheen. Een kwartier en zes flesjes olie verder, gaat het gordijn weer open. Plomp staat op verbijt tevergeefs zijn pijn. Hij reageert opgelucht als dokter Eijkman zijn krukken aanrijkt. Voorzichting controleert de dokter zijn gewrichten. Plomp schreeuwt. ‘Burgers van Amsterdam,’ roept Eijkman, ‘deze man is niet genezen. Ik geef 500 gulden aan de armen als er een professor bestaat die deze man genezen wil verklaren’.
In de zaal ontstaat een enorm rumoer. Sequah gebaart naar de kapel om het volkslied te spelen, naar de toneelknecht om de podiumlichten uit te draaien en is in een oogwenk verdwenen. De menigte druipt af…
De medische wereld en de Tweede kamer waren woedend over de optredens van de charlatan. Een apotheker onderzocht de Sequah-olie. Het bleek te bestaan uit levertraan, terpentijn en kruidnagel. De ‘Prairie-bloem tinctuur’ bestond uit rabarber, cayennepeper en water met soda.
Er verschenen boze brieven in de kranten en een pamflet van de Vereeniging tegen de Kwakalverij. Koningin-regentes Emma werd gevraagd om zijn bijeenkomsten te verbieden. Toch werd in een jaar voor 4 miljoen gulden Sequah-medicijnen in Nederland ingevoerd.
