Marit Törnqvist is al bijna 40 jaar illustrator en schrijver van kinderboeken. Haar volgende boek gaat over klimaatverandering. Daarvoor reisde ze naar Antarctica. Omdat kinderen meer met klimaatverandering geconfronteerd zullen worden dan haar generatie, schakelde ze de hulp in van een bovenbouwklas van de 5e Montessorischool Watergraafsmeer (5MW).

Tekst Li Yao Hoekstra  Foto Katrin Linbäck

Voordat Marit afreisde, kwam ze eerst een aantal keren in de klas op bezoek. Een keer kwam er een filmploeg mee. Er werd namelijk ook een documentaire tijdens de reis gemaakt, Frontlinie: Ticket naar Antarctica.

Marit: ‘Ik vind het belangrijk te luisteren naar jullie ideeën, jullie vragen. Kinderen zijn vaak een stuk directer, eerlijker en soms ook scherper dan volwassenen. Daarbij ligt de Watergraafsmeer ook een paar meter onder de zeespiegel dus als het water hierheen komt, is jullie school niet echt veilig. Dat maakt het extra belangrijk voor deze klas om over klimaatverandering na te denken.

In Nederland leven we zo lekker met elkaar dat we vergeten dat Antarctica aan het smelten is en dat de zeespiegel stijgt. Hopelijk denken ouders die het boek voorlezen: dat mogen we echt niet vergeten, we moeten die klimaatverandering stoppen! Dat kan natuurlijk niet met één kinderboek. Maar hoe meer mensen wakker worden geschud, des te beter. Ook de documentaire die gemaakt is kan mensen wakker schudden.’

Spelen in de sneeuw
Hoewel het boek nog niet klaar is, wil Marit een meisje van ongeveer zeven op Antarctica laten komen. Dat wil daar in de sneeuw spelen. De wetenschappers vertellen haar wat ze daar aan het doen zijn en zo komt het verhaal over de opwarming en vervuiling langs. Daarvoor gebruikte Marit haar contact met de klas: ‘Ik merkte dat de klas belangstelling had voor details en voor pinguïns. Dat zijn belangrijke dingen voor mij om te weten als ik een boek maak. Wat me opviel was dat ze Antarctica als een plek zagen waar je geweldig zou kunnen spelen, sneeuwballen gooien of sneeuwpoppen maken.’ Het landschap tekenen wordt lastig: ‘Het is daar zo wit. Ik heb daar al geëxperimenteerd met paarse schaduwen en geel licht. Het is belangrijk om te laten zien dat de mens piepklein is en het landschap heel erg groot.’

IJstijd
Antarctica fascineert Marit omdat het een van de weinige plekken op de wereld is zonder menselijke cultuur. Op Antarctica waren er strenge regels. Als ze pinguïns zag, mocht ze er niet naar toe. Ze mocht wel rustig blijven zitten toen de pinguins naar haar toe kwamen: ‘Het leukste was dat ze naar me toe schoven op hun buik. Het spannendste was in het vliegtuigje zitten dat in een storm een dropping van een noodpakket moest doen, dat was eng want het voelde alsof het vliegtuig door de lucht werd geslingerd. Het droppen van het noodpakket mislukte.’

Marit heeft er veel geleerd: ‘Het lijkt net alsof je in de ijstijd rondloopt. Mensen moeten begrijpen hoeveel ijs daar ligt. De zee is nu al warm. Het smelten is niet meer te stoppen. Maar het kan langzamer. Elke honderste graad minder is winst. Misschien wel tien jaar, honderd jaar winst. Dus niet denken ‘het heeft geen zin wat ik doe’, als iedereen iets kleins doet, hebben we een hele berg. Iedereen daar zei: stoppen met fossiele brandstoffen. Maar soms vergeet je dat er ook andere dingen zijn die we kunnen doen: minder consumeren.’