Louis Armstrong, Ella Fitzgerald en Chet Baker, maar ook Hitweek, Provo en punkers en rockers in Tokio. Muziek is een terugkerend onderwerp in de omvangrijke tentoonstelling rond fotograaf Ed van der Elsken in het Rijksmuseum.
Hester Aalberts
Van der Elsken (1925-1990) werd geboren in Amsterdam en groeide op in Betondorp. Vanuit Oost zou zijn blik zich later over de halve wereld uitstrekken. Vanaf de jaren vijftig fotografeerde hij grote namen uit de jazz. Louis Armstrong kwam meer dan eens voor zijn lens, net als Ella Fitzgerald, Chet Baker en Miles Davis. Vaak van dichtbij, soms bijna boven op de muzikanten en hun publiek. Van der Elsken was sowieso geen fotograaf die graag op veilige afstand bleef staan.
Van der Elsken leverde ook regelmatig bijdragen aan Hitweek, het legendarische jongerenblad dat Willem de Ridder en Peter J. Muller in 1965 begonnen en waarin popmuziek, politiek, fotografie en tegencultuur bij elkaar kwamen. Zijn foto’s kregen er alle ruimte. Een aantal van die oorspronkelijke nummers ligt nu in het Rijksmuseum, waaronder exemplaren met zijn reportages over Provo en het harde politieoptreden in Amsterdam in 1966. Van der Elsken riep lezers zelfs op zijn foto’s te gebruiken bij officiële klachten tegen de politie.
Hitweek werd in 1969 opgevolgd door Aloha en speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van de Nederlandse popjournalistiek. Muziek stond er midden tussen politiek, kunst en de snel veranderende jongerencultuur van de jaren zestig.
Ook in Japan zocht Van der Elsken de jeugdcultuur op. In Harajuku fotografeerde hij in 1984 rockers en punkers die daar iedere zondagmiddag op straat kwamen dansen. Vetkuiven, leren broeken, leren jacks: een complete subcultuur trekt aan zijn camera voorbij. Toeval was dat niet. Japanse kennissen stippelden wandelroutes voor hem uit, zodat hij op het juiste moment op de juiste plek terechtkwam.
De tentoonstelling
in het Rijksmuseum
is nog te zien tot en met 13 september.
