Cybersoek aan het Timorplein bestaat 25 jaar. Wat begon als een digitaal trapveldje groeide uit tot een plek waar jaarlijks meer dan 30.000 Amsterdammers hulp krijgen met computers, apps en online overheidsdiensten. Volgens directeur Karien Sondervan is persoonlijke ondersteuning belangrijker dan ooit.
Redactie
Donderdag 3 september viert Cybersoek het jubileum met een feestelijke middag vol muziek, eten en activiteiten. Bewoners, vrijwilligers, oud-deelnemers en andere betrokkenen ontmoeten elkaar in de vestiging aan het Timorplein. Ook oud-minister Roger van Boxtel, die aan de basis stond van de landelijke digitale trapveldjes, is aanwezig.
Het jubileum valt op een bijzonder moment. Het kabinet wil haast maken met de digitale overheid en kijkt daarbij naar Estland. Tegelijkertijd ondervinden veel mensen moeite bij het gebruik van online diensten. Directeur Karien Sondervan over digitale uitsluiting en de blijvende behoefte aan menselijke hulp.
Cybersoek begon 25 jaar geleden als digitaal trapveldje. Wat was het oorspronkelijke idee?
“Computers en internet kwamen steeds meer op, maar waren lang niet voor iedereen toegankelijk. Het digitale trapveldje moest een laagdrempelige plek in de buurt zijn waar bewoners kennis konden maken met die nieuwe mogelijkheden. Inmiddels gaat het niet meer alleen om toegang tot een computer. Mensen komen bij ons ook voor cursussen, praktische ondersteuning en ontmoeting.”
Wie lopen er tegenwoordig bij Cybersoek binnen?
‘Heel verschillende Amsterdammers. Jaarlijks bereiken we meer dan 30.000 mensen. Sommigen hebben hulp nodig bij een app of een online formulier. Anderen willen leren omgaan met een computer of hebben zelf geen geschikte apparatuur. Achter zo’n praktische vraag zit vaak meer. Het kan ook gaan over taal, vertrouwen, eenzaamheid of het ontbreken van een netwerk waarop iemand kan terugvallen.’
Is digitale uitsluiting dan niet vooral een gebrek aan kennis en apparatuur?
‘Nee, een laptop of een goed werkende app is niet genoeg. Mensen moeten weten waar ze terechtkunnen wanneer ze vastlopen. Ze moeten bovendien iemand kunnen vertrouwen die met hen meekijkt. Een digitale vraag is zelden alleen een technisch probleem.’
Het kabinet wil dat meer overheidsdiensten volledig online toegankelijk worden. Is dat een goede ontwikkeling?
‘Wij zijn absoluut niet tegen digitalisering. Technologie kan mensen veel vrijheid en mogelijkheden geven. Maar je bouwt een digitale samenleving niet alleen met apps, kunstmatige intelligentie en online loketten. Er blijven plekken nodig waar mensen binnen kunnen lopen en waar iemand zegt: kom, we kijken er samen naar.’
Het kabinet belooft ook voldoende telefonische en fysieke loketten te behouden. Is dat genoeg?
‘Het is belangrijk dat die mogelijkheid wordt erkend. De praktijk moet vervolgens uitwijzen of mensen daar werkelijk terechtkunnen en de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben. Hoe digitaler de samenleving wordt, hoe belangrijker een goede fysieke infrastructuur wordt.’
Moet uiteindelijk niet iedereen zelfstandig met digitale technologie leren omgaan?
‘We moeten ervoor oppassen dat we digitale inclusie daartoe reduceren. Natuurlijk helpt het als mensen digitale vaardigheden ontwikkelen. Maar we moeten ook kijken naar de manier waarop we de samenleving inrichten. Kunnen mensen blijven meedoen als ze iets niet begrijpen of tijdelijk vastlopen? Fysieke plekken en menselijke ondersteuning blijven daarom nodig.’
Is Cybersoek daarmee meer dan een cursuscentrum geworden?
‘Zeker. Het is een plek voor digitale hulp én sociale verbinding. Wij noemen het een ‘soek’: een plek waar je gewoon kunt binnenlopen, vragen kunt stellen en anderen ontmoet. Zo’n plek zien wij niet als een tijdelijke voorziening totdat iedereen digitaal vaardig is, maar als een blijvend onderdeel van de digitale infrastructuur van de stad.’
Wat kunnen bezoekers tijdens het jubileum verwachten?
‘We maken van Cybersoek letterlijk een feestelijke soek. Er zijn muziek, hapjes, henna en verschillende kraampjes. Bezoekers kunnen de installatie Helpende Handjes over verbindende technologie bekijken, ontdekken welk AI-type ze zijn en oude apparaten inleveren om die verantwoord te laten opschonen. Maar het belangrijkste is de ontmoeting tussen bewoners, vrijwilligers, oud-deelnemers en alle andere mensen die Cybersoek de afgelopen 25 jaar hebben gevormd.’
Cybersoek viert het 25-jarig bestaan op donderdag 3 september van 14.00 tot 17.00 uur aan het Timorplein
