Aan het begin van de Plantage Middenlaan, naast de Hortus Botanicus, staat het Hugo de Vries gebouw. Het werd gebouwd rond 1911 in de Amsterdamse School stijl als collegeruimte en laboratorium. Destijds was hoogleraar Hugo de Vries directeur van de Hortus. In 1990 moest de Hortus het gebouw verkopen na het afstoten van de tuin door de Universiteit van Amsterdam. De Van Dijk Nijkamp Stichting nam het gebouw over. Sindsdien zijn er organisaties gehuisvest die een sterke binding met natuur en milieu hebben. We stellen ze aan je voor. Deel acht van een estafette: een gesprek met Inge van Schooneveld, projectleider bij Natuurhub Amsterdam.
De groene Plantage, deel 8
Anne-Mariken Raukema
‘Natuurhub Amsterdam is ontstaan in 1991, toen de Stichting Amsterdamse Schoolwerktuinen en de Natuurhistorische Raad werden samengevoegd tot het Amsterdamse Natuur en Milieu Educatie Centrum’, legt Inge van Schooneveld uit. ‘Later is de naam afgekort tot ANMEC en sinds november 2024 noemen we onszelf Natuurhub Amsterdam.‘
‘In 2021 zijn we gefuseerd met IVN Natuureducatie – we zijn het enige onderdeel van IVN dat expliciet is gericht op stadsnatuur. Natuurhub is volledig gesubsidieerd door de gemeente Amsterdam, alle docenten in het basisonderwijs kunnen gratis bij ons terecht voor kennis en materialen. We hebben een mooie mediaheek met stadsdieren opgezet, die door onze transportdienst naar school worden gebracht. Alles voor nop!’
Ja, de naam Natuurhub bekt en communiceert beter. We zijn decennialang gefocust geweest op natuureducatie binnen de basisschool; nu richten we ons ook steeds meer op activiteiten buiten de schoolmuren en de doelgroep 12+.
De stad is veel biodiverser dan veel mensen denken en vele malen diverser dan het platteland. Dat ziet er groen uit, maar daar zijn enorm veel monoculturen. We hebben in Amsterdam veel soorten vogels, vlinders en zoogdieren; vossen in het Westelijk havengebied en eekhoorns in het Amsterdamse Bos. Met name de scheggen en de combinatie van zand- en veengrond zijn heel goed voor de soortenrijkdom in de stad.
‘We gaan steeds meer zelf de buurten in’
We zijn een van de eerste gebruikers van het Hugo de Vriesgebouw, in 1991 kwamen we samen met IVN in dit pand. M’n werkkamer kijkt uit op de Hortus. Kan het mooier? Tegelijkertijd vind ik het wel een beetje high brow, een beetje een natuurtempel. De Gezonde Stad is verhuisd naar Bos en Lommer, dan sta je midden in de samenleving Docenten komen hier soms ook zelf langs, dan is het wel centraal, maar ook een eind weg als je in Zuidoost les geeft.’ We missen soms die directe verbinding met de wijken, dus gaan ook steeds meer zelf de buurten in.’
Het doel van Natuurhub is toegang bieden tot natuur, natuureducatie en natuurvaardigheden voor iedereen in Amsterdam, met de focus op kinderen. We memoreren vaak de uitspraak It takes a village to raise a child – de ouders kunnen echt niet alles alleen doen. De omgeving doet er ook zeker toe. De term ‘biofilie’ hanteren we ook wel; het bewustzijn dat je onderdeel bent van de natuur en natuur broodnodig hebt voor je gezondheid. Maar ook dat het vaak met de paplepel door de omgeving is ingegoten. Dat verbetert de verbinding met natuur op latere leeftijd.’
‘We doen veel wijkgerichte projecten, waarbij we vooral kijken naar de omgeving van een kind. Dat zijn behalve het gezin ook de school, de route daarheen, de speeltuin, het winkelcentrum. We proberen natuurplekken te incorporeren op die plekken. Daarin werken we samen met andere partijen, zoals Groen in de buurt, een project waarbij gemeente en buurtbewoners samenwerken bij het beheren van stukjes openbaar groen. Er gaat wel eens wat mis tussen enthousiaste vrijwilligers, buurtbewoners en ingehuurde krachten van stadswerken, dan zijn we er om te bemiddelen om de schade tot het minimum te beperken. Oost (maar ook andere stadsdelen) is in groen opzicht zeker op de kaart gezet door Groen in de buurt en het bewonersplatform Buurtgroen020.nl. Dat is bedoeld om buurtbewoners te ontmoeten en hen bewust te maken. Een goed voorbeeld is de vlinderidylle van Els de Vos bij Sportpark Middenmeer. Op het platform zie je een overzicht van bijna 200 groene buurtinitiatieven in de stad, je kan die als Amsterdammer meestal gewoon bezoeken.
Met welzijnsorganisaties, ondernemers en scholen werken we samen om natuur te bereiken
Op stadsniveau hebben we tientallen projecten, van klein tot groot. We worden benaderd door scholen of buurtinitiatieven voor advies. Concreet werken we met welzijnsorganisaties, ondernemers en scholen om natuur te bereiken. Bijvoorbeeld horeca-ondernemer Poesiat & Kater was gebonden aan het gemeentelijk terrassenbeleid, maar wilde ook graag een mooie groene border. Wij koppelen dat buurtbewoners, een vmbo-school met groenopleiding en onze praktijkervaring.
Landelijk is er een natuurlijke kruisbestuiving met IVN en op internationale schaal zien we Natuurhub vooral als een grensverleggende experimenteertuin. We hebben de ambitie om dingen te doen die anderen nog niet doen of deden en gaan daarbij kruisbestuivingen aan.’
Wat speelt er nu? ‘Helaas is groen binnen het landelijk politieke bestel geen thema. Gelukkig is begin juli het plan om de Rijkssubsidie voor alle nationale natuurparken per 2026 af te schaffen ingetrokken. Maar lokale thema’s als ruimtegebrek, woningnood, sociale isolatie, schooluitval, armoede en beschermd stadsgezicht prikkelen ons om natuur in de zetten bij het vinden van oplossingen. We zijn steeds bezig om zaadjes te planten om de omgeving groener te maken.’
Aan wie geef je het stokje door en waarom?
‘Ik geef het stokje door aan Bas Welles van Green IPP. Ze doen wereldwijd goede dingen en zijn technisch kien.’
Check www.natuurhub.nl
Oproep Wil je als school een groen plein? Zoek je advies bij het realiseren van natuureducatie bij jouw buurtinitiatief? Neem contact op met Natuurhub zij kunnen meedenken. Mail naar [email protected]
Lees meer over de organisatis in het Hugo de Vries Huis
