Het is de vierde lesmiddag, net voor de kerst, dat ik het laatste kwartier even mag meekijken tijdens de cursus podcast maken, georganiseerd door de vrijwilligersorganisatie Geluiden uit Oost. En meteen leer ik al twee belangrijke basisprincipes waar je als podcastmaker op moet letten: ‘gebruik altijd gewone spreektaal’ en ‘een gesproken tekst moet nooit klinken alsof het wordt voorgelezen’.
Fokko Kuik | Foto’s Frank Schoevaart
‘Dat klinkt eenvoudig, maar het is een van de moeilijkste dingen’, legt ervaringsdeskundige Lucy Buddelmeijer uit aan de groep. Samen met coördinator Leon Paquay en met behulp van gastdocenten leidt zij in zes sessies van twee uur vijf potentiële podcastmakers op in de Oba-vestiging op het Javaplein.
Het medium podcast is momenteel ongekend populair. ‘Toen ik er zo’n vijf jaar geleden zelf mee begon, moest- ik nog regelmatig uitleggen wat dat is: een podcast’, vertelt Lucy. ‘Het grote voordeel is dat het laagdrempelig is’, vult Leon aan. ‘Als je mensen benadert met een camera en microfoon reageren de meesten terughoudend. Met enkel een microfoon is het veel makkelijker om contact te leggen. Daarnaast is de productietechniek goedkoop en is de distributie eenvoudig, legt Leon – die professioneel actief was in een filmproductiestudio – uit.
Podcasten ziet Geluiden uit Oost niet als doel maar als middel om buurtbewoners met elkaar in gesprek te brengen. Via podcasts raken bewoners betrokken bij elkaar, is de filosofie van het podcastkanaal, dat al sinds 2019 actief is in Oost. Er zijn inmiddels al ruim zestig podcasts te vinden op hun eigen website, op oost-online.nl en op landelijke podcastplatforms, zoals Spotify.
Hoe dat met elkaar in contact komen werkt, wordt me duidelijk als ik verder praat met een aantal deelnemers aan de cursus. Marianne Boogaard is erg enthousiast. Na haar pensionering – ‘ík heb lang in het onderwijs en in de onderzoekswereld gewerkt’ – zocht ze een interessante nieuwe invulling voor haar vrije tijd. ‘Een artikel schrijven of een boek over een historisch onderwerp?’ Ze had van nature meer affectie met schrijven, maar besefte dat je met het medium podcast wel veel meer sfeer aan een verhaal kunt toevoegen; met muziek, met stiltes.
Toen deze gratis cursus podcast maken zich aandiende, besloot ze dit medium te gaan uitproberen. Uit het lijstje potentiële onderwerpen koos ze voor ‘Klaartje de Zwarte-Walvisch’. Deze naam kom je tegen op een charmant bruggetje midden in het Oosterpark en verwijst naar een destijds jonge Joodse bewoonster van de Tweede Oosterparkstraat, die in 1943 werd vermoord in Sobibor. Op basis van interviews met passanten op het bruggetje zelf en met iemand die research heeft gedaan naar aanleiding van een dagboek dat van haar werd teruggevonden na de oorlog, werkt ze haar onderwerp nu uit.
Dit voorjaar zal het resultaat te beluisteren zijn via Geluiden uit Oost. Alleen de techniek van het ‘plakken en knippen’ van de reeds opgenomen fragmenten en het toevoegen van de muziek geeft haar nog wat kopzorgen. Maar de cursusleiders hebben er alle vertrouwen in en ondersteunen haar bij het vinden van technische en inhoudelijke oplossingen.
Ook de andere deelnemers beseffen inmiddels dat een degelijke podcast maken meer is dan ‘twee microfoons tegenover elkaar zetten en kletsen maar’, zoals verschillende BN-ers dat dagelijks doen voorkomen. Je moet echt wel een draaiboek maken en regelmatig moeten geluidsopnames ook wel eens over. Gelukkig is de software die je voor de eindmontage nodig hebt vrij beschikbaar en opnameapparatuur is ook al vanaf 150 euro te koop.
Wel kost het meer tijd dan je van tevoren had kunnen bedenken, vinden de deelnemers. Een cursiste uit IJburg denkt aan een podcast over een onderneming in haar buurt die regelmatig een buurtborrel organiseert en een inwoner uit de Indische buurt heeft als onderwerp ‘burger zijn’ voor ogen: ‘wat verstaan verschillende mensen daaronder?’ Alleen al met dergelijke onderwerpen bezig gaan geeft al veel voldoening, vinden ze allebei.
Leon en Lucy zijn erg blij met de fysieke mogelijkheden die de Oba hen biedt in haar filialen. Met behulp van wat subsidie kunnen de deelnemers gedurende de cursus gratis opnameapparatuur lenen en gebruiken. Eerder gaven ze in Oba-Javaplein al een podcastcursus voor basisschoolleerlingen en volgend jaar gaan ze – naast een nieuwe volwassenencursus – ook zogenaamde ‘luistermiddagen’ organiseren in de Linnaeusbieb. Daar kun je met meer en minder bekende podcastmakers in gesprek komen over de podcast die ze hebben gemaakt. Ook werkt Geluiden uit Oost met de Oba aan een uitleensysteem om zo opnameapparatuur ter beschikking te stellen aan geïnteresseerden.
Ook de deelnemers die uiteindelijk niet tot een eigen podcast zullen komen vinden het toch een nuttige cursus en helpen met hun feedback de anderen goed op weg. ‘De docenten zijn soms best kritisch, maar altijd in een prettige en opbouwende sfeer’, hoor ik een van de deelnemers zeggen voordat er een gezellig drankje wordt ingeschonken.
Naar verwachting start er in maart weer een nieuwe cursus voor volwassenen uit Oost. Voor kinderen zal er in juli waarschijnlijk een summerschool worden georganiseerd. Houd voor de precieze data de website in de gaten: www.geluidenuitoost.nl. Daar vind je ook de eerder gemaakte podcasts. Maar gelukkig zijn de podcasts ook te vinden via het vertrouwde oost-online.nl
