Op een zonnige maandagochtend bezoek ik Janine Vos de Mooij in haar papieratelier op het Steigereiland in IJburg. Terwijl ze een kopje koffie zet kijk ik mijn ogen uit naar de vele kleurige voorbeelden van haar werk. Er hangen tekeningen, er staan kleurige dozen en doosjes in verschillende vormen en maten en er staan en hangen nogal wat oude klokken, die zijn getransformeerd tot kunstobjecten. Daarnaast zijn er werktafels en ligt er een keur aan attributen waarmee ze haar papierkunst vervaardigt, want alles is hier handgemaakt.
Fokko Kuik interviewt bekende en minder bekende, oude en nieuwe ondernemers in Oost. Anja van Mil maakte de foto’s
Janine werd in 1963 geboren in het Gooi, groeide op in de Achterhoek en kwam zo’n 30 jaar geleden na een omweg via Enschede en Groningen terecht in het Amsterdam waar haar vader was opgegroeid. Als kind was ze al bezig met het maken van tekeningen en boekjes en aangemoedigd door een tekenleraar lag de keuze voor een kunstacademie dan ook erg voor de hand. Ze volgde de opleiding tot illustrator in Enschede, maar kwam er al gauw achter dat je je als illustrator moet onderscheiden door iets speciaals te doen. Bij Janine werd dat boekbinden, handgemaakte dozen maken en sinds een paar jaar ook het toepassen van marmertechniek op papier.
Ze doet dit zowel in opdracht als op eigen initiatief en geeft daarnaast vaak workshops in de technieken die ze zelf toepast. Het is een ambacht die maar door weinigen wordt beoefend, en ze maakt alles in kleine oplagen dus al haar producten zijn uniek. Een veel gevraagd product is bijvoorbeeld een ‘herdenkingsdoos’ waarin voor een speciale gelegenheid als een huwelijk, een jubileum of iemands overlijden aandenkens aan zo’n moment kunnen worden bewaard. Daarnaast maakt ze persoonlijke sieradendoosjes, notitieboekjes en dergelijke.
‘Het liefst werk ik op basis van een vrije opdracht’, vertelt Janine, ‘maar dan check ik altijd wel van tevoren wat de smaak en de verwachtingen zijn van de opdrachtgever. Het leukste is als ik ze dan toch nog kan verrassen met iets waar ze niet op hebben gerekend’, zegt ze glunderend. ‘Ik vind het ’t meest motiverend als ik mensen blij kan maken met mijn werk, of als ik ze blij kan maken met iets dat ze zelf hebben gemaakt tijdens één van mijn workshops.’ Haar workshops zijn met maximaal 4 á 5 personen altijd kleinschalig, zodat ze aan iedereen voldoende aandacht kan geven. ‘En ze gaan na zo’n workshop altijd de deur uit met een af product.’
In het kader van Amsterdam 750 heeft ze vorig jaar voor een tentoonstelling een aantal dozen in de vorm van grachtenhuizen gemaakt, met toepassing van marmertechniek. Deze specialiteit, die ze met haar partner kunstenaar Harald van Noordt ontwikkeld heeft, betitelt ze als ‘Amsterdams Marmer’ omdat die een beetje anarchistisch is ten opzichte van de gebruikelijke papiermarmertechniek die al veel langer wordt toegepast. ‘In het kleurenpalet en de grillige vormen zie je als het ware het grachtenwater weerspiegeld’ licht ze aan de hand van een voorbeeld toe.
Als ze het maakproces, met water en verschillende kleuren verf, beschrijft, begrijp ik dat het behoorlijk arbeidsintensief proces is geweest om ze te maken. Ze doet dan ook altijd met wat moeite afstand van zo’n werk. ‘Dat heb ik altijd al gehad’, vertelt ze.
Naast haar werk in het papieratelier, dat al 15 jaar gevestigd is op IJburg, werkt ze ook al zo’n 30 jaar parttime in het Concertgebouw. De meeste collega’s daar zijn ook actief in de culturele sector. Van alleen kunst kunnen niet veel mensen leven. ‘En dankzij dat vaste inkomen heb ik de luxe dat ik wat kieskeuriger kan zijn in het aannemen van opdrachten’ legt Janine uit. ‘De meeste opdrachten komen via via tot stand, doordat mensen bij anderen zien wat ik zoal maak’. In het verleden heeft ze ook wel schoolboeken geïllustreerd, maar tegenwoordig ligt het accent echt op het werken met papier en karton. ‘Tekenen doe ik nog steeds graag’ vertelt ze, ‘maar daar kom ik eigenlijk alleen in mijn vakanties aan toe. Over een paar jaar zou ik dat wel weer meer willen gaan doen’.
De producten van Janine zijn behalve in haar eigen atelier ook te koop in kunstgalerie FactorIJ op IJburg en op gespecialiseerde beurzen in het land. Via haar website, Instagram en Facebook kun je een beeld krijgen van de dingen die ze maakt en binnenkort zal ze ook te vinden zijn op het nieuwe platform www.letsart.nl, waar ambachtelijke kunstenaars uit Amsterdam hun workshops kunnen aanprijzen.
Als ik mijn opschrijfboekje alweer in de tas heb zitten laat Janine me nog wat mooie voorbeelden zien van gelegenheidsdozen, die ideaal zijn als je eens een bijzonder cadeau wil geven bij een speciale gebeurtenis. Veel leuker en persoonlijker dan een envelopje met inhoud, een wens je die tegenwoordig vaak tegenkomt op uitnodigingen voor bruiloften en partijen.
www.janinevosdemooij.nl | instagram.com/janinevosdemooij instagram.com/amsterdamsmarmer
