Johan Cruijff als filosoof, ja, dat heb ik wel eerder gehoord. Maar Johan Cruijff als stille stem? Dat lijkt me een nieuwe gedachte over iemand die gedurende zijn leven toch geen gebrek heeft gehad aan aandacht. Zijn voetbalkunsten zijn wereldberoemd, maar is hij ook bekend onder filosofen?
Henny Reubsaet
Renate Schepen, de initiator van het Festival van Stille Stemmen, geeft een toelichting over de inhoud van dat festival, dat zondagmiddag 1 maart in Betondorp plaatsvindt. Dat is een paar dagen voor de officiële kick-off van de School van Stille Stemmen op de Keizersgracht. Wat bedoelt ze met Stille Stemmen, wat houdt het festival in en hoezo is Betondorp een festivallocatie?
Renate straalt één en al enthousiasme uit als ze in het Kunstlokaal in Betondorp vertelt over het ontstaan van het Festival van Stille Stemmen. Ze is eigenlijk al vijfentwintig jaar in de ban van filosofen die heel veel wijsheden verkondigd hebben, maar die we vergeten zijn. Het is iets wat haar tijdens haar studie filosofie al opviel en haar steeds meer prikkelde. Er zijn talen die we niet meer spreken en verhalen uit de oudheid die we niet meer horen. Waarom horen we die stemmen allemaal niet meer? Tegelijkertijd vond ze dat filosofie niet alleen een academische discipline moest zijn, maar iets dat meer in de maatschappij hoorde te landen.
Culturele ambassade
Het Lloyd Hotel aan de Oostelijke Handelskade had vroeger een Culturele Ambassade, die was opgericht door artistiek directeur Suzanne Oxenaar. De hotelgasten uit diverse landen die voor een expositie kwamen, een lezing of een ander cultureel event, die brachten ook allemaal hun eigen expertise mee. Wat een gemis als je hen niet vraagt om vanuit hun culturele achtergrond iets met ons te delen. Renate Schepen heeft er de kans gekregen om evenementen te organiseren. Het werden hele mooie uitwisselingen. In 2015 heeft ze daarop aansluitend het festival IDEA georganiseerd, als grapje op IKEA, met als centrale thema de ideeën waar je je binnenwereld mee inricht.
‘Zo heb ik in de loop der jaren wel meer kleine festivals georganiseerd en in het verlengde daarvan allemaal uiteenlopende mensen leren kennen die ook gericht zijn op ‘stille stemmen’. Mensen die werken vanuit hun innerlijke stem of luisteren naar dromen of gevoelens, en mensen die graag luisteren naar stemmen die nieuwe inzichten kunnen opleveren. Zelf ben ik nu bezig met een serie podcasts over vergeten filosofen.’
‘Toen ik het idee kreeg om al die mensen en ervaringen uit mijn netwerk samen te brengen in een school voor stille stemmen. Toen was het eigenlijk meteen al iets. Op het moment dat je het een naam geeft, is het eigenlijk al iets. We hebben veel zoomsessies met elkaar gehad, want niet iedereen woont in Nederland en niet iedereen kende elkaar. Iedereen wilde graag meewerken aan de school. Er zitten niet alleen filosofen in ons collectief hoor, maar ook kunstenaars, wetenschappers, onderzoekers en mediamakers. Het gevoel dat we een ‘we’ zijn, een collectief, dat is ontstaan omdat we nu samen het Festival organiseren als start van de school van stille stemmen. Dat ‘we’ gevoel is organisch gegroeid en dat is fijn, dat kun je niet van tevoren voorspellen of regelen.’
Programma
‘Het programma van het Festival is eigenlijk ook organisch gegroeid. Ik wilde graag iets in Betondorp doen, omdat mijn partner Mike van Velzen hier actief was. Hij is vorig jaar overleden, maar hij was echt een fan van Betondorp, hij kwam overal en iedereen kende hem, hij was steeds op zoek naar verbinding. De beheerder van het Kunstlokaal, Eric Meursing, was een vriend van hem en vandaar dat we het Kunstlokaal nu als Festivallocatie hebben.’
‘Met het Festival van Stille Stemmen willen we ook verbinding bereiken. Onze missie is dat mensen ruimer leren luisteren. Het gaat erom een diversiteit aan perspectieven te ervaren, dat je je laat verrassen. En dat al die perspectieven er mogen zijn.’
‘We bieden twaalf verschillende workshops aan, in drie rondes van 45 minuten. De start van de workshops is om 14.00, 15.00 en om 16.00 uur. Er mogen in totaal 102 mensen meedoen, het aantal jaren dat Betondorp bestaat. Van tevoren kun je op de website uitzoeken wat je interesseert. Zelf ga ik voor mijn podcast in gesprek met de eigenaar van café De Avonden, over Johan Cruijff. Niet over Cruijff de voetballer, maar over Cruijff de filosoof. Mensen die met me mee willen luisteren moeten dan zelf even stil zijn, maar bij de meeste workshops wordt verwacht dat mensen actief meedoen.’
‘Sylvia Avontuur, die bij het gesprek is aangeschoven, vertelt over haar workshop: Proef de taal van Permacultuur. Ze geeft niet alleen uitleg en laat zien in de buurt waar dat plaatsvindt, maar wil ook dat mensen met andere zintuigen dan oren en ogen de natuur ervaren. ‘Toen ik een keer met filosoof Alain de Botton samenwerkte, merkte hij op dat ik mijn achternaam Avontuur niet alleen moest zien als iets dat buiten plaatsvindt, maar dat je ook innerlijke avonturen kunt beleven, de weg naar jezelf. Zo sta ik er ook in. Het is belangrijk dat mensen hun innerlijke stem ontdekken en er naar luisteren. In mijn tweede workshop ga ik mensen een groepsmandala laten maken met verschillende soorten gedroogde bonen en zaden.’
‘Maar liefst drie mensen uit het collectief komen vanuit het buitenland speciaal naar het festival komen om een workshop te geven. Emiko Tsuyuki vanuit Japan, Christine Pawlata uit Italië en Liesbeth Tjon-a- Meeuw uit Ghana. De workshops zijn dan ook net zo divers als de workshopgevers, maar ze laten allemaal elementen van Betondorp een rol spelen. De workshops zijn ontwikkeld in samenwerking of dialoog met buurtbewoners. ‘Iedereen wil iets geven vanuit zichzelf, zodat er een breed palet van perspectieven wordt aangeboden. Ruimer luisteren leer je op die manier, ervaar eens iets van buiten je comfortzone, laat je verrassen,’ aldus Renate.
Renée Ristma van Soep langs de Lijn maakt soep voor alle deelnemers als gezamenlijke afsluiting van het Festival. Een klassieke verbindende activiteit, na een middag die ongetwijfeld heel verrassend wordt voor de deelnemers. Wellicht ontdek je door de workshops een nieuwe kwaliteit in jezelf, leer je hoe je verbonden bent met anderen, lever je een bijdrage aan poëzie, ervaar je je voorouders of ontdek je wat er in je dromen leeft. En wie weet levert de Stille Stem van Johan Cruijff weer een nieuw pareltje op.
Check www.schoolvanstillestemmen.nl
