Op een raam aan de Weesperzijde, links van de Ysbreeker, staat regelmatig een nieuwe, handgeschreven spreuk over kunst. Initiatiefnemers van dit Window Art Project zijn Edith Rijnja en Harald Schole.

Tekst: John Prop | fotografie: Frank Schoevaart

Edith is kunsthistorica, organiseert kunstprojecten en werkt voor [cursief] kM , tijdschrift over kunst en materiaal. Haar man Harald is beeldend kunstenaar met enkele kunstwerken in de Amsterdamse openbare ruimte op zijn naam. Daarnaast is hij adviseur kunst en architectuur en werkt hij ook voor kM  Edith en Harald wonen en werken al veertig jaar aan de Weesperzijde.

In de brievenbus
‘Toen de kunstsector in 2013 met de ingrijpende bezuinigingen van Halbe Zijlstra werd geconfronteerd, wilden we daar iets tegenover stellen. Sindsdien zetten we om de paar weken met witte stift een spreuk over kunst op ons raam. Dat kan een uitspraak zijn van een allang overleden beroemdheid of een quote van een jongere kunstenaar die we toevallig in de krant tegenkomen; een filosofische tekst van enkele regels of iets heel korts als ‘Kunst is rijk’. Er komen hier dagelijks duizenden fietsers en wandelaars langs en er worden talloze foto’s gemaakt: het project wordt zeker gezien.’ Soms gooien buurtbewoners briefjes in de bus met een kunstquote. ‘We raakten een keer in gesprek met een jonge Iraanse statushouder: ‘Als je een goeie spreuk over kunst hebt, gooi hem dan in de brievenbus’. Hij was verbaasd dat dat kon. Toen we zijn tekst plaatsten, liet hij die trots aan vrienden zien.’

Kunst en architectuur
Voor woningcorporatie Ymere is Harald extern adviseur bij het toepassen van kunst in nieuwbouwprojecten. Bijvoorbeeld in de Transvaalbuurt, waar twee van de vijf zogeheten Tugelablokken zo’n tien jaar geleden zijn vervangen. Harald begeleidde de Eindhovense vormgevers Atelier NL bij het ontwerpen van de baksteenmotieven in de gevels. De kleuren van de geglazuurde stenen verwijzen naar het logo van de Joodse Handwerkersvriendenkring, die begin 20e eeuw de blokken heeft neergezet. Ook stimuleerde hij dat de oorspronkelijke mozaïeken van dat logo in de nieuwe trappenhuizen zijn geplaatst. In het verlengde van deze opdracht ontwierp grafisch vormgever Hansje van Halem het lange lichtgroene hek langs het treintalud aan de Tugelaweg, met teksten van dichter K. Michel.

Sociaal element
‘We doen weleens gezamenlijke projecten in het buitenland, soms in ingewikkelde gebieden, en daarbij betrekken we altijd plaatselijke kunstenaars. Dat sociale element zit er bij ons altijd wel in.

Maar de kunst zelf moet niks. Een kunstwerk kan je wereld verrijken, of je op andere gedachten brengen, maar dat is geen dwingende eis. Dat zou ook onmogelijk zijn, want er zijn heel veel soorten kunst voor heel veel soorten mensen. Voor de een kan een eenvoudige rode stip een hele wereld openen, terwijl de ander denkt: wat is dit voor onzin…’

‘Nederland kende een fijnmazig netwerk van buurthuizen en sociale voorzieningen, maar die zijn in de laatste twintig jaar voor een groot deel wegbezuinigd. Vanuit de overheid wordt vervolgens van kunstenaars verwacht dat ze ook iets aan de sociale problematiek doen. Begrijpelijk dat er kunstenaars zijn die daarin kansen zien, maar daarmee wordt een zeer beperkt kunstbudget gebruikt om bezuinigingen op te vangen.’