Groepsfoto van klas 2L van het Joods Lyceum Amsterdam, voorjaar 1942. Foto Wim Loopuit, collectie Joods Museum. De foto werd gemaakt omdat Anneke van Messel, zitten op de stoel in het midden, naar de VS zou emigreren.
Tijdens de zomervakantie van 1941 maakte de Duitse bezetter een ingrijpende anti-Joodse maatregel bekend: voortaan mochten Joodse leerlingen alleen nog maar naar Joodse scholen. De tentoonstelling Lege stoelen in de klas geeft je inzicht in de ervaringen van de leerlingen van het Joods Lyceum. De gratis tentoonstelling is vanaf 20 maart te zien in Stadsarchief Amsterdam.
Cees Koole, geschiedenisdocent bij het Spinoza lyceum, vond tijdens de verbouwing van de school handgeschreven rapporten en jaarverslagen terug uit de bezettingstijd. Deze vondst leidde tot een historische zoektocht en deze tentoonstelling.
In 1941 bepaalde de Duitse bezetter dat Joodse leerlingen naar Joodse scholen moesten. Alle scholen stuurden hun Joodse leerlingen weg, dus ook de bekende Amsterdamse middelbare scholen of hun voorlopers. Veel leerlingen die hbs, lyceum of gymnasium deden, kwamen noodgedwongen op het haastig opgerichte Joods Lyceum terecht. Vanaf de zomer van 1942 werden de klassen leger vanwege de massale deportaties. Steeds meer leerlingen werden opgepakt en gedeporteerd naar vernietigingskampen. Sommigen konden onderduiken.
De verhalen, citaten en audiofragmenten op deze tentoonstelling geven een blik op de levens van Joodse tieners die in 1941 zo bruut van hun scholen werden gestuurd en onder meer op het Joods Lyceum geplaatst werden. Van de leerlingen die de Holocaust overleefden spraken sommigen later over hun ervaringen. Hun getuigenissen zijn indrukwekkend. Ze leren ons ook nog vandaag dat discriminatie en uitsluiting niet geaccepteerd mogen worden. Vrijheid is nooit vanzelfsprekend.
Lege Stoelen in de klasis een tentoonstelling van Stichting De Terugkeer en Stadsarchief Amsterdam, naar een initiatief van Cees Koole. Van 20 maart tot en met 14 juni 2026 in de hal van het Stadsarchief Amsterdam | Toegang gratis
