Marga Minco-huis verpietert

Het bekende Marga Minco-huis aan Tweede Oosterparkstraat 265, in het chique oneven deel vanaf de Linnaeusstraat tot aan het Kastanjeplein, staat al drie jaar te verpieteren. Het is een voornaam neo-renaissance pand met een markante topgevel, dat decennia bewoond werd door de Joodse schrijfster Marga Minco, die in 2023 op 103 jarige leeftijd overleed. Sindsdien stond het leeg tot er krakers in trokken, die in oktober het pand moesten verlaten op straffe van dagelijkse boetes. 

Tekst en fotografie Jaap Kamerling | Illustratiew King Architecten

We spreken met Martin Verbeet, voormalig wethouder van Oost en Yteke Waterbolk, die naast het pand woont. Hier man, uitgever Bert Bakker, overleed een paar jaar geleden. Met hem voerde ik tien jaar geleden strijd namens Erfgoedvereniging Heemschut om de straat tot gemeentelijk stadsgezicht te verklaren. Dat lukte toen niet omdat een aantal bewoners vreesde dat ze dan niets meer aan hun interieur zouden mogen veranderen. Een wat overdreven vrees overigens. 

Bouwvolume  

Een grote groep bewoners maakt zich nu kwaad over de omgevingsvergunning, die de gemeente lijkt te gaan verlenen voor een grondige vergroting van het huis. Een projectontwikkelaar heeft het pand gekocht om het te vergroten en daarna waarschijnlijk te verkopen. De verbouwing gaat flink wat bouwvolume toevoegen. Er komt een extra verdieping bovenop. Het souterrain, nu slechts een kleine ruimte onder de keuken van 4 bij 5 meter en 79 cm hoog, wordt uitgediept met een betonnen bak, te dicht op de fundering en over de hele oppervlakte van het pand plus nog een uitbouw achter in de tuin. 

Verkeerde keelgat
In eerste instantie accepteerde Welstandscommissie het plan niet omdat de nieuwe extra verdieping zowel aan voor- als achterzijde een groteske Mansarde-kap liet zien. Als concessie handhaafde de architect aan de voorkant toen de bestaande top maar rommelde er aan de achterkant toch nog een bovenuit torenende mansarde-kap op. Een ‘concessie’, die de bewoners rondom naast de andere verbouwingen helemaal het verkeerde keelgat inschoot. Ze zijn boos dat de Welstandscommissie dit allemaal heeft geslikt. Een bezwaarschrift tegen de vergunning is nu in behandeling. De omwonenden hebben bovendien een raadadres ingediend. Daarin laken zij individuele verbouwingen, die slechts de huizenspeculatie dienen en de  leefkwaliteit en het historisch karakter van 19de-eeuwse buurten aantasten. 

Ook houdt de gemeente bij zijn vergunningverlening te weinig rekening met verzakkingsschade en overlast voor bewoners van belendende panden. Yteke wijst erop dat de panden naast het Marga Minco-pand samen een fundering hebben en dat het uitgraven van de de kelder en plaatsing van een betonnen bak de fundering van meerdere panden eromheen aantasten. En aan de bovenkant achter worden het gevelritme en karakter van het neo-renaissance pand ernstig verstoord door het Fremdkorper van een Mansarde-kap achter, die uitsteekt boven de gevel voor, wat een soort Eftelingeffect sorteert. 

Speculatie
Verbeet wijst er nog op dat de gemeente wel degelijk over instrumenten beschikt om dit soort speculatie met bijzondere panden te voorkomen, maar er onvoldoende gebruik van maakt. Er is niet alleen het Welstandstoezicht maar ook de Opkoopbescherming, de Actienota Betaalbare Woningvoorraad , Woonagenda 2025, de Zelfbewoningsplicht, etc. En de ontwikkelaar kan wel zeggen, dat hij woonruimte toevoegt, maar ook het bestaande pand zou je kunnen splitsen. Het gaat hem er vooral om meer dure meters te kunnen verkopen, voorbijgaand aan overlast en schade voor omwonenden en respect voor historische schoonheid. Verduurzaming en modernisering zullen altijd wat overlast geven, maar dit is een vorm van speculatie. Een trend, die volgens Verbeet helaas lijkt aan te slaan in Oud-Oost. De gemeente hoort dat niet te faciliteren, vinden de ondertekenaars van het adres. 

‘Instrumenten tegen speculatie blijven ongebruikt’

Het raadsadres komt rond februari in de gemeenteraad. Erfgoedvereniging Heemschut en GroenLinks/PvdA steunen het adres, de D66-wethouders op stads- en stadsdeelniveau van Monumenten hopelijk ook. 

Marga Minco (31 maart 1920-10 juli 2023) was een bekende Nederlandse schrijfster. Haar echte naam was Sara Minco en ze was joods. Ze begon te werken als journalist, maar werd na de inval van de Duitsers in Nederland ontslagen, vanwege haar joodse afkomst. Tijdens de bezetting dook zij onder, onder de schuilnaam Marga Feas. De voornaam Marga besloot ze te houden. Ze overleefde als enige van haar gezin de oorlog. Vlak na de oorlog trouwde Minco met de bekende dichter Bert Voeten. 

De oorlog werd een belangrijk thema in haar werk. Haar debuut werd haar bekendste boek, Het bittere kruid (1957). Het werd een klassieker en is in negentien talen vertaald. Minco won in 2005 de Contantijn Huygensprijs voor haar hele oeuvre en in 2019 de P.C. Hooft-prijs. 

In 1969 betrok Minco het huis aan de Tweede Oosterparkstraat, waar ze tot haar dood bleef wonen.