De Nieuwe Kerk is begonnen met de opbouw van de tentoonstelling Queer Amsterdam, de roze stad. De expositie brengt voor het eerst vier eeuwen queergeschiedenis van de hoofdstad samen en laat zien hoe generaties Amsterdammers hebben gestreden voor zichtbaarheid, gelijkwaardigheid en het recht om zichzelf te zijn. Een niet vaak getoond schilderij van de hand van Carel Willink (1900-1983) geldt als een bijzonder hoogtepunt in de tentoonstelling.
Redactie
De tentoonstelling omvat ruim zestig objecten, documenten en persoonlijke verhalen. Volgens de organisatoren biedt de expositie een historisch perspectief op een emancipatiestrijd die nog altijd actueel is, nu de acceptatie van de regenbooggemeenschap opnieuw onder druk staat.
Een van de opvallendste bruiklenen is Portret van Rik uit 1976 van Carel Willink. Het schilderij toont Rik van Dam, de levenspartner van uitgever en COC-bestuurder Johan Polak. Het werk geldt als een belangrijk beeld van de groeiende zichtbaarheid van homoseksuele mannen in Nederland in de jaren zeventig.
Het portret werd vorig jaar gezamenlijk aangekocht door het Rijksmuseum en het Amsterdam Museum. De aankoop kwam tot stand met steun van Tertius Gallery en was bijzonder omdat beide musea het werk gezamenlijk verwierven, vergelijkbaar met de gezamenlijke aankoop van Rembrandts portretten van Marten en Oopjen.
Willink schilderde Van Dam op 26-jarige leeftijd in opdracht van Polak. Op de achtergrond is Villa Flevorama te zien, het buitenhuis van Polak aan de rand van ‘t Gooi. De villa groeide in de jaren zestig en zeventig uit tot een ontmoetingsplek voor homoseksuele mannen uit Amsterdam. Schrijver Gerard Reve verbleef er regelmatig en werkte er onder meer aan zijn roman Lieve Jongens.
Door de monumentale afmetingen en de formele houding van Van Dam oogt het schilderij als een klassiek staatsieportret. Daarmee doorbrak Willink destijds bestaande conventies: een homoseksuele man werd niet verborgen of gecodeerd afgebeeld, maar zelfbewust en prominent in beeld gebracht.
Naast het schilderij belicht de tentoonstelling de rol van Amsterdam als bakermat van de Nederlandse lhbtiq+-emancipatie. Daarbij is aandacht voor pioniers als Polak, die zich vanaf de jaren zestig openlijk uitsprak over zijn geaardheid en actief was binnen het COC. Aan de hand van kunstwerken, archiefstukken en persoonlijke verhalen schetst de expositie hoe de strijd voor acceptatie zich de afgelopen vier eeuwen heeft ontwikkeld.
Queer Amsterdam,
de roze stad
van 9 juli tot en met 4 april
in De Nieuwe Kerk.
