Vorige weekzijn hekken geplaatst rond de populaire zwemsteiger op Borneo-eiland. Aanleiding was een uitspraak van de Raad van State, die concludeerde dat het gebruik van de steiger niet in overeenstemming is met het bestemmingsplan. Om de bewoners tekst en uitleg te geven, organiseerde de gemeente op 8 juni een bewonersbijeenkomst.
Han Gaaikema
De locatie van de bewonersbijeenkomst is bij Oceaan, vlakbij de betwiste steiger. De locatie had niet beter gekund. De gelegenheid is niet alleen een gezellig café, maar ook een sociaal ankerpunt voor de bewoners van Borneo-eiland.
De aanleiding is minder leuk. Nadat de Raad van State had geconcludeerd dat de zwem- en recreatieactiviteiten op de steiger in strijd zijn met het bestemmingsplan, heeft de gemeente hekken op de steiger geplaatst. Er moesten van de hoogste bestuurlijke rechtbank immers direct maatregelen genomen worden. De buurt werd niet van tevoren geïnformeerd. De buurtbewoners waren verbaasd en verontwaardigd tegelijk. Om gehoor te geven aan de ontstane ophef, besloot het stadsdeelbestuur tot organisatie van de bewonersbijeenkomst.
Ruim honderd mensen aanwezig
Hoewel de bijeenkomst formeel om half acht ’s avonds start, is het café om kwart over zeven al afgeladen vol. Er zijn ruim honderd mensen aanwezig. Wie niet in de drukte van het café wil staan, kiest ervoor om buiten, in de regen, de bijeenkomst te volgen.
Wijkagenten aanwezig. Ook AT5, een aantal gemeentemedewerkers en het stadsdeelbestuur geven acte de présence. Maar de overgrote meerderheid van de aanwezigen is buurtbewoner. Betrokken bewoners van het Borneo-eiland, die zich zorgen maken en deels niet goed begrijpen waarom hun geliefde steiger door de gemeente met hekken is omheind.
Amsterdam is in overtreding
Namens het stadsdeelbestuur is Jan-Bert Vroege aanwezig. Aan hem de taak om aan de buurtbewoners uit te leggen waarom hij de beslissing genomen heeft. De makkelijke uitleg is dat de Raad van State, de hoogste bestuursrechter, heeft besloten dat de huidige steiger onwettig is. Het huidige, intensieve, recreatieve gebruik komt niet overeen met het door de gemeente vastgestelde bestemmingsplan. Amsterdam is in overtreding en moet maatregelen nemen. En de hekken zorgen ervoor dat een groot deel van de steiger niet meer bruikbaar is. Dat moet, samen met een aantal andere maatregelen, ervoor zorgen dat het gebruik van de steiger weer binnen de grenzen van het bestemmingsplan valt.
Maar er is ook een ingewikkelde uitleg. Voordat deze casus aan de Raad van State werd voorgelegd, had een lagere rechter (het Gerechtshof) geconcludeerd dat het gebruik van de steiger juist wel binnen de grenzen van het bestemmingsplan paste. Deze lagere rechter concludeerde dat er sprake was van extensief gebruik van de steiger en dat geen aanvullende maatregelen door de gemeente nodig waren.
Intensief gebruik of extensief gebruik
Begrippen die niet zoveel verschil uitmaken, en die je misschien weleens door elkaar haalt. Zoiets als tométo of tomato op zijn Amerikaans of in het Engels. Maar hier, op het Borneo-eiland, maakt het een wereld van verschil. De gemeente mag de steiger niet zodanig faciliteren dat er intensieve recreatie ontstaat. Maar extensieve recreatie, die de lagere rechter eerder vaststelde, dat kan wel door de beugel.
Een duidelijk meetbare scheidslijn tussen intensief en extensief heeft de Raad van State niet aangegeven. De hoogste rechter heeft zijn uitspraak gebaseerd op een optelsom van alle signalen die er zijn: de frequentie van het gebruik, het aantal aanwezige personen, de geluidsoverlast, de duur van het gebruik, et cetera. Het is nu aan de gemeente om maatregelen te nemen, zodat er geen sprake meer is van intensief gebruik. Zeg maar, zodat er weer sprake is van extensief gebruik. Maar waar het omslagpunt precies is, dat zegt de Raad van State er niet bij.
De gemeente gaat de komende zes weken aan een aantal knoppen draaien, in de hoop dat dat voldoende is om de Raad van State te laten concluderen dat er weer sprake is van extensief gebruik van de steiger. Garanties? Die zijn er niet. Metingen? Die komen er voldoende. De gemeente wil de komende zes weken diverse handhavers inzetten om met ‘bewijsmateriaal’ te komen dat de maatregelen het beoogde effect hebben gehad.
Buurtbewoners horen het gelaten aan
De sfeer is in het algemeen ontspannen, al leiden sommige vragen of opmerkingen tot gejoel. Dat gebeurt bijvoorbeeld als er kritische vragen gericht zijn aan de tegenstanders van de steiger, die er toch ook zijn. Of als er jolige opmerkingen worden gemaakt over de twee bewoners die de rechtszaak hebben aangespannen – en gewonnen, waardoor de steiger nu voor een groot deel buiten gebruik is gesteld. Maar men luistert naar elkaar, ondanks de soms verschillende inzichten. En de bewoners moedigen elkaar aan om vragen te stellen. De wijk laat zich van haar beste kant zien.
Commotie ontstaat als stadsdeelbestuurder Vroege uitlegt dat hij ‘slechts’ uitvoert wat de rechters hebben besloten. Want dat betekent dat de ontevredenheid van de bewoners er niet toe doet. Vroege doet nog een poging om het tij te keren. ‘Jullie inbreng is wel van belang.’ Maar het geloof lijkt bij de bewoners verdwenen. De rechter beslist, het stadsdeelbestuur voert uit, en de buurt heeft het nakijken.
Strijd tussen de Raad van State en de gemeente Amsterdam
Het lijkt ook onrechtvaardig dat een klein aantal bewoners het plezier van de grote meerderheid kan vergallen. Dat zou toch niet mogelijk moeten zijn in een democratische rechtsstaat? Als de frustratie van de groep bewoners zich tot de twee procederende buurtgenoten lijkt te keren, grijpt Vroege in. ‘Het is een strijd tussen de Raad van State en de gemeente Amsterdam. Wij hebben hier steken laten vallen. Laat dit gevecht alstublieft bij ons, en voer het niet in uw buurt.’
Een buurtbewoner krijgt het podium en valt Vroege bij. ‘Ik heb met ze gesproken en geloof me, ze ervaren echt veel last. Ze vinden het helemaal niet leuk om tegen de eigen buurt te procederen en willen graag meedenken over een oplossing’.
De bijeenkomst nadert zijn einde als een dissonant Vroege een leugenaar noemt. Het leidt tot een slot dat geen recht doet aan de verder zeer respectvolle avond, met betrokken bewoners die naast begrip een luisterend vermogen hebben getoond en bovenal gewoon hun fijne steiger terug zouden willen.
Na de formele afsluiting blijft bijna iedereen om nog even met elkaar na te praten onder het genot van een biertje. De muziek wordt aangezet en Ramses Shaffy schalt op de achtergrond: ‘Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder’.
