Binnenkort wordt in Betondorp een tegeltableau onthuld voor kunstenares en graficus Fré Cohen. De grote tentoonstelling die tijdens de nasleep van corona in Museum Het Schip in de Spaarndammerbuurt werd gehouden, heeft een belangrijke rol gespeeld in haar naamsbekendheid.
Anne-Mariken Raukema
Sonja Lindhout, zelf trotse bewoner van Betondorp, was zo iemand, die voor de grote expositie in Het Schip nog niet van Fré Cohen had gehoord. ‘Ik had erover gelezen en vond dat ik deze moest gaan zien. Maar dat het een schok van herkenning teweeg zou brengen, dat kon ik niet bevroeden’, zegt Sonja bij een verse gemberthee in café Roosenburgh, bij De Nieuwe Ooster.
Fré Cohen bleek geen voetballer
Ze woont op de Zaaiersweg, waar ook Fré Cohen ooit woonde. Toen een gloednieuw en knalrode – in de zin van socialisme en communisme – nieuwbouwwijk. Nu beschermd stadsgezicht en na de grondige en langdurige renovatie ook bewoond door jonge gezinnen die van elders kwamen. ‘En ik kende natuurlijk de Fré Cohen-brug. Niet ver van de Rinus Michaels-brug en natuurlijk alle Johan Cruijff eerbetonen in de wijk. Dus dacht ik langs tijd dat Fré (van Frederik) Cohen een bij onbekende voetballer was,’ zegt Lindhout een beetje schuldbewust.
‘Ik stond perplex! Ik woon nu in de straat waar zij woonde, we delen een socialistische achtergrond en mijn vader opende een gemeentelijke girorekening voor me toen ik in 1967 begon met werken. Het logo en de loonstrookjes en loonzakjes waren ontworpen door Fré Cohen. Zo mooi, in rood, wit en zwart, zo Amsterdams en als zelfstandige vrouw zo zeer haar tijd vooruit. Ik had kippenvel!’
Amsterdamse School
Nu woont Sonja Lindhout in Betondorp, maar gedurende haar werkzame leven zeker vijftien jaar in de Spaarndammerbuurt. Net als vele Amsterdammers herinnert zij zich het prachtige, kleine postkantoor op de hoek, onderaan de spoordijk, in Amsterdamse Schoolstijl. Dat het nu onderdeel uitmaakt van Museum Het Schip, doet haar deugd. Natuurlijk heeft ze de catalogus gekocht van de Fré Cohententoonstelling, die ze trots bij zich heeft.
Twee jaar geleden werd het eeuwfeest van en in Betondorp gevierd. Sonja Lindhout was toen al tien jaar met pensioen, en was benieuwd naar de groep die een wandkleed maakte in het Brinkhuis. Ze sloot zich bij de groep aan, die ook Fré Cohen in het kleed verwerkte. ‘Toen we klaar waren, dacht ik ‘Ja, en nu?’ Ik besloot zelf iets met Fré Cohen te doen.’
Dat mondde uit in drie drukbezochte lezingen in het Brinkhuis, een workshop linoleum snijden, een techniek die Cohen als geen ander beheerste. ‘De opkomst was gigantisch voor Betondorp!’ zegt ze niet zonder trots. ‘Gaandeweg werd de groep groter die trots was op de ooit zo bekende buurtgenote; haar werk hangt in MoMa in New York, in Luzern en Brussel. Wie kan dat zeggen?’
Van lino naar kleitegel
Anikó Hekmat, keramiste en drijvende kracht achter De groene lotus, de pop-up winkel aan de Brink, is van onschatbare waarde geweest voor de totstandkoming van het tegeltableau. Samen volgden zij en Sonja Lindhout verleden jaar een workshop ex libris maken. Daar ontstond het idee om de lino niet met inkt op papier af te drukken, maar in klei. Maar klei vraagt grovere lijnen dan linoleum, echt een op een was het niet.
Intussen zijn we een jaar verder. Een kerngroep, met daarin onder andere de beeldend kunstenaar Suze Groen, Marjorie Brinkhuis (grafisch ontwerper), Rolien Besançon, de grote steun en toeverlaat en Maartje van Dijk, die als kunsthistoricus rondleidingen over de Amsterdamse School en Fré Cohen door Betondorp leidde, groepeerde zich om Hekmat en Lindhout.
Nu wordt op 22 mei om 15.00 uur het tegeltableau onthuld. Maar liefst dertig tegels door 28 makers zijn dan door woningcorporatie Ymere aangebracht in de onderdoorgang tussen de huisnummers 117 en 119 aan de Zaaiersweg en 36 en 38 aan de Huismanshof. ‘Ze zijn allemaal in de kleuren van de Amsterdamse School en Fré Cohen: zwart, wit, rood, petrol, groen en okergeel. We maken er een feestje van. Stadsdeelbestuurder Jan-Bert Vroege onthult het tableau, er is muziek en hapjes van makers uit Betondorp. We zijn ook heel blij dat Ymere het gaat onderhouden.’
Iedereen is welkom! Lindhout: ‘Ik word wel eens ’s nachts wakker en dan heb ik gedroomd dat er vierduizend mensen zijn. Nou, die mogen komen!’
De expositie in Het Schip
