Dit vijfde en laatste artikel over Waterschap Amstel, Gooi en Vecht gaat over de rioolwaterzuiveringstaak van AGV. Ooit was er een grote zuiveringsinstallatie gevestigd op het Zeeburgereiland. Sinds 2006 gaat al het rioolwater uit Oost en de andere stadsdelen naar RioolWaterZuiveringsInstallatie West. Oost-online mocht er een kijkje komen nemen.
Fokko Kuik
Het was een flinke fietstocht naar de Australiëhavenweg. Onderweg vroeg ik mij af wat eerst zou zijn: mijn douchewater van die ochtend of ikzelf. Toen ik de drie flinke tanks zag staan, die sterk doen denken aan de silo’s op het Zeeburgereiland die momenteel worden verbouwd tot bioscoop, horeca en kantoorruimtes, wist ik dat ik goed zat.
De ontvangst door dagelijks bestuurder/loco-dijkgraaf Sander Mager, teamleider Bart Lensink, coördinator Marcel Kaitjily en Aukje Schep van het waterschap was vriendelijk. Ze namen de tijd om veel te vertellen over en zoveel mogelijk te laten zien van één van de grootste en modernste installaties voor rioolwaterzuivering van Nederland. Het werd al snel een opsomming van grote getallen. Al twintig jaar wordt volcontinu het regen- en rioolwater van ongeveer een miljoen mensen en bedrijven weer schoongemaakt.
Het einde van de smeerpijp
Sinds het begin van de vorige eeuw werd het afvalwater van de stad geloosd op de Zuiderzee. Dit gebeurde via een kilometerslange persleiding die bekendstond als de smeerpijp. In de drie betonnen silo’s op het Zeeburgereiland kreeg het slib uit het rioolwater tijd om te vergisten voordat het werd afgevoerd. In wezen gaat het proces van bezinken, beluchten met behulp van bacteriën en scheiden van grondstoffen uit afvalwater nog op een vergelijkbare manier. En in vergelijkbare grote ronde betonnen silo’s. Maar sinds ons rioolwater uit veel meer dan de klassieke drie p’s (poep, plas en papier) bestaat, is het zuiveringsproces veel geavanceerder geworden. De tegenwoordige uitdagingen bestaan uit het tijdig verwijderen van vetresten en niet-afbreekbare reinigingsdoekjes die de gemalen doen vastlopen. Maar vooral ook uit tegengaan en uitfilteren van microvervuiling zoals medicijnresten, drugsafval, microplastics en chemische stoffen zoals PFAS.
Zoveel mogelijk bruikbare grondstoffen herwinnen
Het water dat met grote snelheid binnenkomt in buizen met een diameter van 1,70 meter wordt bij binnenkomst meteen bemonsterd. Zo kunnen ongewenste vervuilingsbronnen snel aan het licht komen. Vervolgens bestaat het proces uit het verwijderen van grotere delen zoals blikjes, mobiele telefoons en nog veel meer vreemdsoortige vondsten. Daarna is het zaak om zoveel mogelijk herbruikbare grondstoffen uit het afvalwater te winnen. Zo wordt er op basis van de poepresten flink wat groen gas geproduceerd en wordt er sinds tien jaar fosfaat teruggewonnen, waarmee kunstmest voor de agrarische sector kan worden geproduceerd.
Als we over het enorme terrein lopen, zie ik pas echt hoe groot het hier allemaal is. We nemen een kijkje in lege aeratie- en nabezinktanks, waar de installaties momenteel gerenoveerd of vervangen worden. Ik krijg een enorm schoepenrad te zien, waarmee het secundaire slib van de ene naar de andere silo wordt getransporteerd. En aan het eind van de ‘silostraat’ mag ik een blik werpen op het weer schone water dat met grote kracht naar de Amerikahaven wordt gepompt. Dit nadat er ook daar nog één keer doorgemeten wordt op ongewenste vervuilingsresten. Tegenwoordig is men extra scherp op drugslozingen. Zo werd een tijdje geleden bij metingen het giftige kwik ontdekt, wat heeft geleid tot een politieonderzoek naar een drugslab.
Goed onderhoud is essentieel
Omdat rioolwaterzuivering dag en nacht moet doorgaan, is het plannen van onderhoud en vervanging essentieel. Het hele proces mag, afhankelijk van de plek in het netwerk, hooguit een paar uur of een paar dagen worden onderbroken, omdat er anders ophoping ontstaat. Meteen na de ochtenddouchepiek – ze weten hier ook precies wanneer we met z’n allen naar de wc gaan in de pauze van een voetbalwedstrijd – wordt gestart met noodzakelijk onderhoud om daarna weer zo snel mogelijk in bedrijf te kunnen gaan. Omdat in de oudere delen van Amsterdam sprake is van een gemengd stelsel (regenwater en riool) kunnen heftige stortbuien hierbij ook nog weleens tot complicaties leiden.
Uit de reacties op mijn vraag over de toekomst begrijp ik dat er uitdagingen liggen in het vergroten van de capaciteit als geheel, in verband met de verdere groei van de stad, maar vooral ook in het vinden van een goed antwoord op de toenemende microvervuiling. Een ideaalbeeld voor de toekomst is dat het gezuiverde water ook weer als drinkwater te gebruiken is. Maar zo ver zijn we nog niet. Locodijkgraaf Sander, die een deel van zijn werkweek ook bij de landelijke Unie van Waterschappen werkt, geeft daarbij aan het altijd beter te vinden om ongewenste stoffen bij voorbaat niet in het afvalwater te laten komen, in plaats van alles te verwachten van zuivering aan het eind. Zuivering kost ook veel geld!
Uit de verhalen tijdens onze wandeling over het enorme terrein blijkt wel hoe enthousiast de mensen van het waterschap zijn over hun werk, dat zich grotendeels afspeelt buiten de waarneming van ons Amsterdammers.
Als je binnenkort ook eens een filmpje gaat pikken in de nieuwe bioscoop van Rialto op het Zeeburgereiland en daar na afloop een plasje doet, is dat misschien ook een moment om even stil te staan bij deze zo vanzelfsprekende taak van het waterschap.
Lees ook Waterzuivering: hoe maken we vuil water weer schoon? | Waterschap AGV
