In Baaibuurt West op Zeeburgereiland begint maandag 5 oktober de kap van 432 bomen. Ze moeten wijken voor de ontwikkeling van een nieuwe stadsbuurt met maximaal 1.750 woningen. De gemeente belooft evenveel bomen terug te planten, maar die compensatie vindt deels buiten de nieuwe wijk plaats. Van de bestaande bomen kunnen er slechts vijf blijven staan.
Redactie
De kap maakt de omvang van de verandering die Baaibuurt West te wachten staat zichtbaar. Het nu nog grotendeels onbebouwde gebied wordt de komende jaren ingericht als stadswijk met woningen, winkels, horeca, scholen, straten en groen.
Voordat de bouw kan beginnen, moet de bodem ingrijpend worden aangepakt. Er komt een zandlaag van ongeveer zeven meter dik. Door het gewicht van het zand wordt de slappe ondergrond samengeperst, zodat straten en pleinen in de toekomst minder verzakken. De bestaande bomen kunnen zo’n ophoging niet overleven. Daarom worden er 432 gekapt.
Verplaatsen nauwelijks mogelijk
De gemeente heeft onderzocht of bomen konden worden verplaatst, maar dat blijkt voor vrijwel alle exemplaren niet mogelijk. Door de hoge grondwaterstand groeien de wortels vooral in de breedte en zijn wortelstelsels van verschillende bomen met elkaar vergroeid. Bij het uitgraven zouden ze volgens de gemeente te zwaar beschadigd raken.
Uiteindelijk blijven slechts vijf bomen behouden. Die staan in het noordelijke deel van het gebied, dicht bij de Piet Heintunnel, waar een klein park is gepland. De kap begint eveneens in het noordelijke deel van Baaibuurt West en wordt vervolgens gefaseerd uitgevoerd.
Een nieuwe boom is nog geen oude boom
De gemeente zegt voor iedere gekapte boom een nieuwe boom te planten. Dat betekent echter niet dat Baaibuurt West na de bouw direct dezelfde hoeveelheid volwassen groen terugkrijgt. Jonge bomen hebben jaren nodig om uit te groeien en dezelfde schaduw, verkoeling en leefruimte voor dieren te bieden als grotere bestaande bomen.
Bovendien worden de 432 vervangende bomen niet allemaal in Baaibuurt West geplant. De compensatie wordt verdeeld over de nieuwe buurt, andere plekken op Zeeburgereiland en elders in Amsterdam. Hoeveel van de 432 bomen daadwerkelijk binnen Baaibuurt West terugkomen, is niet duidelijk.
In de nieuwe wijk zijn wel twee parken voorzien. Aan de zuidzijde komt een groter park en bij de Piet Heintunnel een kleiner park. Daarnaast moeten langs straten en oevers nieuwe bomen worden geplant.
Jaren wachten op volwassen groen
De gemeente wil het zuidelijke park zo vroeg mogelijk aanleggen, zodat omwonenden en de eerste bewoners al tijdens de ontwikkeling van de wijk groen in hun omgeving hebben. Ook daar vormt de bodem een probleem.
Eerst moet een dikke laag zand worden aangebracht en vervolgens moet de grond voldoende inklinken. Pas daarna kunnen grotere bomen worden geplant. In de tussentijd komen er struiken en ander groen om de bodem alvast te laten begroeien.
Een strook bestaande bomen langs de Zuiderzeeweg blijft voorlopig gespaard. Daarmee blijft tijdens de bouw enige beschutting voor dieren bestaan en houdt het gebied vanaf de Zuiderzeeweg voorlopig een groen aanzien.
Gekapte bomen krijgen tweede bestemming
De bomen verdwijnen overigens niet volledig uit het gebied. De stammen worden zoveel mogelijk bewaard en hergebruikt. Tijdens de bouw kunnen ze bijvoorbeeld dienen als afsluiting van wegen. Later wil de gemeente het hout gebruiken voor kunst of voor elementen die dieren helpen zich door het gebied te verplaatsen. Het hout kan uiteindelijk terugkomen in straten, parken en op pleinen in Baaibuurt West of op andere plekken op het Zeeburgereiland.
Bij de werkzaamheden kijkt een ecoloog mee. Volgens de gemeente wordt rekening gehouden met het broedseizoen van vogels en beschermde perioden van andere dieren. Door de bomen niet allemaal tegelijk te verwijderen, krijgen dieren meer gelegenheid een andere plek te zoeken.
De kap illustreert ondertussen een vaker terugkerend dilemma bij de verdichting van Amsterdam: de stad heeft dringend nieuwe woningen nodig, maar de aanleg ervan kan juist bestaand groen kosten. In Baaibuurt West wordt dat dilemma vanaf 5 oktober heel concreet. Eerst verdwijnen honderden bomen; het nieuwe groen dat daarvoor in de plaats moet komen, zal pas in de jaren daarna tot ontwikkeling komen.
