Het Indische Buurtmuseum en het Geheugen van Oost komen dit najaar met een nieuw initiatief: een historisch spreekuur voor buurtbewoners, een soort Tijdreiscafé voor de buurt. Buurtbewoners kunnen dan eens per maand met elkaar praten over hun belevenissen in de buurt, van vroeger en nu. Een verhaal uit het Geheugen van Oost.
Het Geheugen van Oost | Jaap Kamerling
In samenwerking met Geheugen van Oost kunnen dan sommige van de verhalen, die ze elkaar vertellen, op schrift worden gesteld en worden opgenomen op de site van het Geheugen. Een mooie samenwerking vindt Rob van Veelen, coördinator van het museum. Rob was van 2008 tot 2016 ‘participatiemakelaar’ onder de directe verantwoordelijkheid van de wethouder van stadsdeel Zeeburg.
Samen met de gebiedsmakelaar van Oost Broer Soolsma vormden zij een directe schakel tussen buurtbewoners en het stadsdeelbestuur. Ze zaten zelden op kantoor en werkten gewoon temidden van de buurtbewoners zelf. Geen bureaucratisch gedoe, maar er zijn voor de buurt. In die tijd werden Indische Buurt en de Transvaalwijk verklaard tot zogeheten Vogelaarwijken, in veel opzichten achterstandsbuurten.
Minister Vogelaar gaf voorrang aan sterke openbare voorzieningen om de buurten op te peppen en zo kwam er bijvoorbeeld de prachtige Oba-bibliotheek op het Javaplein, waar nu het buurtmuseum regelmatig exposeert met panelen over de buurtgeschiedenis.
Het museum ontstond in 2013 toen Henriët van der Veen in Mexico meemaakte dat het lokale erfgoed niet in de buurt zelf mocht blijven, maar meteen moest verhuizen naar het grote museum in Mexico City. ‘Dat willen we hier in onze buurt niet’, zei Henriët, en ze deed het stadsdeel het voorstel voor een eigen buurtmuseum en dan een Zonder Muren, gewoon in wisselende settings midden in de buurt zelf. Er kwamen info-borden bij historisch interessante punten in de buurt, zoals het Badhuis aan het Javaplein. Dat was tot 1982 een collectief badhuis voor de bewoners, die vaak nog geen douche hadden, of bijvoorbeeld de synagoge, die enige tijd gevestigd was op de eerste verdieping van Albert Heijn aan de Molukkenstraat. Een infobord in de entreehal herinnert daaraan.
Nieuwkomers leren bij over de buurt
Rob: ‘Veel oude buurtbewoners zijn destijds vertrokken naar Almere en Purmerend en zij namen hun geschiedenis mee. Dat betekende wel dat voor nieuwkomers, migranten en expats de banden met de buurtgeschiedenis werden doorgeknipt. En die band willen we met ons werk nu herstellen. Rogier Schravendeel schreef een boekje over de geschiedenis van de buurt, maakte een site indischebuurt.nl en schreef teksten voor historische buurtwandelingen. Veel nieuwkomers werden verrast door wat de buurt buiten de befaamde Javastraat met z’n hippe coffieshops ook nog te bieden heeft in de loop van de tijd. Het Ambonplein bijvoorbeeld, waar een schaakschool kwam, een Vrouwencentrum en Fifty Second waar jonge theatermakers toneel spelen voor kinderen die thuis haast geen Nederlands leren en zo spelenderwijs daarmee in aanraking komen.
Het buurtmuseum maakte de buurt met een expositie twee jaar geleden ook bewust van de strijd die is gestreden voor het recht op wonen. De strijd van de krakers voor dat mensenrecht tegen het ‘eigendomsrecht’ dat huisjesmelkers als Gerard Bakker zich aanmatigden. De man werd min of meer de buurt uitgejaagd. Ook was er een expositie over de dak- en thuislozen van de Regenbooggroep in de buurt.
En er komt een nieuw boekje over de buurtgeschiedenis, compleet met QR-codes waar je ook meer informatie kan vinden over leuke buurtwandelingen bijvoorbeeld. ’Er is een sponsorverzoek gedaan aan de woningbouwcorporaties, want de centrale stad geeft liever geld uit aan ‘hogere’ cultuur. We kregen dit jaar geen subsidie meer. Maar buurtcultuur is de cultuur van ons allemaal, rijk en arm, hoogopgeleid en laaggeschoold.’ Een week geleden kwamen 24 aangevulde en verbeterde infoborden over de geschiedenis van de buurt gereed en deze worden dit najaar geplaatst.
_____
Geheugen van Oost is de plek op het internet waar verhalen worden verzameld over Amsterdam-Oost. Of je nu jong bent of oud, of het gisteren was of toen je zelf nog heel jong was, of je er nu woont of werkt, alle verhalen zijn welkom. Geheugen van Oost gaat niet alleen over vroeger, maar ook over wie we zijn. Al die verhalen samen vormen het Geheugen van Oost.
