Met de presentatie van het boek In alle verscheidenheid van filosoof Marli Huijer viel dinsdagavond 15 september het doek voor Weespezijde 94. Eigenaar Maarten de Boer maakte bekend dat de eigenzinnige broedplaats is verkocht om plaats te maken voor appartementen. Einde van een tijdperk, begin van een nieuwe broedplaats, in Bloemendaal nog wel.
Steven van Galen
Het was een drukte van belang in Weesperzijde 94, dinsdagmiddag 15 september om vijf uur. Vele tientallen vrienden, familie, bekenden en buurtbewoners waren samengekomen om te luisteren naar het vraaggesprek dat Fatima Elatik, voormalig stadsdeelvoorzitter van Oost, daar hield met Marli Huijer. Bevlogen en met veel kennis van zaken vertelde Huijer over haar boek, dat als ondertitel Remedie tegen vijanddenken meekreeg.
Drie remedies
Marli Huijer noemde in het vraaggesprek met Elatik drie remedies tegen het vijanddenken: niet zwijgen, het onderhouden van een ‘sociale humuslaag’ en bescherming tegen discriminatie. ‘Niet zwijgen, spreek tegen,’ riep Huijer het samengestroomde publiek op, ‘zet woorden om, in daden tegen discriminatie en tegen vijanddenken. Zet je actief in om de massa in beweging te krijgen voor een andere democratie,’ aldus Huijer bevlogen. ‘Verzet is volgens haar hard nodig vanwege de grote aanhang voor rechtse en radicaal-rechtse partijen. ‘Het kantelpunt voor onze liberale en tolerante samenleving komt steeds dichterbij,’ aldus een bezorgde Huijer.
De tweede remedie tegen vijanddenken is wat Huijer noemt de ‘sociale humuslaag.’ Die bestaat uit plaatsen, gelegenheden, bijeenkomsten en initiatieven om elkaar te ontmoeten als burgers, als buurtgenoten, als Amsterdammers en als Nederlanders. Dwarsverbanden tussen alle bevolkingsgroepen zijn onontbeerlijk om vijanddenken te bestrijden en te ontkrachten, aldus Huijer. ‘Mensen categoriseren elkaar veel te snel. In plaats van open te staan voor de verschillen tussen mensen, worden die verschillen gebruikt om elkaar uit te sluiten.’
Aanklacht
Huijers betoog was een felle aanklacht tegen het hyperindividualisme van de jaren twintig van deze eeuw. De suggestie van interviewer Fatima Elatik dat vooral de generatie van vijftig-plussers zich verzet tegen het huidige hyperindividualisme, deed Huijer beslist van de hand. ‘Ook jongeren willen erbij horen en deel van de samenleving zijn,’ antwoordde ze. De derde remedie tegen vijanddenken is volgens Huijer bescherming tegen discriminatie door de rechtsstaat. Volgens haar is die er op dit moment te weinig en zijn er momenteel onvoldoende wettelijke waarborgen voor de rechtsstaat.
Buurtbewoner
Marli Huijer is, naast schrijver en filosoof, ook buurtbewoner; ze woont bij Weesperzijde 94 om de hoek, vertelde ze. Dat gegeven was de aanleiding om na het interview het woord te geven aan Leo Lewin. Hij is de achterkleinzoon van het huis om de hoek waar Huijer jarenlang woonde. Lewins grootvader, Leonard Polak, werd daar in de Tweede Wereldoorlog op 78-jarige leeftijd opgepakt om te worden vermoord in Sobibor. In zijn aangrijpende verhaal vroeg Lewin zich af wat een regime kon bezielen om een 78-jarige op te pakken, op een trein te zetten en te vermoorden. Huijers boek opent met de aangrijpende beschrijving, door haar zelf, van de ontdekking van een schuilplaats in de betreffende woning, toen ze er in 1991 ging wonen.
Afscheid van Weesperzijde 94
Na de emotionele afsluiting door Leo Lewin van het formele deel van de middag, werd de bezoekers gevraagd nog even te blijven voor een drankje. Tot veler verrassing maakte een bevriend buurtbewoner daarop bekend dat Weesperzijde 94 is verkocht. Na ruim dertig jaar doet eigenaar Maarten de Boer de bekende broedplaats voor kunstenaars, journalisten, vluchtelingen en andersdenkenden van de hand. In het monumentale pand komen appartementen. Maarten de Boer werd uitvoerig in het zonnetje gezet, hij bleef er nuchter onder. ‘Ik ga verder in Bloemendaal’, maakte hij bekend. Daar heeft hij een drietal panden gekocht die op den duur net zo’n bijzondere plek zullen worden als Weesperzijde 94, zo verzekerde hij het publiek. Waarvan akte.
Marli Huijer
In alle verscheidenheid.
Remedie tegen vijanddenken.
Uitgeverij Pluim.
