De opening van een tentoonstelling valt zelden op een maandagmiddag. Maar de datum van maandag 2 februari was met zorg gekozen. Die dag is het Marialichtmis. Gijs Assmann is de tweede kunstenaar die vorm geeft aan de reeks Kunst in de Kerkzaal in het Luther Museum aan de Nieuwe Keizersgracht. oost-online was erbij.

Anne-Mariken Raukema

Waar verleden jaar Folkert de Jong de serie aftrapte met vijf Jezusbeelden in de grote zaal, nu staat er een forse Maria van glas temidden van tuingereedschap waar woorden op geschreven staan. In de stijlkamers en de marmeren gang staan nog vier werken. De tentoonstelling kreeg de titel mee: Op de 8e dag – Maria: Geloof & Genade.

Icoon van genade
Beeldend kunstenaar Assmann (Roosendaal, 1966) heeft zichzelf gemeld voor de expositie. Voor hem zijn Mariabeelden gebruiksvoorwerpen, bijna alledaags, waarmee je in gesprek kunt gaan. Hij plaatst de persoon van Maria in de protestante, lutherse traditie via vier nieuwe, site-specifieke kunstwerken. Zelf rooms-katholiek groot geworden, liet Assmann zich inspireren door de geschriften van Maarten Luther, het gedachtegoed van Arnold Huijgen, theoloog der Nederlanden en diens bestseller Maria, icoon van genade. Daarin presenteert de auteur moeder Gods niet als heilige, maar als voorbeeld van geloof, nederigheid en ontvanger van genade. Zondagochtenden met lichtval door glas-in-loodramen en de geur van wierook helpen hem daar zeker ook bij.

Marialichtmis
De katholieke feestdag heeft oudere wortels. Immers, de heidenen vierden al begin februari de wedergeboorte van het licht. Het is de dag tussen de donkerste dag en de terugkeer van voorjaar en zomer, precies veertig dagen na Kerst. De achtste dag van de schepping is de dag, na de rustdag. Deze roept de vraag op hoe wij ons als mens verhouden tot de wereld en de toekomst. Die vraag is actueler dan ooit en precies dat wil Gijs Assmann ter discussie stellen. Hij zoekt juist contemplatie en dialoog.

Het zijn een beetje Fremdkörpers, die glazen madonna-achtige beelden in historische stijlkamers in de stijl-protestante omgeving, die juist is ontdaan van elk beeld.

Bezinning
Maar Assmanns Prophetic Message in de Kerkzaal staat er pontificaal en past er goed. In het kleinere glazen beeld Getuigenis in de Regentenkamer bloeit een levend, zelfvoorzienend ecosysteem. In een kast in de volgende stijlkamer staat Forshadowing en in de monumentale hal van het museum klinkt een bronzen bel: Op de achtste dag, die oproept tot bezinning en actie.

Als het aan Gijs Assmann ligt, vinden een of meer van zijn glazen Mariabeelden na de expositie in het Luther Museum een definitieve plaats in een kerk. Het liefst ziet hij – misschien de grootste wel – naar Vaals verhuizen, naar de kloosterkerk van de abdij Sint-Benedictusberg die daar in 1961 door Dom Hans van der Laan (1904-1991) werd voltooid. ‘Mijn vader is nog door hem opgeleid, dat zou echt een prachtige bestemming zijn.’

Publieksprogramma  

Hoewel de tentoonstelling maar kort te zien is, tot en met 8 maart, internationale vrouwendag, zijn er nog vier activiteiten waarop verdieping mogelijk is.

Op 12 en 26 februari zijn er themarondleidingen door de kunstenaar (Gijs Assmann) en de predikant van de Lutherse kerk aan het Spui (André van der Stoel).

Op Valentijnsdag (14 februari) is er een workshop liefdescollages maken door Assmann. Op zondag 8 maart is er een finissage met een voordracht door de schrijfster Alma Mathijsen.

Luther Museum, Op de 8e dag – Maria, Geloof & Genade, Nieuwe Keizersgracht 570, tot en met 8 maart