Sinds haar aantreden als bestuurder in stadsdeel Oost staat Carolien de Heer midden in een gebied dat voortdurend in beweging is. Ze bracht een lange politieke ervaring mee toen zij deze rol op zich nam. Vanaf 2014 maakte zij deel uit van de Amsterdamse gemeenteraad, na eerdere functies als duo-raadslid in stadsdeel West en als medewerker van de Tweede Kamerfractie van de PvdA.

Arie Martijn Schenk

Ook werkte Carolien de HJeer als politiek assistent van Jet Bussemaker, toenmalig staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In 2020 volgde zij in West een onverwacht overleden bestuurder op, midden in coronatijd. Enkele jaren later maakte zij de overstap naar Oost.

De andere bestuurders, Jan-Bert Vroege en Zeeger Ernsting, kent zij nog uit haar periode in de gemeenteraad. Oost vormde voor haar aanvankelijk minder bekend terrein. Als student woonde zij er korte tijd, daarna vooral in Bos en Lommer en de Pijp. Sinds 2020 woont zij op IJburg. ‘Toen ik hier bestuurder werd, moest ik Oost echt nog ontdekken’, vertelt De Heer. ‘Dat gaf me ook een frisse blik op het stadsdeel.’

Een periode van ontdekken
Wat haar in Oost direct opviel, is de enorme verscheidenheid aan buurten. Het Oostelijk Havengebied, de Indische Buurt, de Watergraafsmeer, en de nieuwere wijken op IJburg en de Sluisbuurt: alles ligt dicht bij elkaar, maar geen buurt voelt hetzelfde. ‘Die dynamiek in nieuwe wijken vind ik interessant. Hoe mensen elkaar leren kennen, hoe samenleven ontstaat. Dat groeit niet vanzelf.’

Kort na haar aantreden stapte zij met een sportambtenaar op de fiets voor een rondgang langs de sportvelden van Voorland-Middenmeer. ‘Er kwam geen eind aan’, zegt ze lachend. ‘Zoveel velden, verenigingen en ontmoetingen.’ Juist dat contact met bewoners typeert voor haar het werk. ‘Je ontmoet ongelooflijk veel betrokken mensen.’

De kracht van netwerken
Volgens De Heer schuilt de kracht van Oost in de stevige netwerken die bewoners zelf vormen. ‘Er zit veel creativiteit in dit stadsdeel. Mensen nemen maatschappelijke initiatieven en blijven met elkaar in gesprek wanneer er iets speelt. Daardoor escaleert het minder snel.’

Deze sleutelfiguren zijn onmisbaar. Buurtouders zoals de Transvaalvaders, jongerenwerkers en betrokken bewoners die zich al jaren belangeloos inzetten. ‘Mensen zoals meneer el Nasseri, actief in de Transvaalbuurt. Hij sport nog steeds met een groep mannen, voert gesprekken met jongeren en inspireert hen, bijvoorbeeld ook rond gezond eten. Dat soort mensen maakt echt verschil.’ Ook jongerenwerkers uit Oost, en de organisatie van Sinan Kelebek, spelen volgens haar een cruciale rol. ‘Zij kennen de jongeren en winnen vertrouwen.’

Spanningen en saamhorigheid
Een periode die haar diep raakte volgde na de wedstrijd Maccabi–Ajax. In de stad heerste grote onrust en ook in Oost liep de spanning op. ‘Het was bijzonder om te zien hoe snel ouders en de sleutelfiguren de straat op gingen. Zeven buurtouderorganisaties hebben we in Oost en deze kwamen in actie. Dat werkte sterk de-escalerend.’ Ze kijkt daar met trots op terug. ‘We hebben het samen rustig weten te houden. Dat emotioneert me nog steeds.’

Ook in de dagen daarna bleef zij betrokken en voerden ze veel gesprekken. ‘Juist dan moet je zichtbaar blijven. Tijdens een gezamenlijke maaltijd keken we nog terug, dat was een waardevol moment.’

Oosterpark: een taai dossier
Een van de moeilijkste dossiers vormt het Oosterpark. De Heer voert daar veel gesprekken met omwonenden. ‘Veel mensen tonen begrip, maar nieuwe bewoners kijken er soms anders tegenaan en stellen andere eisen.’ Het vraagstuk raakt haar zichtbaar. ‘Soms voel ik me moedeloos en gefrustreerd, maar we blijven zoeken naar andere wegen.’

Tijdens een bewonersavond, anderhalf jaar geleden, kwam de problematiek hard binnen. ‘Ik krijg er nog kippenvel van. Mensen vertelden over achtervolgingen, bedreigingen, geschreeuw in de avond. Er sliepen mensen in portieken en fietsen verdwenen.’ Tegelijk ontstond ook betrokkenheid. ‘Zeventig tot tachtig bewoners denken sindsdien nog altijd mee met de veiligheidscoördinator.’

‘Repressie helpt niet zonder zorg’
De cijfers baren zorgen. Het aantal drugsgebruikers in en rond het park groeide de afgelopen jaren sterk. De helft komt uit Nederland, de andere helft bestaat uit EU-burgers. ‘Daar loop ik tegen grenzen aan. Landelijke wetgeving rond arbeidsmigranten bleef recent liggen in de Tweede Kamer en dat maakt me boos.’

Volgens De Heer vraagt het probleem om meer dan handhaving alleen. ‘Repressie helpt niet zonder zorg. Structurele opvang en dagbesteding blijven nodig. En soms moet je ook streng optreden om iemand echt te helpen.’ Naast het OLVG Oost staat een gebruikersbus, wat opnieuw vragen oproept. ‘Niet iedereen is daar blij mee, maar niets doen kan ook niet.’

Jeugd op IJburg
Jeugd vormt een van haar belangrijkste prioriteiten, met speciale aandacht voor IJburg. Ruim een kwart van de bewoners valt daar in de leeftijd van nul tot zeventien jaar. ‘Dat percentage ligt hoger dan waar ook in Nederland.’ Toch vindt zij dat de wijk daar onvoldoende op is ingericht. ‘IJburg ontstond, gebouwd door grote ontwikkelaars. Woningen leverden geld op, maatschappelijke voorzieningen veel minder en zijn veel te weinig ontwikkelt.’

Plekken waar jongeren elkaar ontmoeten liggen vaak ingeklemd tussen woningen. Overlast ontstond onder meer rond het Cruyff Court, dat uiteindelijk verdween. ‘Dan blijft er weinig over. En jongeren willen nu eenmaal samen zijn.’ Wat ontbreekt, is volgens haar ‘rommelruimte’: plekken waar jongeren kunnen hangen zonder directe overlast.

Volwassenen moeten niet alles voor jongeren invullen
Daarom koos het stadsdeel voor luisteren. Een enquête onder jongeren leverde ruim vierhonderd volledig ingevulde reacties op. Ook een bijeenkomst met 63 deelnemers trok veel belangstelling. ‘We moeten oppassen dat volwassenen alles voor jongeren invullen. Deze aanpak laat hen meedenken.’

Tegelijk vraagt veiligheid aandacht, vooral voor meiden. Donkere plekken rond het Theo van Goghpark krijgen een verbeterplan. ‘Meiden mogen niet uit het zicht verdwijnen. Zij verdienen net zo goed aandacht.’

Ondernemers en open gesprekken
Ook ondernemers spelen een rol in het dagelijks werk. De Heer noemt gesprekken in de Javastraat en op de Dappermarkt. ‘Soms botst het. Dan kan ik ook scherp terug zijn. Maar wel open en eerlijk.’ Marktverkopers denken mee via de Marktadviescommissie, die recent een nieuwe samenstelling kreeg. ‘Een frisse blik helpt.’

De samenwerking met de stadsdeelcommissie ervaart zij als prettig. ‘Op de inhoud mag het stevig zijn, nooit op de persoon.’ Juist dat scherpe gesprek waardeert zij. ‘Door met mensen te praten hoor je dingen die anders verborgen blijven.’

Veiligheid voor vrouwen en meiden
Een onderwerp dat haar persoonlijk raakt, is veiligheid voor vrouwen. Extra middelen vanuit het college maken gerichte maatregelen mogelijk. ‘Waarom moet een vrouw zich aanpassen? Waarom mag je niet dragen wat je wilt?’

Ze ziet hoe taai deze strijd blijft, zeker onder invloed van sociale media. ‘Persoonlijk vind ik het soms lastig dat ik als stadsdeelvoorzitter niet altijd over alle middelen beschik om de problemen direct aan te pakken.’ Tegelijk spreekt haar de inzet van organisaties en medewerkers in Oost hoopvol aan. ‘En ik ontmoet jonge vrouwen die zich krachtig uitspreken. Dat geeft moed, al maakt het verdrietig dat dit gesprek nog steeds nodig blijft.’

Persoonlijk Oost
Buiten werktijd speelt Oost ook een grote rol in haar leven. Ze woont op IJburg, vlak bij het Diemerpark. ‘Mijn dochter voetbalt daar. Je ziet bij de voetbalvereniging de samenleving in het klein.’

Ze wandelt graag door de buurten van Oost, haalt roti in de Wijttenbachstraat of een bara op de Dappermarkt. Uit eten doet ze graag, bijvoorbeeld bij NAP in de haven van IJburg, Bar 1900 of op een terras aan de Oranje Vrijstaatkade. ‘Het dagelijkse leven, die ontmoetingen, maken Oost voor mij bijzonder.’