De vraag voor deze aflevering is voor Aman Berni: ‘Waarom heb je het buurtcafé de Toverbal in de Sumatrastraat overgenomen?’
Iedere eerste maandag van de maand publiceren we een nieuwe aflevering van ‘Ken uw Oosterbuur’. Deze serie heeft als doel onze ‘Oosterburen’, buurtgenoten uit Amsterdam Oost, beter te leren kennen. Na elk vraaggesprek geeft de geïnterviewde, als in een estafette, Doret van der Sloot een naam en vraag mee voor de volgende aflevering.
‘Voor de vaste klanten was het wennen, en misschien wel een shock. Veertig jaar lang serveerde Jan soep en broodjes bal aan de stamtafel, deze ondernemer uit Eritrea zou het geen half jaar volhouden. Dat sommige klanten moesten wennen en soms zelfs wegbleven, maakte de start soms lastig.’
‘Nu begrijp ik beter dat die reactie wel logisch was. Misschien waren ze bang dat ze hun rituelen en routines zouden moeten missen. Ze wisten natuurlijk niet dat ik de Toverbal wilde laten zoals hij was, want waarom zou je een goedlopend café willen veranderen?’
Alweer een jaar geleden kocht Aman Berni (1981) café de Toverbal: blind, zonder het van tevoren te zien. Waarom? ‘Ik kocht dit café omdat ik graag een eigen zaak wilde hebben.’
Aman kwam in 1996 op 15-jarige leeftijd naar Nederland. ‘Vanaf zestien jaar moeten alle jongens in Eritrea in militaire dienst, daar kom je de rest van je leven niet meer uit. Omdat een van mijn broers is omgekomen tijdens de onafhankelijkheidsoorlog, wilden mijn ouders dat ik het land zou verlaten. Met een van mijn zussen vertrok ik naar de ambassade van buurland Ethiopië. We kregen een visum om naar Italië te reizen; mijn moeder heb ik nooit meer gezien.’
Eritrea kent een lange geschiedenis van bezetting, kolonisatie en oorlog. Officieel is het land onafhankelijk sinds 1993, maar de broze vrede met de buurlanden maakt het nog steeds geen veilig land om in te wonen. Uit vrees voor represailles kan Aman er tijdens ons gesprek niets over zeggen, maar het Internationaal Strafhof is duidelijk en spreekt van misdaden tegen de menselijkheid. Op grote schaal worden er nog steeds mensen gemarteld, opgesloten, verkracht en tot slaaf gemaakt.
Schulden
‘Nu ik terugkijk op mijn leven, zie ik iets heel anders dan toen ik ervoor stond. Ik was jong en hongerig naar het avontuur dat voor me lag. Binnen de groep waarmee ik in Nederland asiel aanvroeg, voelde ik me geborgen en veilig. Toen wist ik nog niet hoe moeilijk het is om zonder familie een leven vanaf niets op te moeten bouwen.’
‘Ik was minderjarig en woonde met vijf andere jongens in een huis in Alkmaar. We hadden weinig geld, niemand van ons kon koken en dus aten we iedere dag hamburgers. Die waren goedkoop; ik kocht een pak met twaalf stuks bij de supermarkt om de hoek. Toen ik achttien werd, moest ik daar weg; er werd van ons verwacht dat we op eigen benen gingenstaan. Ik zat op school, ontving een kleine uitkering en kreeg mijn eerste echte werk, een krantenwijk.’
‘Omdat ik geen idee had hoe ik met geld om moest gaan, kreeg ik schulden. De elektriciteitsrekening kon ik niet betalen, mijn studenten-OV-kaart moest ik terugbetalen. Volwassen worden was moeilijk, en er was niemand op wie ik terug kon vallen. Toen ik geen uitweg meer zag, ben ik een soort van ondergedoken. Ik kon zes dagen per week in een shoarmatent werken, de baas was betrouwbaar en ik kreeg vijftig euro per dag. In die periode vond ik voor het eerst een soort rust. Het was heerlijk om eenvoudig werk te kunnen doen. Maar mijn schulden kon ik natuurlijk niet aflossen met dit baantje, dus solliciteerde ik bij de gemeente Alkmaar.’
Amerika
‘Daar kon ik direct beginnen. Zeven jaar heb ik bij het re-integratiebureau gewerkt, en toen werd ik ontslagen. Het zoveelste nieuwe mannetje kwam de afdeling reorganiseren, ik moest er als eerste uit. Ik was er helemaal kapot van. Van de een op de andere dag had ik geen baan meer. Ik moest een advocaat in de arm nemen om mezelf te redden. Uiteindelijk bleek ik recht te hebben op een jaarsalaris.’
In die tijd woonde een van mijn zussen in Amerika, drie keer ging ik naar haar toe. In de Verenigde Staten werkt het systeem heel anders. Iedereen die hard werkt, krijgt de kans om het te maken. Mensen discrimineren niet, ze kijken alleen naar het resultaat dat je bereikt. Ik ben een harde werker en heb geleerd om verantwoordelijkheid te nemen. Toch durfde ik het niet aan om daar opnieuw te beginnen. Ik ben teruggegaan naar Nederland en verhuisde naar Amsterdam-Oost en ben drie avonden per week als afwasser in het centrum gaan werken.’
Geluk
‘Mijn werkgever was loyaal, de sfeer op de werkvloer was open, eerlijk en goed. Opnieuw brak er een periode van rust aan in mijn leven, tot de baas vroeg of ik drie nieuwe schoonmakers voor de zaak kon regelen. Ik was gedreven, had het goede netwerk, dus dat lukte. De afgelopen acht jaar bouwde ik aan een schoonmaakbedrijf met nu zestien vaste medewerkers in dienst en een zeer stabiele, vaste klantenkring.’
‘Geluk is een vreemd fenomeen. Ik dacht altijd dat als ik mijn doelen had bereikt, ik gelukkig zou zijn. Maar dat geluk na het behalen van een resultaat gaat snel voorbij. Mijn telefoon staat nooit stil, er zijn altijd zaken die geregeld en opgelost moeten worden. Het leven gaat gewoon door.’
‘Nu ik wat ervaring heb in hoe je een eigen zaak draait, komen er weer andere dingen op me af. Vanmiddag praat ik met de eigenaren van een hele grote zaak op de Wallen. Ze vertrouwen me en hebben gevraagd of ik hun zaak wil exploiteren, dan kunnen zij het wat rustiger aan gaan doen.’
‘De volgende vraag is voor overbuurvrouw Sharla Dalloesingh. Ik heb bewondering voor haar. Ze heeft haar drie kinderen alleen grootgebracht, en ze zijn allemaal heel goed terechtgekomen. Mijn vraag aan haar is: ‘Wat was er voor nodig om alleen drie kinderen op te voeden?’
Alle afleveringen van Estafette serie ‘Ken uw Oosterbuur’
Doret van de Sloot is zorgethicus en werkt als programmamaker vanuit productiehuis Creative Care Company. CCC ontwikkelt brede impact campagnes ten behoeve van sociale duurzaamheid. www.doretvandersloot.nl
