Het Kadijksplein is een plek met historie. Niet alleen in de context van de Amsterdamse geschiedenis, maar ook een beetje in die van mij, want ik werkte er 15 jaar vlak om de hoek en kwam er toen bijna dagelijks.
Fokko Kuik
Ik ken het plein vooral van de middagpauzes die ik er doorbracht, dus het leek me een goed idee om er op een doordeweekse dag rond het middaguur nog eens rond te gaan kijken. Het bleek nog steeds een levendig plein te zijn. Een paar jaar geleden is de karakteristiek groen geverfde Scharrebierbrug, oorspronkelijk gebouwd in 1907, prachtig gerestaureerd.
Veel scheepvaart
Nog steeds komen daar veel fietsers overheen op weg tussen Centrum en Oost. In mijn herinnering stond die brug wel erg vaak open. Het water van de Schippersgracht vormt namelijk de drukke scheepvaartverbinding tussen het IJ en de Amstel. Als je dan haast had, kon je ook de veel nieuwere en bredere Kortjewantsbrug nemen, die in de veel drukkere autoroute naar de Prins Hendrikkade ligt, maar anders was het een mooi rustmoment in onze hectische stad. Tijdens mijn introductie bij de gemeente mocht ik trouwens eens een kijkje nemen in de enorme basculekelder onder de Kortjewantsbrug. Daar werden in het verleden wel eens concerten gegeven.
Brugopening als toeristische attractie
Ook tijdens mijn bezoek moest de brug open. Voor drie flinke schepen dit keer en dat trok veel bekijks. Ik zag zeker een stuk of tien toeristen die de brugopening uitgebreid stonden te filmen. Voor Nederlanders een bekend verschijnsel. Zo’n brug die open kan om schepen door te laten, maar in het thuisland van menig toerist toch leuk om even te laten zien wat die gekke Nederlanders allemaal verzonnen hebben in hun waterrijke land.
Trams en het Zeemanshuis
Toen ik wat opzocht over het Kadijksplein, kwam ik er voor het eerst achter dat daar vroeger (tot 1938) ook een tramlijn startte. Lijn 13 reed daarvandaan naar het Centraal Station. Verder staat er al sinds 1859 een imposant gebouw met de naam Zeemanshuis. De Oostelijke Eilanden waren natuurlijk ooit een belangrijk startpunt voor de zeevaart van Amsterdam naar de oost en de west. Met de oprichting van het Zeemanshuis kreeg de stad voor het eerst een vaste, veilige plek waar zeelieden terechtkonden voor onderdak, maaltijden en ontspanning, zonder afhankelijk te zijn van louche slaapbazen of cafés. Het was daarmee meer dan een gebouw alleen: het was een uiting van sociale zorg van een havenstad die haar bestaan aan de zee ontleende.
Jeugd met een opdracht
Met het verdwijnen van de zeilvaart verloor het zeemanshuis al aan het einde van de 19e eeuw zijn functie. Wel was het in de vorige eeuw nog een tijd zeevaartschool. Tegenwoordig is Youth With a Mission – bekend van de neonteksten ‘GOD ROEPT U’ en ‘JESUS LOVES YOU’ bij het Centraal Station – er gevestigd en worden er religieuze opleidingen gegeven.
Poort naar het Entrepotdok
Een ander beeldbepalend gebouw op het Kadijksplein is het poortgebouw naar de pakhuizen van het Entrepotdok uit 1830. Dit rijksmonument schermde de goederen af die in de pakhuizen werden opgeslagen en waarover nog geen accijnzen waren betaald. Inmiddels zijn deze pakhuizen alweer jaren bewoond.
Cafés en restaurants
Tegenwoordig is het Kadijksplein en zijn omgeving een aantrekkelijk gebied om wat te eten en te drinken. Restaurants als Eén Vis twee vis (aan de Schippersgracht), Indonesisch eetcafé Kadijk en Entrepot, maar ook cafés als Orloff, Scharrebier en De Druif behoren tot onze favoriete uitgaansgelegenheden net buiten het drukke Centrum en aan het randje van wat de meeste mensen nog als Oost ervaren.
Wel oppassen dat die brugopeningen niet al te bekend worden als attractie onder de toeristen, want nu kom je er nog overwegend Amsterdammers tegen en wat mij betreft moet dat zo blijven.
