Hoe is het DEELritueel in de Transvaalbuurt ontstaan en wat komt er allemaal bij kijken om dit jaarlijkse samenzijn op een donkere winteravond op te tuigen? Want er moeten natuurlijk weer lichtjes, muziek, warme drankjes en gedichten zijn!  Op 21 december zal het voor de tiende keer plaatsvinden op het Krugerplein. Een mooie aanleiding om met de organisatoren van dit ritueel terug te kijken.

Henny Reubsaet

Moving 
Ik word hartelijk ontvangen op de werkplek van Moving Arts Project in Tugela85. Ondanks de ‘bewegende’ naam van hun stichting zijn Diane, Noud en Jeanine daar al vijftien jaar honkvast. ‘Dat Moving’ slaat op innerlijke beweging, om denkprocessen van mensen door kunst in beweging te zetten’, legt Diane Elshout uit. ‘Maar we zijn ook een stichting die naar de mensen toe gaat, de wijken in. Het gaat ons om verbinding maken, mensen met elkaar in contact brengen over thema’s die spelen in de samenleving.’  

Spanningen overstijgen 
In 2016 werden ze benaderd door de gebiedsmakelaar. Er waren spanningen in de wijk door een gebouw waar zowel de Joodse als de Palestijnse vlag opgehangen was, en ook de Zwarte Pieten discussie zorgde voor onrust. Omdat ze al diverse projecten in de buurt hadden gedaan en ook buurtgesprekken georganiseerd hadden, en daardoor een groot divers netwerk in de wijk hadden, vroeg hij of Moving Arts Projects iets kon bedenken om de buurt weer samen te brengen.  

Blokkenspel
‘We hebben toen de buurt gevraagd wie er met ons een nieuw ritueel zou willen verzinnen, dat culturen en religies kon overstijgen en zo voor alle mensen betekenis kon hebben. Op de startbijeenkomst hebben we het blokkenspel gebruikt om gezamenlijke waardes te kunnen bepalen. Op die blokken staan allerlei woorden geschreven waaruit mensen kunnen kiezen wat voor hen belangrijk is. De vraag was dus om een woord te zoeken dat voor hen de essentie aangeeft van een ritueel.  

Vanavond hebben we een reünie van alle betrokkenen van het eerste uur, dus heb ik toevallig net in ons archief opgezocht welke woorden daaruit toen gezamenlijk naar boven zijn geborreld. Dat was onder andere: licht, warmte, delen, samen, op straat, verbinding, geven. We hadden alle woorden op een spiegel geschreven en hebben vervolgens gezamenlijk daaruit acht woorden geselecteerd waarin iedereen zich kon vinden. Delen bleek heel belangrijk, vandaar dat we het nieuwe ritueel het DEELritueel genoemd hebben.’ 

Gedichten
Tijdens het verhaal van Diane heeft partner/collega Noud Verhave ons koffie geserveerd en zijn laptop geopend, naast Jeanine Toussaint die ook al geconcentreerd aan het werk is. Op het driemanschap van Moving Arts Projects rust vandaag de taak een voorselectie te maken uit alle gedichten die de afgelopen jaren door buurtbewoners gemaakt zijn voor het DEELritueel. Tijdens de reünie vanavond zullen er vijftien gedichten gekozen worden die op  de gevels gehangen zullen worden van de ondernemers die betrokken zijn bij het DEELritueel. Het Platform Transvaal zorgt elk jaar voor een nieuw thema, maar omdat de poëzieroute dit jaar de aandacht wil leggen op een overzicht van de afgelopen tien jaren, is ervoor gekozen om weer het thema van het eerste jaar te gebruiken: Buurzaamheid. 

Poëzieroute
Noud heeft al een stapel uitgeprinte gedichten naast zijn laptop liggen, een indrukwekkend pak papier. Op 11 december staat een wandeling langs de poëzieroute gepland die om vijf uur start vanaf het Krugerplein. De makers van de geselecteerde gedichten zullen dan hun tekst voorlezen. Ook op 21 december zal er dichtkunst te horen zijn. Rihad el Majdoubi zal dan haar nieuwe tekst voordragen. ‘We kennen haar al sinds haar vijftiende. Ze nam deel aan één van onze projecten en maakte toen al indruk met haar taligheid. Dat ze nu als Jonge Dichter Der Nederlanden deelneemt aan ons DEELritueel is een hele eer’, glundert Diane. ‘Het is sowieso heerlijk om te zien hoe ons project in die tien jaren gegroeid is en een vaste waarde geworden is in de buurt.’ 

Pakketjes
Buurtbewoners die optimaal van de saamhorigheid van het DEELritueel wilden genieten zijn in november al twee avonden bij elkaar gekomen. Moving Arts ging toen pakketjes maken voor het ritueel. Een pakketje bestaat uit een vuurvast zakje met een waxinelichtje en een lucifer en een briefje. Deze pakketjes zijn door vrijwilligers naar de deelnemende organisaties en ondernemers in de buurt gebracht. Bewoners die willen deelnemen aan het DEELritueel nodigen buren of anderen uit door middel van de pakketjes en een positieve boodschap, om ook hun lichtje op het plein aan te komen maken op 21 december.  

Programma
Onder het genot van een kopje thee, salep of een warme chocolademelk kunnen bewoners vanaf zes uur genieten van het programma, bestaande uit onder andere de Karwan & band, een vuurspuwer en een verbindend ritueel met elkaar. Ook mensen die geen pakketje gekregen of gegeven hebben: iedereen is welkom, er zijn lichtjes genoeg. Door het aansteken van de kaarsjes wordt het hele plein een sfeervolle gezellig warme plek, ongeacht het weer.  

De acties van het geven van pakketjes, het samen ontsteken van lichtjes en het danken van naasten middels een persoonlijk geschreven boodschap, zorgt ervoor dat het DEELritueel andere winterse feestdagen overstijgt en iedereen omarmt in de koude decembermaand.  

Check  www.movingartsproject.nl | Instagram | Facebook
Lees ook Buurtmensen | Diane Elshout, Noud Verhave, Janine Toussaint. 15 jaar sociaal-artistieke projecten in de openbare ruimte